II SA/Wr 280/24
WyrokWSA we Wrocławiu2024-10-17
Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu budowy pomostu, wydane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, może zostać utrzymane w mocy, jeśli organy nadzoru budowlanego nie ustaliły jednoznacznie lokalizacji obiektu oraz jego inwestora?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), nie wyjaśniając w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy, w szczególności lokalizacji pomostu i jego inwestora. Brak tych ustaleń uniemożliwiał prawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej i legalizacji obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na samowolnej budowie pomostu. PINB ustalił, że pomost został wybudowany bez wymaganego zgłoszenia, mimo że jego parametry (długość 5,70 m, szerokość 2,40 m, głębokość 1,5 m) mieściły się w zakresie wymagającym zgłoszenia zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 8 Prawa budowlanego. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza daty powstania pomostu, jego usytuowania i stanu technicznego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji i zasądził od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2024 r. Nr 98/2024 w przedmiocie wstrzymania budowy pomostu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 17 października 2023 r., wstrzymujące roboty budowlane polegające na samowolnej budowie pomostu posadowionego na działce nr [...] oraz nr [...] w S., gmina K.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
PINB w dniu 17 lipca 2023 r. przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w S., gmina K. W trakcie tej kontroli ustalono, że na działce znajduje się m.in. pomost drewniany o wymiarach: szerokość 2,40 m – 1,150 m, długość 5,70 m i głębokość od korony do dna ok. 1,5 m (posadowiony częściowo na działce nr [...]). W protokole kontroli podkreślono, że właściciel działki nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
W związku z powyższym PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy ww. pomostu, a następnie postanowieniem z 17 października 2023 r. nr 129/2023 wydanym na podstawie art. 48 i art. 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej: p.b.) wstrzymał prowadzenie jego budowy jako realizowanej bez stosownego zezwolenia. Jak wskazał PINB w uzasadnieniu, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę natomiast wymaga zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej budowa pomostu o długości całkowitej do 25 m wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, zaś w trakcie kontroli nie okazano zgłoszenia na budowę przedmiotowego pomostu.
W wyniku rozpoznania zażalenia M. B. (dalej również: skarżący) DWINB zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji przychylił się do oceny organu I instancji, że w rozpatrywanym przypadku przedmiotowy obiekt nie był zwolniony z obowiązku zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. Podkreślono, że wynika to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ponieważ przedmiotowy pomost ma długość 5,70 m, szerokość 2,40 m – 1,150 m i wysokość ok. 1,5 m liczoną od jego korony do dna akwenu. Wskazano przy tym, że w myśl przepisów ustawy obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno- budowlanej budowa pomostów o długości całkowitej do 25 m wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, służących do: a) cumowania niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty, b) uprawiania wędkarstwa, c) rekreacji, w związku z czym według przepisów Prawa budowlanego obowiązujących uprzednio (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.) również należało zgłosić jego budowę we właściwym wydziale organu administracji architektoniczno-budowlanej. DWINB podkreślił w dalszej części, że organ I instancji prowadząc postępowanie podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego i prawnego, przy czym ustalone w sprawie okoliczności nie budzą wątpliwości organu II instancji i jednocześnie wskazują, że w rozważanym wypadku zasadne było zastosowanie trybu przewidzianego w art. 48 p.b.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniósł M. B. Działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił organowi naruszenie art. 6, 7, 10, 77, 80, 81 oraz 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przed aktem stosowania prawa, zaniechania wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym ostatecznie dał wiarę, a zwłaszcza poprzez niewyjaśnienie daty powstania pomostu, jego usytuowania, opisu jego stanu technicznego i tym samym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu art. 8 k.p.a. nakazującą organom podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania strony do organów państwa, jak również rażące naruszenie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu jej indywidualnej sprawy. Autor skargi wniósł przy tym o wydanie postanowienia zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonego postanowienia nr 98/2024 i postanowienia poprzedzającego nr 129/2023, zawieszenie postępowania do czasu uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K., nadto o uchylenie powyższego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, o rozpoznaniu skargi na rozprawie oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności obiektu, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej obiektu, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia ze stanem faktycznym niepodlegającym prawu budowlanemu. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego. Organy, w ocenie strony skarżącej, nie podołały tym obowiązkom, gdyż nie wskazały daty powstania obiektu, jego pełnych parametrów stanu technicznego, usytuowania. W dalszej części uzasadnienia przytoczono przepisy art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., wskazując przy tym na nienależyty sposób prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy oraz naruszeniem przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniami z dnia 23 maja 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z kryteriami legalności określonymi w art. 145 § 1 i § 2 w związku z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a) wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym, stwierdzone wady postępowania administracyjnego skutkowały koniecznością uchylenia nie tylko zaskarżonego aktu, ale także – na zasadzie art. 135 p.p.s.a – rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na samowolnej budowie pomostu posadowionego na działce nr [...] oraz nr [...] w S., gmina K.
