II SA/Wr 2790/02

4 II SA/Wr 2790/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: Protokolant: Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA Henryk Ożóg /spr./ Andrzej Wawrzyniak Lidia Serwiniowska Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia oddalić skargę 2 4 II SA/Wr 2790/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 2 ust. 4., art. 11 pkt 2 i art. 31 ust. l pkt 3, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uchwały nr XI/371/99 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia nr 7, póz. 328), uchwały nr XVIII/541/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia nr 2, póz. 17 ze zm.) oraz art. 104 kpa przyznała E. A. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zasiłek okresowy ustala się w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub rodziny określonym w art. 4 ust. l ustawy, a dochodem rzeczywistym tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż 19 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy ustalono, że faktyczny dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Wysokość świadczenia odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. Zasiłek należy przeznaczyć na zakup żywności i dofinansowanie do opłat mieszkaniowych. W odwołaniu od tej decyzji E. A. wniósł o "bezwzględne przyznanie mu kwoty [...] zł, tj. minimum egzystencyjnego, co gwarantuje mu ustawa zasadnicza jak i inne przepisy prawa". Zarzucił, że zarówno MOPS, jak 3 4 II SA/Wr 2790/02 i SKO uporczywie i rażąco nie przestrzegają prawa co skłania go do poczynienia stosownych kroków w celu złożenia doniesienia do prokuratury. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt l kpa oraz art. 31 ust. l, ust. 3 i ust. 4 w związku z art. 2 ust. 4 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, że E. A. gospodaruje samotnie. Jego jedynym dochodem jest przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ma wykształcenie średnie techniczne. W [...] i [...]r. przyznano mu zasiłek okresowy w kwocie po [...] zł. Podano, że jedną z form pomocy społecznej są zasiłki okresowe, które zgodnie z art. 31 ust. l ustawy mogą być przyznane osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, a ich własne dochody i pozostałe zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. Zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy okres, na jaki przyznawany jest zasiłek, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Wysokość zasiłku natomiast ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem danej osoby lub rodziny. Zasiłek okresowy nie może być jednak niższy niż 19 zł (art. 31 ust. 4). Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca wskazuje jedynie górną i dolną granicę tego świadczenia, a wysokość zasiłku w konkretnym przypadku ustalana jest zależnie od sytuacji, w jakiej znajduje się dana osoba lub rodzina oraz od możliwości finansowych organu pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 powołanej ustawy). Podkreślono, że możliwość realizacji powierzonych organom pomocy społecznej obowiązków w zakresie zadań zleconych, do których należy przyznawanie zasiłków okresowych, ogranicza rozmiar środków finansowych przyznanych z budżetu Państwa, których ilość nie zawsze pozwala na pokrycie w całości potrzeb wszystkich osób i rodzin ubiegających się o pomoc. 4 4 II SA/Wr 2790/02 Organ powołany do wykonywania zadań pomocy społecznej musi zatem dysponować przyznanymi funduszami tak, aby zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe wielu osób, które spełniają kryteria wymagane przez ustawę dla przyznania świadczenia. Czynności wyjaśniające podjęte w tej sprawie wykazały, że sytuacja życiowa wnioskodawcy uprawnia go do korzystania z pomocy społecznej. Spełnia on bowiem ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł. W jego sytuacji występuje również przesłanka z art. 3 ustawy tzn. bezrobocie. Organ I instancji udzielił zatem zasiłku po [...] zł na okres czterech miesięcy. Z akt sprawy wynika, że organ pomocy społecznej w miarę swoich możliwości wspiera wnioskodawcę udzielając mu pomocy finansowej w innych formach (otrzymał np. zasiłek okresowy w [...]i [...] r.). Kolegium wyjaśniło wnioskodawcy, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki finansowe, możliwości i uprawnienia (art. l ustawy). Jednak rolą tej instytucji jest jedynie wspieranie osób w pokonywaniu ich problemów życiowych, a nie zaspokajanie wszystkich ich potrzeb. Środki pomocy społecznej mają bowiem wspomagać, a nie stanowić wyłącznie źródło utrzymania dla świadczeniobiorców. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. A. zarzucił, że decyzja SKO we W. jest niezgodna z prawem. Nie podał jednak żadnych argumentów uzasadniających to twierdzenie wskazując, że uzasadnienie skargi jest identyczne, jak w skardze złożonej [...]r., sygn. akt II SA/Wr 2556/02. