II SA/Wr 2841/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekr. sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz W. J. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Przedmiotem zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...], wydana na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071- zwaną dalej K.p.a.), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], nr [...] z [...] nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego w M. nr [...], poprzez rozbiórkę samowolnie wykonanej ścianki działowej oddzielającej klatkę schodową od korytarza. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie w sprawie wszczęto z urzędu, w wyniku interwencji C. G. - współwłaścicielki budynku mieszkalnego w M. [...]. Przeprowadzone przez organ I instancji oględziny potwierdziły wykonanie ścianki działowej o wymiarach 2,37 x 2,44 m z drzwiami o wymiarach 2,05 x 0,80. Stwierdzono również, że w pomieszczeniu strychowym W. J. wybudował bezpośrednio na stropie drewnianym podest betonowy o wymiarach 1,00 x 0,97 x 0,04 m pod piec centralnego ogrzewania oraz komin o wymiarach 2,45 x 0,40 x 0,39 m z podejściem poziomym do komina przez korytarz szerokości l ,30 m bez wymaganego pozwolenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] postanowieniem z dnia 12 lipca 1999 r. nakazał W. J. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, a następnie wydał 21 lipca 1999 r., na podstawie art. 51 ust. l pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 oraz art. 71 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, decyzję nakazującą wykonanie (w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji) określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W dniu 26 sierpnia 1999 r. W. J. zgłosił wykonanie rozbiórki komina. Organ I instancji uznał, że przedmiot prowadzonego postępowania ograniczony został do sprawy samowolnego wykonania ścianki działowej, oddzielającej klatkę schodową od strychu. Inwestor w dniu 25 października 1999 r. złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] jedynie ekspertyzę techniczną wykonanej samowolnie ścianki działowej oddzielającej klatkę schodową od korytarza budynku mieszkalnego, organ wezwał więc zobowiązanego, pismem z 19 listopada 1999 r. do wykonania obowiązku polegającego na uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Inwestor decyzji tej nie uzyskał. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], działając na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane nakazał w dniu [...] W. J. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego poprzez rozbiórkę wykonanej ścianki działowej, oddzielającej na pierwszym piętrze klatkę schodową od wspólnego korytarza. Od tej decyzji w dniu 16 sierpnia 2001 r. odwołał się W. J. Wskazał, że wykonał wszystkie czynności i dostarczył wszystkie wymagane dokumenty, określone w decyzji organu I instancji z dnia 21 lipca 1999 r., z wyjątkiem pozwolenia na użytkowanie. Na tle przedstawionego stanu faktycznego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji nakazująca wykonanie określonych czynności stała się ostateczna, gdyż nie złożono od niej odwołania i obecnie nie można oceniać prawidłowości tej decyzji. Bezsporny natomiast jest fakt niewykonania przez inwestora jednego z nałożonych w niej obowiązków. W przypadku niewykonania obowiązku nałożonego decyzją z art. 51 ust. l pkt 2 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu budowlanego lub jego części (art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego), zatem rozstrzygnięcie podjęte organ I instancji jest jedyną prawnie dopuszczoną konsekwencją zaistniałej sytuacji. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawił stan faktyczny sprawy podnosząc, iż wykonał wszystkie czynności nałożone na niego wraz z pozwoleniem na użytkowanie ścianki, i wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż współwłaścicielka dopuściła się także samowoli budowlanej i organ odwoławczy w jej sprawie uchylił nakaz rozbiórki, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazując, że skarżący myli postępowanie nadzoru budowlanego z postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie prowadzonym przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazano. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1 ). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 145 § 1 pkt 2, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Zgodnie z treścią art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270), zwaną dalej Prawo o postępowaniu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, prawną , co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie odpowiada ona wymogom prawa, przy czym waga i rodzaj popełnionego naruszenia przesądziły o konieczności stwierdzenia nieważności omówionej decyzji. Rozpoznając skargę, Sąd ustalił, na podstawie akt sprawy przedłożonych tut. Sądowi, iż zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...] skarżący odebrał 20 grudnia 1999 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, natomiast odwołanie od tej decyzji datowane na 16 sierpnia 2001 r. wniósł do organu I instancji w dniu 17 sierpnia 2001 r. W zaskarżonej decyzji organ I instancji pouczył stronę o trybie i możliwości odwołania się od doręczonej decyzji. Przekazując, zaś odwołanie organowi II instancji wskazał na uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez W. J. W aktach sprawy nie ma odwołania strony, które byłyoby złożone w terminie określonym w art. 129 § 2 K.p.a., przeto trzeba uznać, że po upływie tego terminu decyzja organu I instancji z dnia [...] stała się ostateczna, po myśli art. 16 § 1 K.p.a. W świetle powyższych ustaleń odwołanie skarżącego W. J. z dnia 16 sierpnia 2001 r., które wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] w dniu 17 sierpnia 2001 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia, gdyż decyzja organu I instancji stała się ostateczna z dniem 3 stycznia 2000 r., a zatem nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedury określonej w art. 58 K.p.a. Takiej procedury [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie zastosował, co oznacza, że rozpatrzył odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. Jeżeli organ drugoinstancyjny prowadzi postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a., bez przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, dopuszcza się rażącego naruszenia art. 16 § 1 K.p.a., ponieważ orzeka w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Wskazanie do dalszego postępowania przez organ, w niniejszej sprawie wynika wprost z powyższych rozważań prawnych. W sytuacji wystąpienia opisanego naruszenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym(Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).