Uwzględniając, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.). Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest więc uzależnione od wniosku strony. Jednocześnie Sąd nie jest związany zawartym w skardze wnioskiem strony skarżącej o przeprowadzenie rozprawy.
Materialną podstawą wydanych postanowień były przepisy ustawy Prawo budowlane zawarte w art. 48 regulujące kwestię tzw. samowoli budowlanej.
W myśl przywołanego przepisu organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1/ bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2/ bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 48a ust. 1 p.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację.
Z przywołanych przepisów wynika, że na tym etapie postępowania kwestią kluczową jest zidentyfikowanie samowoli budowlanej, jej przedmiotu oraz dokonanie jej kwalifikacji prawnobudowlanej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego.
Należy także zaznaczyć, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), obowiązuje zasada prawdy obiektywnej obligująca do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Według przywołanego przepisu organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konkretyzację powyższej zasady stanowi art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujący organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Pamiętać trzeba również o zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), która nakłada na organy orzekające obowiązek poddania ocenie wszystkich dowodów w sprawie - we wzajemnej łączności. W związku z tym, organ administracji publicznej rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1043/21, z 18 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1297/19, z 14 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 338/21, dostępne w CBOSA).
W świetle przywołanych regulacji organ administracji ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez stronę postępowania zarzutów. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Proces decyzyjny, ocena zebranego materiału dowodowego i wysnute wnioski powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prowadzenie postępowania przez organ z uwzględnieniem powyższych zasad umożliwia wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi organ się kierował (art. 11 k.p.a.) oraz służy pogłębianiu zaufaniu obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Przedstawione uregulowania procesowe znajdują zastosowanie na każdym etapie postępowania administracyjnego a więc także w postępowaniu odwoławczym. Wynika to z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) zgodnie z którą, organ II instancji obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. Rolą organu odwoławczego jest więc rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, co obejmuje także odniesienie się do zarzutów podniesionych w środku zaskarżenia międzyinstancyjnego.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy nadzoru budowlanego okazał się niewystarczający do formułowania wiarygodnych ocen w zakresie przedmiotu sprawy. W rezultacie nie uprawniał on rozstrzygających w sprawie organów do zastosowania dyspozycji art. 48 p.b., co wynika z naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zasadnicze znaczenie mają ustalenia poczynione przez PINB, odzwierciedlone w protokole kontroli której dokonano 17 lipca 2023 r. na działce nr [...]. W protokole tym odnotowano, że na działce znajduje się, między innymi, pomost wędkarski, bez barierek o konstrukcji drewnianej o wymiarach: szerokość 240 m, długość około 5,70 m i głębokość do dna akwenu 1,50 m. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną przedmiotowego obiektu oraz szkic sytuacyjny na którym naniesiono zwymiarowany pomost. Co ważne, pomost wrysowany został w całości poza granicami geodezyjnymi działki nr [...]. Ze szkicu wynika, że także długość pomostu mierzona była do granicy z działką skarżącego. Powyższe wskazuje zatem, że już w samym protokole z kontroli występuje istotna rozbieżność dotycząca lokalizacji przedmiotowego obiektu. W opisie podano, że jest on usytuowany na działce nr [...] a z załączonego szkicu wynika, że w całości został on zlokalizowany poza granicami tej działki.
W tej sytuacji żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy nie znajduje zawarte w rozstrzygnięciu i w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2023r. stwierdzenie, że obiekt posadowiony jest na działce [...] oraz (częściowo) na działce [...]. Zauważyć także wypada, że na podstawie akt sprawy nie sposób ustalić, że działka sąsiadująca z działką skarżącego (stanowiąca akwen wodny) faktycznie posiada podane przez organ oznaczenie. Na omawianym załączniku graficznym brak numeru geodezyjnego tej działki. Także w aktach administracyjnych brak stosownej dokumentacji geodezyjnej, która pozwoliłaby na czytelne ustalenie położenia pomostu z jednoczesnym określeniem oznaczenia geodezyjnego nieruchomości na której – według załącznika do protokołu, oraz stwierdzenia organu w postanowieniu – usytuowany jest sporny obiekt.
