II SA/Wr 279/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-07-03
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Halina Filipowicz - Kremis, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca przywrócenie pokrycia dachowego z dachówki ceramicznej, wydana na podstawie opinii konserwatora zabytków, jest zgodna z prawem, mimo że inwestor zastosował lżejszą blachodachówkę, powołując się na stan techniczny budynku i brak wiedzy o przepisach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca przywrócenie pokrycia dachowego z dachówki ceramicznej jest zgodna z prawem. Inwestor, mimo dobrych intencji ratowania budynku i braku świadomości przepisów, naruszył obowiązek dokonania zgłoszenia robót budowlanych oraz zignorował wymogi konserwatorskie dotyczące materiału pokrycia dachowego. Stan techniczny budynku i lżejsza waga blachodachówki nie zwalniają z obowiązku przestrzegania przepisów prawa budowlanego i ochrony zabytków.Stan faktyczny
Inwestor K. G. wykonał remont dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zastępując dachówkę ceramiczną lżejszą blachodachówką. Roboty rozpoczęto przed dokonaniem wymaganego zgłoszenia, a pokrycie dachowe wykonano w 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zastosowanie dachówki ceramicznej, powołując się na opinię D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który wskazał na konieczność stosowania materiałów analogicznych do historycznych ze względu na położenie nieruchomości w obszarze historycznego układu ruralistycznego. Inwestor odwołał się, argumentując stanem technicznym budynku i brakiem wiedzy o przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2018r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie pokrycia dachowego z dachówki ceramicznej oddala skargę w całości.
Skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. G. oprotestował decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej – DWINB) w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego. Orzekając w sprawie Sąd uwzględnił stan faktyczny i prawny wynikający z akt administracyjnych przedłożonych łącznie ze skargą, które dokumentują następujący przebieg postępowania.
Pismem opatrzonym datą 4 października 2017 r. P. L. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej - PINB), z żądaniem przeprowadzenia kontroli w miejscowości M.na posesji nr 33 w związku z prowadzeniem robót budowlanych, na które inwestor nie posiada niezbędnych pozwoleń i projektu.
Celem ustalenia inwestora organ nadzoru budowlanego I instancji uzyskał informację z rejestru gruntów oraz wyznaczył termin oględzin nieruchomości. Przed czynnościami na nieruchomości wyjaśnienia złożył K. G. (współwłaściciel nieruchomości i inwestor), który poinformował, że roboty budowlane w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wykonywane są w celu ratowania konstrukcji budynku przed zniszczeniem i nie prowadzą do zmiany sposobu użytkowania budynku i rozpoczęto je we wrześniu 2017 r.. Na potwierdzenie złego stanu budynku przedłożono ocenę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia.
PINB w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 16 października 2017 r. ustalił, że na nieruchomości gruntowej znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojący, parterowy, z niezagospodarowanym poddaszem. Dach drewniany, dwuspadowy, pokryty blachodachówką w kolorze ceglastym. W budynku wyodrębniony jest jeden lokal mieszkalny. Część budynku od strony zachodniej pełni funkcję gospodarczą z odrębnym wejściem. W tej części obiektu ściany są o konstrukcji szachulcowej (drewniana wypełniona gliną) - technologia "przedwojenna". Konstrukcja ta jest w złym stanie technicznym, spowodowanym znacznym upływem czasu i działaniem czynników atmosferycznych. Gospodarcza część budynku jest remontowana; ściany zewnętrzne podłużne zostały przebudowane na murowane z bloków betonu komórkowego. Wykonano także wieniec na wysokości ok. 2,5 m. Ściana szczytowa szachulcowa istniejąca a przy niej od wewnątrz wymurowano odrębną ścianę z betonu komórkowego. W trakcie wykonywania jest także instalacja elektryczna z tablicą bezpiecznikową. Roboty budowlane są w trakcie wykonywania - podstemplowane nadproża żelbetowe w okresie dojrzewania betonu, brak wypełnienia ścian powyżej wysokości 2,5 m. Otwory drzwiowe bez stolarki, brak tynków oraz posadzki.
