II SA/Wr 2855/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 1 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładów A Sp. z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 104 § l i 2 Kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u R. A. stwierdził chorobę zawodową zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne - chlor, wymienioną w pozycji 1/17 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115). W uzasadnieniu wskazał, iż rozstrzygnięcie zapadło na podstawie orzeczenia lekarskiego Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz na podstawie przeprowadzonego dochodzenia wyjaśniającego, które wykazało, że R. A. jest pracownikiem Zakładów A Sp. z o.o. w Z. od 24 listopada 1980 r. - do nadal, a od l października 2002 r. jest zatrudniony na stanowisku- mechanik I - w biologicznej oczyszczalni ścieków. W dniu 9 lipca 2003 r. podczas wykonywania rutynowych czynności, związanych z przyjęciem dostawy podchlorynu sodu, uległ zatruciu. Zdarzenie powstało wskutek omyłkowej zamiany zbiornika po podchlorynie sodu na zbiornik po siarczanie glinu. Fakt ten sprawił, że wywiązała się niezamierzona reakcja chemiczna między tymi związkami i powstał m.in. chlor, który został uznany za czynnik sprawczy ostrego zatrucia u R. A. Zdarzenie to zostało również uznane przez zakład jako wypadek przy pracy. Od powyższej decyzji odwołały się Zakłady A Spółka z o.o. w Z., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, gdyż aby dane zdarzenie można było uznać za chorobę zawodową z pkt l wykazu musi zaistnieć zatrucie ostre lub przewlekłe, a okoliczność ta w konkretnym przypadku nie miała miejsca. Z karty wypisowej z Oddziału Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej Instytutu Medycyny Pracy wynika, że całe rozpoznanie choroby oparte zostało na obserwacji zewnętrznej poszkodowanego (zaczerwienienie błony śluzowej, gardła i spojówek) oraz na jego wypowiedziach, które mogą mieć charakter subiektywny. Szpital nie przeprowadził natomiast w wystarczającym zakresie analitycznych badań laboratoryjnych, których wyniki mogłyby zweryfikować i zobiektywizować obserwację zewnętrzną, a przede wszystkim relacje samego poszkodowanego. Badania tego typu miałyby większe znaczenie, gdyż dotyczą konieczności rozstrzygnięcia stopnia zatrucia. Za chorobę zawodową uważa się, bowiem nie jakiekolwiek zatrucie, a ostre lub przewlekłe zatrucie lub ich następstwa. Powołują się na opinię Głównego Specjalisty Ochrony Środowiska w ZA, że przeprowadzone u pracodawcy po zdarzeniu pomiary symulacyjne oraz dodatkowe wyliczenia nie wykazały przekroczeń NDS w ciągu zmiany roboczej, a warunki pracy zaliczono do bezpiecznych. Nie zgadza się także z uzasadnieniem rozstrzygnięcia z powołaniem się na okoliczność, iż Zakład uznał zdarzenie za wypadek przy pracy, gdyż przyczyną uznania zdarzenia za wypadek nie było ostre lub przewlekłe zatrucie, albo ich następstwa. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § l pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r.nr.98, poz.1071.) w pkt 1 uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nazwy stwierdzonej choroby zawodowej i orzekł, iż choroba zawodowa wystąpiła pod kliniczną postacią ostrego zatrucia gazami drażniącymi z objawami podrażnienia dróg oddechowych, spojówek oraz błony śluzowej jamy ustnej. W pkt 2 utrzymał w mocy pozostałą część decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że w rozstrzygnięciu decyzji należało sprecyzować chorobę zawodową, ponieważ Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego rozpoznał konkretną jednostkę kliniczną, ostre zatrucie i podał jej objawy, zatem tę jednostkę należało wskazać a nie cały tytuł punktu pierwszego wykazu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem. Powołanie w osnowie decyzji pkt. 1.17 nie zastępuje postaci klinicznej stwierdzonej choroby. Dalej wywodzi, iż niesporne w sprawie jest, że Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w K. sporządziła trzy notatki służbowe podpisane przez przedstawicieli odwołującego się Zakładu, iż w dniu 9 lipca 2003 r. miało miejsce zdarzenie po którym R. A. poczuł się źle i udał się do lekarza. Następnie został skierowany do Szpitala Rejonowego a ten odesłał pacjenta do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Interpretacja objawów klinicznych a w jej konkluzji rozpoznanie należy do uprawnionych do tego biegłych stosownie do treści § 5 rozporządzenia. Rozpoznaniem tym związany jest inspektor sanitarny i nie może orzec, że objawy ostrego zatrucia wymienione w karcie wypisowej u pacjenta szpitala nie wystąpiły. Zadaniem inspektora sanitarnego jest stwierdzenie, czy opisane przez Szpital objawy były skutkiem działania czynnika występującego w środowisku pracy. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna wspólnie z odwołującym się Zakładem ustaliły, że na skutek zdarzenia, w dniu 9 lipca 2003 r. w Oczyszczalni Ścieków, którą obsługuje R. A. uwolniły się gazy drażniące o nieznanym stężeniu. Wykonany eksperyment dziewięć dni później, w ocenie organu, nie stanowi dowodu, iż zaistniałe dziewięć dni wcześniej (nieznane) stężenie nie mogło spowodować objawów rozpoznanych przez lekarzy. Następnie przyznaje, że kwestia, czy zdarzenia, które są powodem sprawy, zostały uznane za wypadek w pracy, czy też nie, jest bez znaczenia w sprawie choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sąd u Administracyjnego Zakłady A Spółka z o.o., zarzuciły naruszenie art. 77 K.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. 132, poz. 1115) wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosły, że przepis art. 77 K.p.a. nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis § 8 ust. l powołanego rozporządzenia wskazuje, że dane zawarte w orzeczeniu lekarskim nie powinny być danymi jedynymi i wyłącznymi jako podstawa rozstrzygnięcia. Przepis § 8 ust. 2 nakazuje organowi dochowanie szczególnej staranności przy zbieraniu i ocenie materiału dowodowego. Organ winien w tym zakresie działać z urzędu. Wywodzi, że pomimo zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń do zebranego przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego materiału w szczególności do stanowiska Instytutu Medycyny Pracy w S., który wydal orzeczenie nr [...], postępowanie nie zostało uzupełnione, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny twierdzi wręcz, że stanowiskiem Instytutu Medycyny Pracy w S. jest związany. Tymczasem z karty wypisowej z Oddziału Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej Instytutu Medycyny Pracy wynika, że całe rozpoznanie choroby oparte zostało na obserwacji zewnętrznej poszkodowanego (zaczerwienienie błony śluzowej, gardła i spojówek) oraz na jego wypowiedziach, które mogą mieć charakter subiektywny. Szpital nie przeprowadził natomiast w wystarczającym zakresie analitycznych badań laboratoryjnych, których wyniki mogłyby zweryfikować i zobiektywizować obserwację zewnętrzną, a przede wszystkim relacje samego poszkodowanego. Skarżący kwestionuje także, że poszkodowany mógł być narażony na substancje w natężeniu mogącym spowodować ostre zatrucie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że interpretacja objawów klinicznych i rozpoznanie należy do biegłych. Inspektor nie może zmieniać tego rozpoznania, zaś kwestia narażenia na czynnik, który spowodował schorzenie została wyjaśniona w zakładzie pracy, w którym wystąpiło zdarzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Z przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) - zwanego dalej rozporządzeniem, obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się: - choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, - jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". W myśl ust. w/w przepisu, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Natomiast przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i okres narażenia zawodowego (ust.3). Bezspornie dochodzenie epidemiologiczne Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wykazało, że zdarzenie z dnia 9 lipca 2003 r., uznane za wypadek przy pracy, spowodowało, iż R. A. poddany został hospitalizacji w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., zatem choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy w warunkach narażenia zawodowego. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez organy inspekcji sanitarnej oraz zakład pracy. Uprawniony instytut diagnostyczny rozpoznał u niego ostre, zawodowe inhalacyjne zatrucie gazami drażniącymi (prawdopodobnie chlor) w miejscu pracy pod postacią podrażnienia dróg oddechowych, spojówek oraz błony śluzowej jamy ustnej. Schorzenie rozpoznane u R. A., to ostre zatrucie wymienione pod poz. 1. 17 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W orzeczeniu lekarskim wskazano, iż oprócz badań fizykalnych przeprowadzono badania gazometryczne z krwi włośniczkowej arterializowanej i stwierdzono hipoksemię ( pO2=67,9mmHg). Z karty wypisowej z pobytu w Klinice wynika, że R. A. poddany został licznym badaniom laboratoryjnym oraz konsultacją laryngologicznym i okulistycznym. W leczeniu zastosowano reżim łóżkowy przez 3 dni, a dopiero w ciągu następnych dni ustąpiły wcześniej zgłaszane dolegliwości. Reasumując instytut stwierdził, iż całokształt obrazu klinicznego, w tym wywiad, badanie fizykalne oraz wyniki badań dodatkowych upoważniają do rozpoznania zatrucia ostrego gazem. Skoro zaistniały przesłanki wymagane przepisem § 2 ust.1 w/w rozporządzenia, to należało uwzględnić orzeczenie lekarskie i wydać decyzję stwierdzającą chorobę zawodową. Organ inspekcji nie mógł stosownie do treści § 2 ust 3 uwzględnić wartości stężenia gazu, bowiem zdarzenie miało charakter nagły, niekontrolowany (wypadek przy pracy), a czas działania czynnika szkodliwego był krótki. Zaskarżona decyzja nie narusza więc norm prawa materialnego. Wbrew twierdzeniu skarżącego, ocena ta odnosi się także do przepisów postępowania. Organy administracyjne, zgodnie z przepisami § 8 ust 1 rozporządzenia, oparły się o dowód w postaci orzeczenia lekarskiego jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Rozpatrując materiał dowodowy inspektorzy sanitarni nie naruszyli sformułowanej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Orzeczenie lekarskie z dnia 25 lica 2003 r. jest wyczerpujące i zawiera uzasadnienie rozpoznania stwierdzonej choroby zawodowej. Dodać trzeba, że po myśli § 8 ust 2 tylko w sytuacji, jeżeli inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Również dziewięć dni później wykonany eksperyment nie może być uznany za dowód w sprawie, gdyż nie jest on miarodajny. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji i zajęte stanowisko w rozpoznawanej sprawie podziela Sąd. Organ odwoławczy prawidłowo i zgodnie z przepisami K.p.a. uchylił w części decyzję organu I instancji, orzekając o istocie sprawy w tym zakresie. W tej sytuacji zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. wydana została zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W tym stanie rzeczy, należało po myśli art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalić skargę.