II SA/Wr 2809/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Ewa Bogulak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w J. G. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. z 1998r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którym odmówiono stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej określonej w pozycji 4 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że podstawą wydania przez organ I instancji negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia były orzeczenia wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny we W. Oddział w J. G. z dnia [...] i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]. Organ I instancji ustalił, że p. H. Ś. w latach 1969-1988 pracował jako ślusarz oraz jako instruktor praktycznej nauki zawodu. W latach 1990-1993 pracował w firmie "A w Niemczech. Od stycznia 1998r. do lutego 2000r. zatrudniony był w zakładzie "B" spółka z o.o. w B. jako kierownik produkcji. Jak wynika z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego w ostatnim zakładzie pracy narażony był przez okres dwóch lat na przekroczenie normatywów higienicznych dla styrenu oraz przy spawaniu na tlenki żelaza i azotu oraz chrom i jego związki. Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekając o braku podstaw do stwierdzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego wskazał, iż samo narażenie na substancje szkodliwe nie daje podstawy do uznania zachorowania na chorobę zawodową, konieczne jest jej rozpoznanie przez uprawnione jednostki służby zdrowia, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. W odwołaniu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika twierdził, iż przeprowadzono wadliwe dochodzenie epidemiologiczne nie uznając narażenia na szkodliwe substancje chemiczne podczas wykonywanej pracy w zakładzie "A". Podnosił również, że Państwowy Inspektor Sanitarny w B. w swojej decyzji oparł się na wadliwych orzeczeniach lekarskich, gdyż zostały one wydane przez lekarzy nie będących specjalistami z zakresu chorób układu oddechowego, nie wykonano dodatkowych badań pulmonologicznych oraz w wywiadzie pominięto szereg zgłoszonych dolegliwości. Rozpatrując odwołanie skarżącego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej wcześniejsze rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia. W przedmiotowej sprawie żaden z organów opiniujących nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej, co wykluczało wydanie pozytywnej dla skarżącego decyzji. Wskazał także, że jednostki zdrowia wbrew twierdzeniu p. Ś. uwzględniły w swoich opiniach narażenie na styren i inne substancje chemiczne. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż zakres i rodzaj badań lekarskich nie podlega ocenie Inspekcji Sanitarnej. Podniesiono, że zgodnie z orzeczeniem lekarskim z S. nie stwierdzono objawów spastycznych nad oskrzelami. Wykonane po odstawieniu leków badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, badania gazów krwi) wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Zgodnie z przyjętymi lekarskimi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi w zakresie chorób zawodowych - brak cech niewydolności oddechowej bądź wentylacyjnej nie daje podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli w p. Ś. Natomiast rozstrzenie oskrzeli oraz zmiany radiologiczne po przebytej gruźlicy węzłowo-płucnej nie mają związku z pracą zawodową. W badaniu laryngologicznym stwierdzono jedynie przewlekły przerostowy stan zapalny migdałków podniebiennych oraz potwierdzony radiologicznie przewlekły stan zapalny zatok szczękowych, schorzenia te nie mają jednak związku z warunkami pracy. Wskazano, iż orzeczenie jednostek zdrowia ma charakter opinii biegłego które zawiera odniesienie się nie tylko do wyników badań ale również do innych zebranych dowodów. Instytut Medycyny Pracy w S. posiłkował się dokumentami z innych jednostek zdrowia jak też badaniami przeprowadzonymi przez pierwszą jednostkę zdrowia. Zdaniem organu odwoławczego rozporządzenie o chorobach zawodowych jednoznacznie określa kto może rozpoznawać choroby zawodowe i tylko na opiniach tych jednostek Inspektor Sanitarny musi się opierać. Za chybiony organ odwoławczy uznał zarzut strony co do wadliwości orzeczeń lekarskich, gdyż zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych są medycyna pracy, a rozporządzenie nie narusza przepisów określających jednostki organizacyjne, w których lekarze posiadający specjalizacje wskazane w § 1 mogą wykonywać orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych. Wszyscy lekarze podpisani na orzeczeniach lekarskich posiadają stosowne specjalizacje. W skardze na tę decyzję, domagając się jej zmiany i stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli, skarżący podniósł, że naruszono art. § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1989r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych. Skarżący tak jak w odwołaniu zarzuca, że decyzję wydano w oparciu o wadliwe orzeczenia lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny we W. Oddział w J. G. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdyż orzeczenia te wydane zostały przez lekarzy nie będących specjalistami z zakresu chorób układu oddechowego, nie wykonano dodatkowych badań pulmonologicznych oraz przy wywiadzie pominięto szereg zgłoszonych dolegliwości. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego specjalisty z zakresu chorób układu oddechowego. W piśmie uzupełniającym do skargi zarzuca, iż PSSE niezgodnie z prawdą ustaliła, iż podczas pracy w zakładzie "A" nie miał bezpośredniego kontaktu z czynnikami szkodliwymi. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3§1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie nie zasługiwał na uwzględnienie. W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do tego, czy orzeczenia lekarskie na podstawie których wydano zaskarżone decyzje były wadliwe oraz czy przeprowadzone badania lekarskie były wystarczające do stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Materialno - prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Na mocy § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie zatem choroby zawodowej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: - jest to rodzaj choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia; -choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym stosownie do ust. 2 § 1 rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy. W myśl § 7 ust. 1 i ust. 4 powołanego rozporządzenia jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Wymienione jednostki wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W niniejszej sprawie zarówno orzeczenia lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. są orzeczeniami jednostek organizacyjnych właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych zgodnie z powołanym § 7 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenia te zgodne są również z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 124, poz. 795 ze zm.) gdyż wbrew twierdzeniu strony skarżącej zostały podpisane przez osoby posiadające stosowne specjalizacje, tym samym przez osoby posiadające uprawnienia do orzekania w zakresie chorób zawodowych. W myśl § 1 w/w rozporządzenia specjalizacjami lekarskimi, niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem § 2 i 3, są: medycyna pracy, medycyna przemysłowa, medycyna morska i tropikalna, medycyna kolejowa, medycyna lotnicza lub higiena pracy. § 2 wskazuje, że orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych wykonują, odpowiednio do choroby, lekarze posiadający specjalizację z zakresu chorób zakaźnych lub chorób płuc. Jak wynika z brzmienia § 2 powołanego rozporządzenia z dnia 15 września 1997r. przepis ten dotyczy wyłącznie chorób zakaźnych i inwazyjnych, które wymienione są pod pozycją 11 Wykazu chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 4 Wykazu chorób zawodowych - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego zarzut strony skarżącej dotyczący wadliwości orzeczeń lekarskich poprzez wykonanie ich przez osoby nieuprawnione, skoro jak już wcześniej wskazano lekarzami uprawnionymi do wydawania orzeczeń lekarskich są lekarze posiadający specjalizacje wymienione w § 1 rozporządzenia z dnia 15 września 1997r. Na orzeczeniu lekarskim D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Ośrodek w J. G. podpisany jest Specjalista medycyny przemysłowej i organizacji ochrony zdrowia internista B. T. - S., na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego złożyły podpisy Specjalista medycyny pracy i Specjalista chorób wewnętrznych J. K. - J. i Specjalista medycyny pracy, lekarz chorób wewnętrznych E. O.