Legalność prowadzonych robót organ I instancji ustalał poprzez zapytanie kierowane do Starosty W. czy zostało udzielenie pozwolenie na budowę lub przyjęte zgłoszenie zamiaru przystąpienia do wykonywania robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 19 października 2017 r. właściwy organ administracji architektonicznobudowlanej poinformował, że w dniu 6 października 2017 r. zgłoszono przystąpienie do remontu przedmiotowego budynku, które jest aktualnie przez organ rozpoznawane. Z oświadczenia złożonego przez K. G. wynikało, roboty budowlane rozpoczęto w zakresie remontu obecnie prowadzonego w miesiącu wrześniu 2017 r., tj. przed dokonaniem wymaganego zgłoszenia, zaś pokrycie dachowe wykonano w 2015 r..
W dniu 20 października 2017 r. PINB w W. wydał postanowienie nr 90/17, którym na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej - k.p.a.) oraz art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 1332), nakazał M. i K. G. wstrzymać wykonywanie wszelkich robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w M.33, na działce nr 57 AM-1 i zabezpieczyć wykonane i istniejące elementy budynku przed ewentualnym zniszczeniem lub uszkodzeniem. Na uzasadnienie wydanego nakazu podano, że prowadzone roboty budowlane, w szczególności w zakresie przebudowy przegród zewnętrznych wymagały przed ich rozpoczęciem dokonania zgłoszenia Staroście W.. Ponadto ze względu na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z którego mogły by wynikać uwarunkowania w zakresie ochrony konserwatorskiej wystąpiono do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. o zajęcie stanowiska w sprawie.
Po wstrzymaniu robót budowanych do organu I instancji wpłynęło postanowienie Starosty W. z dnia [...] wzywające K. G. o uzupełnienie zgłoszenia przystąpienia do robót budowlanych, zaś w późniejszym okresie decyzja tego samego organu z dnia [...], którą wniesiono sprzeciw do zgłoszenia ze względu na nieuzupełnienie przedmiotowego zgłoszenia w wyznaczonym terminie. Dodatkowo D. Wojewódzki Konserwator Zabytków zajął stanowisko w sprawie pismem z dnia 15 listopada 2017 r.. Z kolei organ nadzoru budowlanego w dniu 9 listopada 2017 r. dokonał kontroli zainwestowanej nieruchomości, a w sporządzonym na tą okoliczność protokole odnotowano, że inwestor zastosował się do postanowienia i roboty budowlane zostały wstrzymane.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy PINB w W. merytorycznie orzekł decyzją z dnia [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał M. i K. G. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie pokrycia dachowego w postaci dachówki ceramicznej o matowym wykończeniu ("karpiówkę") w kolorze ceglastym, czerwonym (z zachowaniem geometrii dachu) budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w M.33 na działce nr 57, gm. W.. Nadto w sentencji decyzji podano, że wydany nakaz należy wykonać w terminie uprawomocnienia się decyzji i zobowiązano inwestorów do zachowania ostrożności i bezpieczeństwa podczas wykonywania robót.
Uzasadniając wydany nakaz organ I instancji wskazał na dokonane w toku postępowania ustalenia i wyjaśnił, że inwestor podał, że roboty rozpoczął w zakresie remontu obecnie prowadzonego w miesiącu wrześniu 2017 r., tj. przed dokonaniem wymaganego zgłoszenia, a pokrycie dachowe wykonano w 2015 r.. Zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 wykonywanie robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1b w związku z art. 29 ust 2 pkt 1 b ustawy Prawo budowlane. Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi ona do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków.