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 5 4 II SA/Wr 2790/02 Skarga nie jest zasadna. Art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, póz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle przepisów art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. przyznająca skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...]r. do [...]r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 4 , art. 4 ust. l w związku z art. 31 ust. l , ust. 3 i ust. 4 ustawy. Z treści art. 31 ust. l ustawy wynika, że zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb życiowych. Ust. 3 tego artykułu stanowił, że okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Natomiast z jego ust. 4 wynikało, że zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium 6 4 II SA/Wr 2790/02 dochodowym osoby samotnie gospodarującej ustalonym zgodnie z art. 4 ust. l, a dochodem tej osoby, nie niższej jednak niż 19 zł. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zasadna. Argument skarżącego, że przyznany zasiłek okresowy jest zbyt niski, ponieważ powinien otrzymywać kwotę 461 zł stanowiącą " minimum egzystencjalne " nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kwota 461 zł nie stanowi " minimum socjalnego " lecz w myśl art. 4 ust. l ustawy stanowi kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, od wysokości którego zależy prawo tej osoby do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym do zasiłku okresowego. W rozpoznawanej sprawie istotne jest, iż z treści przytoczonego wyżej art. 31 ust. 4 ustawy wynika, że zasiłek okresowy ustala się do wysokości ( a nie w wysokości ) stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, nie niższej niż 19 zł na rodzinę. Przepis ten określa sztywno tylko dolną granicę zasiłku okresowego, natomiast górna wysokość nie może przekroczyć różnicy między kryterium dochodowym a dochodem. Decyzja administracyjna, wydana w przedmiocie zasiłku okresowego, na podstawie art. 31 ustawy, jest decyzją uznaniową. Uznaniem administracyjnym objęta jest nie tylko kwestia wyboru rozstrzygnięcia (przyznanie zasiłku, odmowa przyznania), ale także wysokość przyznanego świadczenia będąca wypadkową potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie i możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych nie może dotyczyć samego uznania (wyboru rozstrzygnięcia, wysokości przyznanego świadczenia); obejmuje jedynie jego motywy. Te natomiast w sposób przekonujący zostały przedstawione, zwłaszcza przez organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji. Z akt sprawy wynika, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe dla skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł, dochód z tytułu dodatku mieszkaniowego 7 4 II SA/Wr 2790/02 w kwocie [...]zł oraz różnicę między kryterium dochodowym a dochodem skarżącego w wysokości [...] zł, stanowiącą maksymalną kwotę zasiłku okresowego jaką mógłby otrzymać skarżący. U skarżącego zachodzi również przesłanka określona w art. 3 ustawy tzn. bezrobocie. Jednakże decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego jest decyzja uznaniową wobec tego rację ma organ odwoławczy twierdząc, iż organ I instancji był uprawniony do przyznania zasiłku okresowego w kwocie niższej niż maksymalna, zważywszy na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka. Ponadto organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że wysokość przyznanego zasiłku okresowego w kwocie [...] zł nie odbiega wysokością od zasiłków udzielanych innym osobom znajdującym się w podobnej sytuacji. Zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że pomoc społeczna udzielona w formie zasiłków celowych i okresowych ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia ( art. l ustawy ). Pomoc w formie zasiłków celowych ma na celu jedynie wspieranie osób w pokonywaniu ich problemów życiowych, a nie zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i nie może stanowić źródła utrzymania. Trafnie wskazuje organ odwoławczy, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadaj ą celom i możliwościom pomocy społecznej oraz że przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań zleconych gminie, na które otrzymuje ona określone fundusze z budżetu państwa i rozmiar tych środków zwykle decyduje o tym, w jakiej wysokości jest udzielana pomoc w tej formie. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele ( wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2002 r. II SA / Gd 4332 / 01 LEX nr 8 4 II SA/Wr 2790/02 77665 , wyrok NSA z dnia 24 września 1996 SA/ Gd 3281 / 95 LEX nr 44077 ). Nietrafny jest argument skarżącego, że otrzymywany dodatek mieszkaniowy nie stanowi jego dochodu. Z treści art. 2a ust. l pkt 2 ustawy wynika bowiem, że za dochód uznaje się wszystkie środki finansowe uzyskane przez wnioskodawcę w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten wymienia obciążenia i wydatki, które pomniejszają dochód lub te świadczenia, które ze względu na charakter ( świadczenia jednorazowe lub w naturze ) nie zalicza się do dochodu, lecz nie miały one miejsca w tym przypadku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, w świetle którego z przepisu art. 2 a ust. l pkt 2 ustawy wynika, że świadczenia uzyskiwane z tytułu dodatku mieszkaniowego wliczane są do dochodu ( wyrok NSA z dnia 26 lutego 2001 r. I S.A. 2170 / 00 LEX nr 53793 ). W świetle powyższych okoliczności zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszaj ą prawa. Skargę zatem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270) należało oddalić. 9