II SA/Wr 2803/00

Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) - Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant - Iwona Procajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2004 r. skargi J.L. na postanowienie Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu ds Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pozostawienia sprawy J. L. bez rozpatrzenia, uchyla zaskarżone postanowienie, uchylone postanowienie nie może być wykonane. Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Przewodniczący Wojewódzkiego Zespołu ds Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie D. pozostawił bez rozpatrzenia sprawę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. L. Jako podstawy prawne wydania postanowienia o takiej treści przywołano przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), a także § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających, a także jednolitego wzoru legitymacji dokumentującej niepełnosprawność oraz organów uprawnionych do jej wystawiania (Dz. U. Nr 9, poz. 82). W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zawiadomienie o terminie posiedzenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, które miało się odbyć w dniu [...] w celu rozpatrzenia odwołania J.L. od orzeczenia z dnia [...], wydanego w pierwszej instancji przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania w L. Ś. w sprawie o numerze [...], zostało wysłane na podany w aktach adres już w dniu [...], za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Zawiadomienie to było dwukrotnie awizowane przez pocztę ([...] i [...]), po czym przesyłka została zwrócona organowi odwoławczemu z powodu jej niepodjęcia w terminie. Zainteresowany nie stawił się na posiedzeniu Wojewódzkiego Zespołu w wyznaczonym terminie. Nie usprawiedliwił też swojej nieobecności, co uzasadniało pozostawienie jego sprawy bez rozpatrzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożonej zgodnie z pouczeniem zawartym w opisanym postanowieniu, J. L. podniósł, że 2 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 nie otrzymał żadnego zawiadomienia o terminie posiedzenia wyznaczonym przez organ drugiej instancji, ani też awiza. Wywodził dalej, że bardzo mu zależało na rozpatrzeniu jego odwołania od pierwszoinstancyjnego orzeczenia, więc gdyby otrzymał zawiadomienie, stawiłby się z pewnością na posiedzenie. Skarżący cierpi na silne bóle kończyn dolnych, duszności po gruźlicy, przebyte operacje i inne poważne choroby. Taki stan zdrowia uzasadniał - w ocenie strony - zmianę zakwestionowanego orzeczenia organu pierwszej instancji, ponieważ z bólu nie może się skoncentrować, co uniemożliwia mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Do skargi dołączono kopie dwóch dokumentów: zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenia Powiatowego Zespołu ds Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J.G., z dnia [...] (Nr [...]), wydanego w sprawie o numerze [...], w którym J. L . został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zakwestionowanym postanowieniu i wniosła o oddalenie skargi. Organ zwrócił dodatkowo uwagę, że J.L. nie wykazał żadnego zainteresowania sprawą przez 8 miesięcy, które upłynęły między wyznaczonym terminem posiedzenia a wydaniem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga J. L. wniesiona przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. podlegała już kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 w związku z art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 123, poz. 1271 ze zm.). 3 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 Mając na uwadze przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargą oraz powołaną podstawą prawną, trzeba podkreślić, że skład orzekający dopatrzył się wydania zaskarżonego postanowienia z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) tej samej ustawy wykluczało utrzymanie tego postanowienia w obrocie prawnym. Podstawowe uchybienie, którego dopuścił się organ drugiej instancji, polegało na nadaniu sprawie biegu w postępowaniu odwoławczym, bez sprecyzowania jego przedmiotu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wspomniano między innymi, że przedmiotem tegoż postępowania miało być rozpatrzenie odwołania strony "od orzeczenia wydanego w I instancji przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania w L. Ś. z dnia [...] (nr sprawy [...])". Ta sama informacja figuruje w treści zawiadomienia o wyznaczeniu na dzień [...] posiedzenia Wojewódzkiego Zespołu. Tymczasem w dokumentacji sprawy brakuje odwołania J. L., które kwestionowałoby to właśnie orzeczenie. W aktach znajduje się za to odwołanie strony, adresowanego do Urzędu Miejskiego w J.G. - Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Odwołanie to zostało opatrzone datą [...]. Już choćby zatem z tego powodu jego przedmiotem nie mogło być orzeczenie wydane później, bo dopiero w dniu [...] przez organ pierwszej instancji z siedzibą w L. Ś. Przyczynę powstałej rozbieżności stanowił zapewne fakt wydania w niniejszej sprawie, przez różne organy pierwszej instancji, aż trzech orzeczeń stwierdzających lekki stopień niepełnosprawności J. L. Pierwsze takie orzeczenie wydał organ z siedzibą w J. G. w dniu [...] i to orzeczenie zakwestionował prawdopodobnie zainteresowany w swoim odwołaniu z dnia [...]