Potwierdzenia w materiale dowodowym nie znajduje nadto stanowisko organu, że skarżący jest inwestorem spornego obiektu. W protokole z kontroli, brak bowiem jednoznacznego stwierdzenia, że inwestorem pomostu jest skarżący. Ta kwestia nie była zatem przedmiotem wyjaśnień ze strony organu.
W związku z powyższym wskazać trzeba, że ustalenie w sposób jednoznaczny usytuowania spornego obiektu oraz ustalenie jego inwestora jest kwestią istotną, gdyż rzutuje na ocenę prawidłowości ustalenia adresatów rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 48 omawianej ustawy. Z treści art. 48a jasno wynika bowiem krąg podmiotów, które po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu budowy – a więc postanowienia wydanego na podstawie art. 48 - mogą wystąpić z wnioskiem o legalizację. Wyjaśnienie powyższych okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i nie powinno być pozostawione w sferze domysłów, lecz stwierdzone jednoznacznie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Adresatem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 48 p.b. powinien być bowiem ten spośród trzech ustawowo wymienionych podmiotów – inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego – który ma faktyczną możliwość wnioskowania o legalizację obiektu. W sytuacji, natomiast w której, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie ustalono jednoznacznie inwestora obiektu jak też położenia obiektu (a co za tym idzie, jego właściciela lub zarządcy) nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie adresata rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania na tym etapie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, co świadczy o naruszeniu przepisów prawa procesowego zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ pierwszej instancji nie wywiązał się z obowiązków wynikających z tych przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych niejako inicjuje postępowanie w szerszej sprawie dotyczącej samowoli budowlanej.
Naruszenia prawa popełnione przez organ I instancji nie zostały wyeliminowane przez DWINB, co powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest tymi samymi uchybieniami. W konsekwencji podlega więc wyeliminowaniu z obrotu prawnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa skarga podlegała uwzględnieniu pomimo, że nie cała argumentacja zasługiwała na akceptację. Przede wszystkim nie można podzielić stanowiska, że brak ustalenia daty wybudowania obiektu nie pozwalał na wdrożenie przedmiotowego postępowania. Na podstawie zebranego materiału dowodowego możliwe było bowiem ustalenie rodzaju obiektu z jakim mamy do czynienia, tj. pomostu drewnianego. Ustalone podczas kontroli - w której skarżący brał udział - parametry obiektu dotyczące jego wysokości i długości, pozwoliły na przyjęcie, że jego wybudowanie wymagało zgłoszenia. Zgodnie bowiem z art. 29 ust.1 pkt 8 p.b. w związku z art. 30 p.b zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę objęte zostały pomosty o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dnia zbiornika, do 2,50 m. W niniejszej sprawie, wysokość zbiornika, nie przekracza określonej w przepisie minimalnej wysokości 2,50 m, zatem trafnie organy uznały, że sporny obiekt wymagał zgłoszenia. W toku postępowania nie zostało także skutecznie podważone ustalenie organu, że przedmiotowy obiekt został wybudowany bez dokonania takiego zgłoszenia.
Wobec powyższych okoliczności należy zgodzić się z organami nadzoru budowlanego, że przedmiotowy pomost wzniesiony został w warunkach samowoli budowlanej, co oznacza, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 48 p.b do wszczęcia postępowania otwierającego drogę do usunięcie tego stanu i zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu.
Podnoszony brak wyjaśnienia okoliczności daty wybudowania spornego obiektu, aczkolwiek wystąpił, to jednak nie mógł rzutować na zasadność oceny, że w sprawie wystąpiła samowola budowlana. Analiza art. 29 p.b wskazuje bowiem, że także w poprzednich stanach prawnych budowa pomostu o podanych parametrach wymagała zgłoszenia. W tej sytuacji brak jednoznacznego ustalenia daty wybudowania pomostu pozostaje bez wpływu na prawidłowość oceny co do zaistnienia samowoli budowlanej.
W ponownym postępowaniu organy usuną wskazane w niniejszym wyroku uchybienia, przede wszystkim uzupełniając odpowiednio materiał dowodowy, co do położenia przedmiotowego pomostu oraz w zakresie ustaleń dotyczących inwestora. Jednoznaczne wyjaśnienie tych okoliczności konieczne jest ze względu na brzmienie art. 48a ust. 1 p.b.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wydane zostało przy uwzględnieniu art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło