II SA/Wr 2810/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Andrzej Wawrzyniak Sędziowie NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) WSA – Lidia Serwiniowska Protokolant apl. prok. Grzegorz Uciurkiewicz Po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego gwarantowanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej C. M. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt l kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania C. M. od decyzji Kierownika Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego gwarantowanego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że podaniem z dnia [...]r. C. M. zwróciła się do GMOPS w B. z prośbą o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego gwarantowanego. Prośbę swoją uzasadniła tym, że w dniu [...]r. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Córka E. jest natomiast osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co spowodowało pogorszenie sytuacji finansowej czteroosobowej rodziny. Jedynym dochodem są alimenty otrzymywane na małoletnie dzieci. Decyzją Kierownika Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...]r. nr [...] odmówiono C. M. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego gwarantowanego wobec nie spełnienia wszystkich warunków prawem przewidzianych, których spełnienia zależy udzielenie przedmiotowej pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż stanowi ona rodzinę z dorosłą córką. Prowadziła ona gospodarstwo domowe z córką E., wnuczką K. oraz synem A. W odwołaniu od tej decyzji C. M. wniosła o jej zmianę. Podała, że zamieszkuje wspólnie z córką, ponieważ jest po wylewie i nie może wykonywać ciężkich prac. Jest osobą schorowaną i z tego tytułu ponosi wydatki na zakup leków w kwocie [...] zł miesięcznie. Dodała ponadto, iż wobec niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, córka postanowiła wyprowadzić się do dawnego miejsca zameldowania. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że problem zasiłku okresowego gwarantowanego reguluje art. 31 ustawy z dnia 29 listopada l990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z l998r., Nr 64. poz. 414 z póżn. zm.). Zgodnie z ust. 4a owego przepisu osobie, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, pobieranego na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z powodu upływu okresu jego pobierania, a dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l - przysługuje gwarantowany zasiłek okresowy, jeżeli w dniu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do dnia ukończenia szkoły podstawowej i gimnazjum, nie dłużej jednak niż do 15 roku życia, a od dnia l września 2001r. nie dłużej niż do 16 roku życia z zastrzeżeniem ust 4d. Zasiłek przysługuje, jeżeli osoba uprawniona wystąpiła z wnioskiem o jego wypłatę nie później niż w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, lub 30 dni od dnia otrzymania decyzji urzędu pracy o ustaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Świadczenie to przysługuje zatem osobie, która spełnia łącznie następujące wymogi: - utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania i w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych wystąpiła ze stosownym wnioskiem, - dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy, - samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do l5 roku życia, a od l września 200l r. nie dłużej niż do 16 roku życia. W toku postępowania przed organem I instancji przeprowadzonym w drodze wywiadu środowiskowego ustalono, że C. M., lat [...], zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci: A. lat [...] i E. lat [...] oraz wnuczką K. lat [...]. Rodzina zamieszkuje w wolnostojącym domu własnościowym, zajmując dwa pokoje. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: podatek od nieruchomości - [...] zł kwartalnie, energia elektryczna - [...] zł miesięcznic, gaz - [...] zł miesięcznie. Wydatki te rodzina opłaca ze wspólnego budżetu domowego Na dochód rodziny składa się zasiłek rodzinny na syna A. w kwocie [...] zł, alimenty otrzymywane na syna A. w kwocie [...] zł oraz otrzymywane przez córkę E. alimenty na wnuczkę K. w kwocie [...] zł. Łączny dochód rodziny w wysokości [...]zł jest niższy od kryterium dochodowego wynoszącego 1099 zł ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej o kwotę [...]zł Jak wskazano wyżej osoba ubiegająca się o przyznanie gwarantowanego zasiłku okresowego powinna spełniać wszystkie przesłanki wymienione w art. 31 ust. 4a cytowanej ustawy, w tym m. in. samotnie wychowywać co najmniej jedno dziecko do dnia ukończenia sokoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do 15 roku życia, a od dnia l września 2001r. nie dłużej niż do 16 roku życia. Definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera art. 2a ust. l pkt 1a cytowanej ustawy, zgodnie z którym jest nią osobą gospodarująca z dzieckiem pozostającym pod jej opieką i na jej wyłącznym utrzymaniu. Natomiast w pkt l cyt. przepisu stwierdza się, że rodziną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Oceniając te kwestie trafnie zdaniem organu odwoławczego organ I instancji przyjął, że C. M. nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ zamieszkuje wspólnie z dwójką dzieci, z których jedno – E. ukończyła już [...] rok życia (ma [...] lata), a ponadto, co wynika z akt sprawy, przyczynia się do dochodu rodziny, tj. wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe i wspólnie z matką partycypuje w kosztach. Tym samym małoletnie dziecko – A. lat [...] nie pozostaje na wyłącznym utrzymaniu osoby gospodarującej z dzieckiem, tj. matki C. M., lecz także na utrzymaniu pełnoletniej siostry E. Na wynik sprawy w ocenie tego organu nie ma wpływu fakt, że w dniu [...]r. E. M. wymeldowała się wraz z córką K. z pobytu stałego, ponieważ w dniu utraty przez C. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, tj. [...]r. córka wraz z wnuczką zamieszkiwały i wspólnie gospodarowały pod wskazanym wyżej adresem. Wobec nie spełnienia jednego z warunków ustawowych do przyznania gwarantowanego zasiłku okresowego należało zdaniem Kolegium orzec jak w osnowie decyzji. W skardze na powyższą decyzję C. M. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo materialne w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wyżej wymieniona ustawa ma zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Pomoc społeczna może mieć m. in. stosownie do przepisu art. 31 ust. 4a powołanej ustawy formę gwarantowanego zasiłku okresowego. Przepis ten stanowi, że: "Osobie, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych pobieranego na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z powodu upływu okresu jego pobierania, a dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 – przysługuje gwarantowany zasiłek okresowy, jeżeli w dniu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do dnia ukończenia szkoły podstawowej i gimnazjum, nie dłużej jednak niż do 15 roku życia, a od dnia 1 września 2001r. nie dłużej niż do 16 roku życia z zastrzeżeniem ust. 4d. Prawo do gwarantowanego zasiłku okresowego nie przysługuje w przypadku upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, do którego osoba uprawniona nabyła prawo w wyniku zaliczenia okresu pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego. Zasiłek przysługuje, jeżeli osoba uprawniona wystąpiła z wnioskiem o jego wypłatę nie później niż w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, lub 30 dni od dnia otrzymania decyzji urzędu pracy o ustaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych." W myśl zaś art. 31 ust. 4d: "Gwarantowany zasiłek okresowy ulega zawieszeniu na okres podjęcia zatrudnienia albo pozarolniczej działalności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu." Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że C. M., lat [...], zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci: A. lat [...] i E. lat [...] oraz wnuczką K. lat [...]. Rodzina zamieszkuje w wolnostojącym domu własnościowym, zajmując dwa pokoje. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: podatek od nieruchomości - [...] zł kwartalnie, energia elektryczna - [...] zł miesięcznic, gaz - [...] zł miesięcznie. Wydatki te rodzina opłaca ze wspólnego budżetu domowego. Na dochód rodziny składa się zasiłek rodzinny na syna A. w kwocie [...]zł, alimenty otrzymywane na syna A. w kwocie [...] zł oraz otrzymywane przez córkę E. alimenty na wnuczkę K. w kwocie [...]zł. Łączny dochód rodziny w wysokości [...]zł jest niższy od kryterium dochodowego wynoszącego 1099 zł ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej o kwotę o [...]zł W tych okolicznościach sprawy organy obu instancji przyjęły, że C. M. nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ zamieszkuje wspólnie z dwójką dzieci, z których jedno – E. ukończyła już 18 rok życia (ma [...] lata), a ponadto, co wynika z akt sprawy, przyczynia się do dochodu rodziny, tj. wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe i wspólnie z matką partycypuje w kosztach. Z oceną tą nie można się zgodzić. Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.10.2003r. sygn. OPK 4/03 (ONSA 2004/1/13): "Osobą, która samotnie wychowuje dziecko do 7 roku życia, jest także osoba, z którą zamieszkuje i gospodaruje inne pełnoletnie dziecko posiadające własne dochody (art. 2a ust. 1 pkt la w związku z art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.)". Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W uchwale tej wskazano, że: "gdy osoba sprawująca wyłączną opiekę nad dzieckiem do lat 7, pozostającym na jej utrzymaniu, zamieszkuje i gospodaruje także z dorosłym dzieckiem (innym członkiem rodziny) posiadającym własne dochody, zachowuje ona status osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 1a ustawy o pomocy społecznej, co pozwala jej ubiegać się o gwarantowany zasiłek okresowy, o jakim mowa w art. 31 ust. 4a tej ustawy. Dochody dorosłego dziecka (innego członka rodziny) będą o tyle rzutowały na możliwość przyznania gwarantowanego zasiłku okresowego, o ile spowodują przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego rodziny." Uchwałę tę co do zasady należy także odnieść do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. W tej sytuacji decyzje wydane w niniejszej sprawie uznać należy za przedwczesne. Podlegały one zatem uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) a) wyżej wskazanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający winien ocenić zasadność zgłoszonego przez skarżącą żądania w świetle tego, co powiedziano wyżej odnośnie meritum. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji w związku z tym, że jako decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia nie podlega ona wykonaniu.