-R. Wszystkie z wymienionych osób posiadają stosowne specjalizacje odpowiadające dyspozycji § 1 w/w/ rozporządzenia. Na zakończenie powyższych rozważań godzi się podkreślić, iż zawodowe przewlekłe zapalenie oskrzeli nie jest chorobą zakaźną (wykaz chorób zakaźnych stanowi załącznik nr 1 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 ze zm.) nie jest również chorobą inwazyjną, gdyż choroby inwazyjne nazywane inaczej chorobami pasożytniczymi są spowodowane przez pasożyty ze świata zwierzęcego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nie wykonania przez lekarzy dodatkowych badań pulmonologicznych i pominięcia przez nich zgłaszanych przez niego dolegliwości należy wskazać, iż orzeczenie w sprawie chorób zawodowych ma w postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej walor opinii biegłego i jest podstawą wydania przez te organy decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Co prawda niezaprzeczalnie mając na względzie obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy przed wydaniem decyzji organy te mogą żądać wyjaśnień co do treści orzeczenia od jednostek je wydających, uzupełnienia orzeczenia lub np. przeprowadzenia dodatkowych badań celem wyjaśnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości w sprawie, jednak z oczywistych względów nie są te organy uprawnione do odmiennego niż dokonane przez uprawnionego lekarza interpretowania wyników badań i diagnozowania choroby. (m.in. wyrok NSA z 24 lutego 1998r. sygn. akt I SA 1520/97). Zlecenie przeprowadzenia dodatkowych badań będzie miało sens w przypadku gdy konieczne jest wyjaśnienie okoliczności budzących w sprawie wątpliwości. W pozycji 4 Wykazu chorób zawodowych ustawodawca wskazał przesłankę rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli, jest nią stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego. Badania służące rozpoznaniu tej jednostki chorobowej skierowane muszą być na przebadanie wydolności narządu oddechowego i w niniejszej sprawie jednostki orzecznicze zadośćuczyniły temu obowiązkowi, co znalazło odzwierciedlenie w decyzjach organów inspekcji sanitarnej. Orzeczenie Instytutu z S. z dnia [...]wskazuje, iż "w trakcie obecnej hospitalizacji badaniem fizykalnym nie stwierdzono objawów spastycznych nad oskrzelami. Wykonane po odstawieniu leków badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, badania gazów krwi) wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Zgodnie z przyjętymi lekarskimi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi w zakresie chorób zawodowych - brak cech niewydolności oddechowej bądź wentylacyjnej nie daje podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii rozpoznawanego u pacjenta przewlekłego zapalenia oskrzeli, tym bardziej, że brak jest udokumentowanego minimum 10 letniego narażenia zawodowego na zapylenie lub czynniki drażniące w stężeniach przekraczających normatyw higieniczny". Natomiast rozstrzenie oskrzeli oraz zmiany radiologiczne po przebytej gruźlicy węzłowo-płucnej nie mają związku z pracą zawodową. Z orzeczenia tego wynika jakie przeprowadzono badania aby sprawdzić wentylację narządu oddechowego. Strona skarżąca oprócz zarzutu co do nieprzeprowadzenia dodatkowych badań pulmonologicznych nie wskazała jakie to badania powinny być przeprowadzone przez lekarzy Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe jednostki orzecznicze, w tej sprawie zaś jednostki te zgodnie orzekły, że do rozpoznania choroby nie było podstaw. Do lekarskiego rozpoznania choroby nie było podstaw dlatego, że - w świetle pkt 4 Wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do powołanego rozporządzenia - chorobę zawodową stanowi przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem m.in. aerozoli drażniących, lecz tylko w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, natomiast u skarżącego jak wynika z przytoczonego orzeczenia nie stwierdzono tej niewydolności. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, tj. wydane z zachowaniem norm rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności decyzje I i II instancji podjęły właściwe do rozpoznania choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej, na podstawie orzeczenia lekarskiego powołanej do tego stosownie do wymogu § 7 rozporządzenia jednostki organizacyjnej służby zdrowia. Moc dowodowa tego orzeczenia nie została obalona, wobec czego jest ono wiążące dla organów inspekcji sanitarnej myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia. Pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie odnośnie narażenia zawodowego podczas całego okresu zatrudnienia jest wyczerpujący i nie budzi wątpliwości. Skarżący wprawdzie w piśmie dodatkowym do skargi szeroko opisuje, iż organy pominęły okoliczność narażenia na substancje szkodliwe dla zdrowia, zarzut ten jednak nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy gdyż w orzeczeniach lekarskich i w swoich decyzjach organy nie kwestionowały narażenia na styren i inne związki szkodliwe, wskazywały jedynie na krótki bo dwuletni okres tego narażenia p. Ś. Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi - orzeczono jak w sentencji na mocy art. 150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.