II SA/Wr 2821/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy w L. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o wymeldowaniu D. J. z pobytu stałego w mieszkaniu nr [...] przy ulicy [...] nr [...] w S. W uzasadnieniu podniósł, że B. J. złożył wniosek o wymeldowanie swojego brata – D. J. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] nr [...] w S., ponieważ nie przebywa w nim od 10 lat. Organ ustalił, że D. J. zameldowany był pod w/w adresem w okresie od dnia 4 listopada 1974 r. do dnia 10 stycznia 1990 r., a następnie po czteroletniej przerwie ponownie zameldował się dnia 23 stycznia 1994 r. D. J. opuścił miejsce pobytu stałego już w 1993 r., wyprowadzając się do R., do swojej przyszłej żony. Opuszczając w/w lokal mieszkalny nie uregulował spraw meldunkowych oraz zabrał swoje rzeczy osobiste. W maju 1994 r. został osadzony w Zakładzie Karnym w W., gdzie przebywał do marca 1999 roku. Po opuszczeniu zakładu przez okres l-go tygodnia zamieszkał u brata B. w S., ale z powodu konfliktów rodzinnych wyprowadził się do znajomych w L., a następnie w S., skąd został aresztowany i obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w B. W wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nie znajdują się rzeczy osobiste D. J. W podstawie prawnej decyzji powołał się na art. 15 ust. 2 cytowanej na wstępie ustawy, po myśli którego wymeldowaniu podlega osoba, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a ponieważ Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją RP /Dz. U z 2002 r. Nr 73 poz. 715/, do wymeldowania osoby decyzją administracyjną, niezbędne jest ustalenie, czy osoba która ma być wymeldowana opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Na podstawie dodatkowych wyjaśnień ustalono, że D. J., opuszczając kilka lat temu przedmiotowy lokal mieszkalny nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, a tym samym zgodnie z art. 15 ust. 2 w/w ustawy jest podstawa do wymeldowania z pobytu stałego. Od tej decyzji odwołał się D. J. podnosząc, że brak zameldowania pozbawi go prawa do starania się o lokal mieszkalny, a przebywając w Zakładzie Karnym musi "mieć stałe miejsce zamieszkania". Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, z późn. zm.- zwaną dalej ustawą), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne sprawy jak również ocenę prawną wyrażoną w decyzji organu I instancji. Dodatkowo argumentując zapadłe rozstrzygnięcie faktem, że dalsze utrzymywanie zapisu ewidencyjnego niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym byłoby nieprawidłowością i naruszało normę określoną w art. 2 cytowanej ustawy mówiącą o tym, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Organ, zaś administracji publicznej właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek dbałości o zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym. W skardze do Sądu D. J. ponownie podniósł, iż brak zameldowania pozbawi go prawa do otrzymania mieszkania z zasobów gminy, a już kilkakrotnie zwracał się do Burmistrza o mieszkanie. Zarzuca, że w wyniku zapadłej decyzji stał się osobą bezdomną. Natomiast mieszkanie opuścił, gdyż brat ma czworo dzieci, a żona brata i dzieci miały na niego zły wpływ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podzielić należy ocenę organu I i II instancji, że podstawą materialno-prawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem zaskarżonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego była pierwsza norma zawarta w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, która stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego". Norma ta uzależnia podjęcie decyzji o wymeldowaniu od spełnienia przesłanki faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z lokalu. Prawidłowe jest także stanowisko organów, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie ma podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w zakresie przesłanki odnoszącej się do utraty uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2, bowiem wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt. K. 20/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest niezgodny z art. 52 ust. l i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W tej sytuacji, konsekwencją orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy jest także niekonstytucyjność wymogu określonego w art. 15 ust. 2 ustawy, utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Pozostała część hipotezy art. 15 ust. 2 ustawy obowiązuje i w tym zakresie ocena organu I i II instancji jest zgodna z prawem. Bezspornie skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, co przyznaje w swoim odwołaniu i skardze. Fakt opuszczenia mieszkania od kilku lat potwierdzają także przesłuchani świadkowie. Postępowanie administracyjne wykazało, iż w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nie znajdują się rzeczy osobiste skarżącego. Z oświadczenia skarżącego wynika, że został zmuszony do opuszczenia miejsca pobytu postępowaniem żony brata oraz "ze względu na dzieci brata". W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, stanowiące przesłankę wydania decyzji o wymeldowaniu musi mieć charakter dobrowolny (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2000 r., sygn. akt. II SA/Kr 109/99 -nie publ.). W orzecznictwie NSA także, nie budzi wątpliwości pogląd, że przez "opuszczenie lokalu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego (wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, opubl. LEX nr 80643). Powyższej oceny nie mogą zmienić wskazane w skardze argumenty skarżącego, albowiem z treści skargi wynika, że opuścił miejsce stałego pobytu, a żądanie utrzymania dotychczasowego miejsca zameldowania uzasadnia pozbawieniem go prawa do przyznania mu mieszkania z zasobów gminnych. Przede wszystkim argument ten, nie może stanowić uzasadnienia, co do konieczności utrzymywania zameldowania na pobyt stały w miejscu, w którym dana osoba nie przebywa i nie przebywała. Jest to, bowiem sprzeczne z celem ustawy jakim jest prowadzenie przez organy, rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. l ust. 2 ustawy). Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Skład orzekający podziela wyżej zaprezentowane poglądy orzecznictwa NSA, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie zgodnie z art. 7 i art. 77 § l K.p.a. wyjaśniły przyczyny i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza okoliczność, że opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Przedmiotowa decyzja orzekająca o wymeldowaniu wydana została zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, która wymaga prowadzenia postępowania z zachowaniem praworządności i dokonywania wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa (art. 7 i art. 8 K.p.a.). Skoro D. J. przed osadzeniem go w Zakładzie Karnym opuścił lokal, mieszkając w innych lokalach i nie dopełnił obowiązku wymeldowania, to organy administracyjne, orzekając o jego wymeldowaniu nie naruszyły przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Sąd, orzekając nie może kierować się konsekwencjami braku zameldowania, gdyż jak wskazano na wstępie, kontrola działalności administracji publicznej przez Sąd, ogranicza się do badania decyzji pod względem jej zgodności z prawem i tylko tą przesłanką może się kierować. W tym miejscu należy stwierdzić, iż według art. 47 ust. l ustawy, organ gminy jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Dokonanie wymeldowania bądź zameldowania jest, zatem czynnością materialno-techniczną - zarejestrowania. Wobec powyższego należało w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalić skargę.