Zdaniem organu inwestor powinien był dokonać zgłoszenia zamiaru wykonania robót, nadto D. Wojewódzki Konserwator wskazał, iż ze względu na fakt lokalizacji przedmiotowej nieruchomości w obszarze historycznego układu ruralistycznego miejscowości M., który ujęty został w wykazie zabytków, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 75 poz. 474), inwestycja podlega ochronie konserwatorskiej na mocy przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003r. (Dz. U. z 2014r., poz. 1446 ze zm.). Konserwator podał, że "mając na uwadze powyżej wskazana ochronę konserwatorska, której podlega objęty zainwestowaniem obszar, pokrycie dachu powinno być wymienione, za zgodą DWKZ, na analogiczne do historycznego - dachówkę ceramiczną o matowym wykończeniu (karpiówkę) w kolorze ceglastym. czerwonym (za zachowaniem geometrii dachu)". Do pozostałych robót konserwatorski nie wniósł sprzeciwu lub uwag.
Negatywna opinia D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wymienionego pokrycia na blachodachówkę została uznana przez organ nadzoru budowlanego I instancji za prowadzenie robót z naruszeniem przepisów, co skutkowało orzeczeniem o przywróceniu budynku do stanu poprzedniego.
Nie godząc się z wydaną decyzją M. i K. G. oprotestowali ją odwołaniem. W odwołaniu nie podniesiono konkretnych zarzutów względem wydanego rozstrzygnięcia koncentrując się na omówieniu stanu technicznego przedmiotowego budynku. Według odwołujących się jest to stary poniemiecki dom jednorodzinny, zbudowany po części z cegły i muru pruskiego. Większą cześć budynku stanowią pomieszczenia gospodarcze, a około 1/4 to wydzielona cześć mieszkalna. Upływ czasu i warunki atmosferyczne sprawiły, ze budynek, a w szczególności jego pokrycie dachowe ulegało postępującemu niszczeniu. Odwołujący się wyjaśnili, że ,,Mając na uwadze bezpieczeństwo osób zamieszkałych w części mieszkalnej wspólnie podjęliśmy decyzje o ratowaniu całego budynku poprzez wymianę pokrycia dachowego". Fakt, że nie zasięgali oni opinii na temat warunków, pozwoleń, zgłoszeń w zakresie inwestycji uzasadniali brakiem ,,wiedzy na temat takich przeróbek budowlanych".
Wybór blachodachówki jako materiału na pokrycie dachu warunkowany był stanem konstrukcji poszycia dachowego. Blachodachówka jest ok. 60% lżejsza od dachówki ceramicznej i zastosowanie takiego materiału odciążyłoby już i tak nadwyrężoną konstrukcję poddasza i uratowałoby cały budynek przed całkowitym zniszczeniem. Budynek nie figuruje w rejestrze zabytków, lecz jest jedynie położony w obrębię zabytkowym, do którego należy wieś M.. Sama decyzja jest dla odwołujących się niezrozumiała ,,ze względów przepisów i uwarunkowań jakie zaleca organ WDKZ, a mianowicie fakt, że jeśli chodzi o budynek gospodarczy typu "blaszak" umiejscowiony obok budynku głównego, WDKZ wydał opinię o dopuszczalności posadowienia takiego budynku z zaleceniem oblicowania ścian bocznych i dopuścił poszycie dachowe z materiałów takich jak: dachówka ceramiczna, blachodachówka, z dopuszczeniem papy". W załączeniu odwołania przedłożono kopię oceny technicznej budynku.
Decyzją z dnia [...] DWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania oraz wskazaniu istotnych elementów zaskarżonej decyzji organ II instancji poddał ocenie stan faktyczny sprawy. W ramach własnych rozważań DWINB omówił tryb legalizacyjny wynikający z art. 50-51 Prawa budowlanego oraz sytuacje, w których znajduje on zastosowanie. Następnie zakwalifikowano wykonane roboty jako wykonane bez wymaganego zgłoszenia oraz w sposób naruszający przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie i opiece nad zabytkami czyli podlegające regulacji zawartej w art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 4 Prawa budowlanego, które dodatkowo stanowią remont w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Remontem jest wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Wykonywane roboty budowlane miały na celu przywrócenie stanu pierwotnego budynku z użyciem innych materiałów budowlanych, bez zmiany parametrów użytkowych i technicznych budynku. Zasadą ustanowioną w art. 28 Prawa budowlanego jest, że roboty budowlane (przez które należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę wykonywane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, podlegają zgłoszeniu.