. Dwa kolejne orzeczenia wydał już Powiatowy 4 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. Ś. (w dniach: [...] i [...]). Pismem z dnia [...] ten ostatni organ poinformował następnie zainteresowanego o wygaśnięciu porozumienia, na mocy którego organ jeleniogórski uprawniony był do wydawania orzeczeń. Z treści tego pisma wynika, że załączono do niego co najmniej jedno z orzeczeń wydanych przez organ z siedzibą w L.Ś. W kolejnym piśmie, z dnia [...], ten sam organ zawiadomił stronę o przekazaniu jej odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Porównanie daty drugiego pierwszoinstancyjnego orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji z siedzibą w L. Ś. ([...]) z datą ostatniego pisma wskazuje, że przekazanie nastąpiło jeszcze przed upływem czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Ta okoliczność oraz brak w dokumentacji sprawy innego odwołania pozwalają przypuszczać, że w istocie przekazane zostało tylko odwołanie J. L. datowane na dzień [...]. Wszystkie wyeksponowane do tej pory przez Sąd okoliczności zostały zignorowane przez organ odwoławczy. Tymczasem ich istnienie obligowało wprost ten organ do wyjaśnienia co najmniej zakresu żądania strony. Wobec działań podjętych w sprawie przez aż dwa organy pierwszej instancji konieczne było w szczególności jednoznaczne przesądzenie, które z orzeczeń wydanych przez te organy kwestionuje J.L. Stosownie do § 18 rozporządzenia MPiPS z dnia 21 stycznia 1999 r., na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu, do postępowania przed powiatowymi i wojewódzkimi zespołami w zakresie nie uregulowanym w rozporządzeniu mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie w rachubę wchodziły zwłaszcza przepisy regulujące postępowanie odwoławcze (art. 127-140 k.p.a.), a na podstawie odesłania przewidzianego w art. 140 k.p.a. - także przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, w zakresie nie uregulowanym przepisami rozporządzenia. 5 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 W ocenie Sądu, przekazana do organu drugiej instancji dokumentacja nie pozwalała na nadanie dalszego biegu sprawie ze względu na brak precyzyjnego określenia przedmiotu postępowania odwoławczego. Obowiązkiem organu drugiej instancji było wyjaśnienie tej kwestii, choćby z wykorzystaniem instrumentu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Organ nie wykonał jednak tego obowiązku. W konsekwencji doszło do uruchomienia postępowania odwoławczego, zmierzającego do zweryfikowania orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. Ś., niejako "z urzędu", mimo braku formalnego odwołania kwestionującego to właśnie orzeczenie. Należy w związku z tym przyjąć, że skoro doszło do nieprawidłowego uruchomienia postępowania odwoławczego w rozpatrywanej sprawie, niedopuszczalne było wykorzystanie środka przewidzianego w § 9 ust. 1 wielokrotnie już powoływanego rozporządzenia MPiPS z dnia 21 stycznia 1999 r., umożliwiającego pozostawienie bez rozpatrzenia sprawy wskutek nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony na posiedzeniu składu orzekającego. Podjęcie przez organ administracji publicznej jakiejkolwiek czynności mieszczącej się w ramach postępowania toczącego się przed tym organem, jest dopuszczalne dopiero po prawidłowych uruchomieniu tego postępowania, a taka sytuacja - jak wcześniej wykazano - nie miała miejsca w rozpatrywanym przypadku. Wskutek wadliwie uruchomionego postępowania odwoławczego, a w związku z tym przedwczesnego zastosowania w jego ramach § 9 ust. 1 rozporządzenia, organ drugiej instancji naruszył dodatkowo przepisy: art. 7, 8 i 9 k.p.a., nakazujące - między innymi - załatwianie spraw z uwzględnieniem słusznego interesu strony, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz czuwania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zważywszy powyższe, Sąd był zobowiązany orzec, jak w osnowie. Ponowne rozpatrzenie sprawy J. L. wymagać będzie przede wszystkim wyjaśnienia przedmiotu i zakresu postępowania przed organem drugiej instancji. W dalszej kolejności - po definitywnym przesądzeniu poprzed- 6 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2803/2000 niej kwestii - zajdzie potrzeba dokonania oceny prawidłowości działania organów pierwszej instancji, także w zakresie zachowania przez te organy podstawowych zasad procesowych (przestrzegania właściwości - art. 19 k.p.a.; informowania strony, w odpowiednim czasie, o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy - art. 9 k.p.a., w tym także o podejmowaniu kolejnych czynności procesowych; zasadności wydania wielokrotnych rozstrzygnięć w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego; umożliwienia zainteresowanemu wykorzystania przysługujących mu środków odwoławczych od każdego wydanego w sprawie orzeczenia). Dopiero w wypadku stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych, mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, organ drugiej instancji powinien dokonać merytorycznej oceny zakwestionowanego orzeczenia (zakwestionowanych orzeczeń), wydanego (wydanych) w ramach pierwszoinstancyjnego postępowania. 7