II SA/Wr 284/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. i S. U. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr[...] w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji umarzającej postępowanie administracyjne i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy samowolnego wybudowania obiektu blaszanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący wystąpili o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując w uzasadnieniu, iż na dochód ich pięcioosobowej rodziny (trójka uczących się dzieci) składa się: dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1200 zł (netto) i wynagrodzenie skarżącej w wysokości 1400 zł (brutto). We wniosku złożonym w dniu 18 lipca 2008 r. na urzędowym formularzu tylko skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przywołując wcześniejszą argumentacje i podnosząc, iż posiadane mieszkanie o pow. 100 m2 obciążone jest kredytem w wysokości 25.000 CHF. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w 2007 r. osiągnął przychód w wysokości 252.867, 94 zł (w tym poniósł koszty w wysokości 256,715, 08 zł). Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Odmowa uwzględnienia wniosku jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawcę spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący – pomimo szczegółowego określenia przez referendarza sądowego w zarządzeniu z dnia 30 czerwca 2008 r. informacji jakie powinien przedstawić w swoim wniosku – ograniczył się jedynie do przedłożenia takich danych, które miały świadczyć o jego złej sytuacji materialnej. Wnioskodawca nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodu żony, jak również nie złożył do akt dokumentacji finansowej (oprócz deklaracji podatkowej za 2007 r.) obrazującej sytuację finansową i "politykę kosztową" prowadzonej przez siebie firmy; nie wyjaśnił dlaczego prowadzona hurtownia spożywcza pomimo osiągania znacznych przychodów i istnienia na tym rynku dobrej koniunktury skarżącemu przynosi straty; skarżący nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym rachunków wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej); nadto skarżący nie sprecyzował i nie udokumentował wysokości niezbędnych wydatków; nie wyjaśnił również czyją własnością jest nieruchomość położona w Ś., na której prowadzi działalność gospodarczą. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.