DWINB podał w uzasadnieniu decyzji, że ze względu na położenie budynku w obszarze historycznego układu ruralistycznego miejscowości M., który ujęty został w wykazie zabytków, roboty budowlane w nim wykonywane wymagają pozwolenia konserwatorskiego przed dokonaniem zgłoszenia wykonywania w nim robót budowlanych. Zajmując stanowisko w sprawie D. Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że pokrycie dachu powinno być wymienione, za zgoda DWKZ, na analogiczne do historycznego - dachówkę ceramiczna o matowym wykończeniu (karpiówkę) w kolorze ceglastym, czerwonym (z zachowaniem geometrii dachu).
Przywołując cel postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego w postaci doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem DWINB wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia braku możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, organ winien nakazać, w zależności od charakteru i zaawansowania robót zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W badanej sprawie ze względu na wykonanie remontu budynku należało wydać decyzję przywracającą budynek do stanu poprzedniego w zakresie pokrycia dachowego.
K. G. oprotestował decyzję DWINB skargą, w której wniósł o jej uchylenie ,,i tym samym pozwolenie na pozostawienie pokrycia dachowego w takim stanie, w jakim jest". Uzasadniając skargę jej autor opisał konstrukcję budynku i czynniki, które miały wpływ na jego obecny stan. Omówiono także uwarunkowania jakie towarzyszyły podjęciu decyzji o remoncie. Po zamieszczeniu treści nakazu wynikającego z decyzji skarżący podał, że nie posiadał wiedzy na temat obowiązujących przepisów i rozpoczął roboty próbując jedynie ratować budynek przed jego całkowitym zniszczeniem, zawaleniem. Pokrycie dachu blachodachówką w części spełnia wymogi D. Konserwatora Zabytków we W. jeśli chodzi o kolor, gdyż blachodachówka jest matowa i nie ma połysku Jedynie materiał z jakiego jest wykonany odbiega od tego wymogu. Autor skargi poddaje w wątpliwość, czy tylko przez to, że nie wykonał dachu z dachówki ma teraz wydać kolejne 20 tysięcy złotych na wymianę kolejnego pokrycia. Zapewnił też, że nie rozpoczął by inwestycji, gdyby był świadomy przepisów, jakie w tym zakresie obowiązują. Starał się on jednak prowadzić roboty poprawnie, pod właściwym nadzorem, czego dowodem jest przedłożona do skargi kopia opinii technicznej sporządzona na jego zlecenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie informując, że stanowisko zajęte w decyzji nie uległo zmianie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie narusza ona prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W tych okolicznościach skargę należało oddalić jako niezasadną.
Na wstępie rozważań należy odnieść się podstawowego aspektu towarzyszącego procesowi inwestycyjnemu, którym jest konieczność przeprowadzenia go zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Celem uniknięcia powtórzeń, dość będzie wskazać na uzasadnienie skarżonej decyzji, gdzie organ II instancji przeprowadził dość szeroki wywód dotyczący konieczności poprzedzenia procesu budowlanego uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, zgłoszeniem zamiaru wykonania robót właściwemu organowi. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zakres robót polegający w szczególności na przebudowie przegród zewnętrznych czy roboty dotyczące pokrycia dachowego powodował obowiązek dokonania zgłoszenia. Wydaje się nawet, że inwestor na pewnym etapie postępowania posiadł wiedzę o konieczności zgłoszenia robót, bowiem złożył takowe we właściwym organie administracji architektonicznobudowlanej. Nie może jednak być mowy o prawidłowym postępowaniu inwestora przed rozpoczęciem robót czy też dysponowaniu przez niego takim zgłoszeniem. Po pierwsze, jak dowodzi pismo Starosty W. z dnia 19 października 2017 r., w dniu 6 października 2017 r. dokonano zgłoszenia. Po wtóre, zgłaszający nie uzupełnili zgłoszenia, do czego zostali zobowiązani postanowieniem z dnia [...] i Starosta W. decyzją z dnia [...] wniósł sprzeciw do zgłoszenia. Po trzecie, co zresztą w toku postępowania podał skarżący, roboty budowlane dotyczące remontu rozpoczęto we wrześniu 2017 r., natomiast pokrycie dachowe wykonano w 2015 r.. Wobec tak przedstawiającego się zagadnienia zgłoszenia należy stwierdzić, że roboty budowlane prowadzono ewidentnie bez zgłoszenia.
Brak stosownego zgłoszenia obligował organ nadzoru budowlanego do wydania rozstrzygnięcia, które ma prowadzić do usankcjonowania robót wykonanych z naruszeniem prawa. Właściwe w takiej sytuacji było przyporządkowanie stanu faktycznego do regulacji wynikających z art. 50-51 cytowanej już ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W postępowaniu prowadzonym w trybie wskazanych przepisów zadaniem organu jest ustalenie jakiego rodzaju działania należy przedsięwziąć, aby wykonane roboty budowlane, tj. roboty wskazane w art. 50 Prawa budowlanego, doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, który na skutek różnych zdarzeń, znalazł się w sytuacji odbiegającej od typowego i prawidłowego modelu realizowania zamierzenia inwestycyjnego, to jest takiego, w którym zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z obowiązującym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym albo prawidłowo dokonanym zgłoszeniem.
Zaskarżoną decyzję wydano w ramach postępowania naprawczego, zaś orzekający w sprawie organ dokonał wyboru jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego. Pośród możliwości wynikających ze wskazanego przepisu pojawia się nakazanie zaniechanie dalszych robót budowlanych, rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Co istotne organ wybierając konkretne rozwiązanie nie porusza się w granicach uznania administracyjnego lecz wydaje takie rozstrzygnięcie, które uzasadnia ustalony przezeń stan faktyczny.
Prawidłowość zaskarżonej decyzji, którą nakazano doprowadzenie do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie pokrycia dachowego w postaci dachówki ceramicznej z dalej wskazanymi jej cechami należy weryfikować przez pryzmat materiału dowodowego. Otóż organ nadzoru budowlanego nie jest jedynym organem, który posiada kompetencje do zajmowania władczego stanowiska względem obiektu budowlanego. W różnych sytuacjach wiążące dla dalszego postępowania mogą się okazać istotne stanowiska takich organów jak chociażby organy ochrony środowiska, straży pożarnej czy organu gminy wypowiadającego się co do zgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie PINB w W. także nie orzekał wyłącznie w oparciu o samodzielnie poczynione ustalenia, gdyż wystąpił m.in. do D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wyrażenie stanowiska co do rzeczonego obiektu. Pismem z dnia 15 listopada 2017 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków jednoznacznie wskazał, że ,,przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest w obszarze historycznego układu ruralistycznego miejscowości M., który ujęty został w wyzkazanie zabytków, (...), podlega więc ochronie konserwatorskiej na mocy przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". Dalej odnosząc się do budynku objętego postępowaniem organ konserwatorski wyjaśnił, że ,,Mając na uwadze powyższej wskazaną ochronę konserwatorską, której podlega objęty zainwestowaniem obszar, pokrycie dachu powinno być wymienione za zgodą tutejszego urzędu na analogiczne do historycznego - dachówkę ceramiczną o matowym wykończeniu (karpiówkę) w kolorze ceglastym, czerwonym z zachowaniem geometrii dachu).
Wobec stanowiska D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków PINB w W. nie miał obiektywnie możliwości wydania w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem o innej treści niż miało to miejsce. Konieczność użycia zgodnie ze stanowiskiem konserwatora do pokrycia dachu dachówki ceramicznej o określonych cechach nie umożliwiała takiego skonstruowania nakazu, który dopuszczałby ,,zalegalizowanie" pokrycia dachu wykonanego z blachodachówki.
Odnosząc się do twierdzeń skargi, przyjdzie uznać, że są one racjonalne, szczegółowo opisują motywy przystąpienia do robót budowanych, jednak mimo ich rzeczowości pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości wydanych decyzji. Niewątpliwie w sprawie mamy do czynienia z przedwojennym budynkiem, którego stan techniczny siłą rzeczy ze względu na upływ czasu i warunki atmosferyczne musiał ulec pogorszeniu. Działania inwestorów nakierowane na ratowanie budynku o rzadko dziś spotykanej konstrukcji, czy też w celu uniknięcia zagrożeń dla życia i zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia, bezwzględnie zasługują na docenienie. Mimo sygnalizowanych już pozytywów trzeba jednak zaznaczyć, że proces inwestycyjny jest obecnie procesem dość sformalizowanym i istnieje konieczność uzyskania określonych pozwoleń, zgód czy sporządzenia projektów. Z obowiązków takich nie może zwalniać brać świadomości w tym zakresie, na co zresztą wskazuje autor skargi. Nie może w takim przypadku zakładany rezultat w postaci zapobieżenia dalszej degradacji obiektu zwalniać z obowiązku przestrzegania obowiązujących przepisów obligujących do uzgodnienia zakresu z konserwatorem oraz poprzedzenia robót stosownym zgłoszeniem.
Nie będzie istotne z punktu widzenia legalności wydanych decyzji także to, że dach z blachodachówki powoduje znacznie mniejsze obciążenia dla konstrukcji budynku niż dach z dachówki ceramicznej. Wymóg konserwatorski jest jednoznaczny, zaś ewentualne natężenia czy obciążenia powinny zostać przewidziane przed przystąpieniem do robót przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w danej specjalności. Nie może być przecież wykluczone, że inwestycja będzie wymagała znacznie szerszego zakresu robót niż zakładał to inwestor w chwili przystąpienia do robót. W sprawie sporządzono już przecież na zlecenie inwestora opracowanie, które potwierdza bardzo zły stan budynku i konieczność pilnego wykonania remontu. Tak więc dochowując wymagań konserwatorskich w zakresie zastosowania dachówki ceramicznej inwestor musi brać pod uwagę oprócz innych okoliczności także to, że dach z dachówki spowoduje obciążenie dla konstrukcji obiektu. Na marginesie trzeba dodać, że zgodnie z zapisami rozdziały 6 Prawa budowlanego na właścicielu obiektu ciążą również obowiązki w zakresie utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Zatem nie mogą być przekonujące argumenty, że stan obiektu nie pozwala na wymianę pokrycia dachu zgodnie z wymogami konserwatorskimi.
Pośród twierdzeń skargi zamieszczona jest argumentacja dotycząca zaakceptowania przez konserwatora zabytków blachodachówki dla jednego z obiektów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości i braku analogicznej zgody dla budynku objętego postępowaniem. Jak już sygnalizowano niektóre z zagadnień w toku postępowania prowadzonego przez służby nadzoru budowlanego nie są rozstrzygane samodzielnie przez te organy, gdyż władny do zajęcia stanowiska w sprawie pozostaje organ specjalistyczny jak choćby w niniejszym przypadku konserwator zabytków. Skoro D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał jakie konkretne wymogi dla danych obiektów wynikają z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami to rolą organu nadzoru budowlanego jest dostosowanie swojego rozstrzygnięcia do tego stanowiska. W niniejszej sprawie analiza stanowiska D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 15 listopada 2017 r. pozwala na ustalenie, że wymóg stosowania danego rodzaju pokrycia dachowego warunkowany był funkcją obiektu. Dla objętego postępowaniem budynku mieszkalnego jednorodzinnego przewidziano dachówkę ceramiczną, zaś dla budynku gospodarczego przewidziano możliwość zastosowania blachodachówki.
W świetle ustaleń poczynionych przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o zebrany materiał dowodowy przyjdzie więc stwierdzić, że wydane decyzje nie naruszają obowiązującego porządku prawnego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło