II SA/Wr 2860/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M.-H. na decyzję Wojewody D. z dnia 26 listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. W dniu 22 marca 2002 r. Prezydent W. wszczął na wniosek I. P. - właścicielki lokalu przy ul. P. [...] postępowanie w sprawie wymeldowania z tego lokalu m.in. D. M.-H. wraz z małoletnim dzieckiem. Z wyjaśnień I. P., złożonych w toku postępowania wynikało, że już w 1995 r. złożono wniosek o wymeldowanie w/w, jednak w 2002 r. właścicielka dowiedziała się, że wymeldowanie anulowano a osoby te (D. M.-H. wraz z rodziną) nadal są zameldowane w tym lokalu, mimo prawomocnego wyroku o ich eksmisję (wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 11 lutego 1998 r. sygn. akt I C 555/97). Ponadto podnosiła, że D. M.-H. opuściła miejsce stałego pobytu już w 1998r. i od tego czasu w nim nie przebywa. Z informacji uzyskanych od D. M.-H. wynikało z kolei, ze od listopada 2001 r. przebywa czasowo we Francji, gdzie odbywa staż naukowy (na dowód czego przedłożyła pismo sporządzone ręcznie w języku francuskimi wraz z własnym tłumaczeniem) i że jej pobyt tam ma charakter przejściowy. W oświadczeniu z dnia 24 czerwca 2002 r. podała, że przyjeżdża do lokalu, w którym jest zameldowana, a ostatnio przebywała w nim w okresach 29.04-13.07. 2001 r. i 15.09.- 15.11.2001 r. Decyzją z dnia 18 czerwca 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 1980 r., Nr 9, poz. 26 ) oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (teks jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960), po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent W. odmówił wymeldowania D. M.-H. wraz z dzieckiem z pobytu stałego we wskazanym wyżej lokalu, uznając, że obecność w tym lokalu rzeczy osobistych jej i dziecka oraz potwierdzony fakt odbywania studiów za granicą świadczą o tym, że nie opuściła miejsca stałego pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Po rozpoznaniu odwołania I. P. Wojewoda D., po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 26 listopada 2003 r. Nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu D. M.-H. z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu organ podkreślał, że nie jest kwestionowana nieobecność D. M.-H. w miejscu zameldowania, zaś jej pełnomocnik – Mara Maskiewicz mimo upoważnienia nie zgłosiła jej czasowego pobytu za granicą powyżej 2 miesięcy. Ponadto postępowanie nie potwierdziło faktu odbywania przez D. M.-H. studiów doktoranckich na Uniwersytecie W. ani skierowania przez tę uczelnię na studia za granicą. Wbrew swoim deklaracjom D. M.-H. nie powróciła też do kraju do 30 czerwca 2003 r., a jej pełnomocnik poinformował jedynie, że nadal odbywa ona staż naukowy w Centrum Studiów Feministycznych w Paryżu, zaś termin zakończenia stażu nie jest znany. Na podstawie powyższego organ odwoławczy uznał, że D. M.-H. dobrowolnie wykonała wcześniejszy wyrok eksmisyjny i opuściła miejsce pobytu stałego nie wykonując zarazem obowiązku meldunkowego. W skardze na powyższa decyzję pełnomocnik D. M.-H. – M. M. (matka) wniosła o jej uchylenie podnosząc, że córka nie opuściła miejsca pobytu stałego, ale przebywa od 2001 r. do chwili obecnej we Francji w związku ze studiami. Do miejsca pobytu stałego przyjeżdża w okresie świąt i wakacji, ostatni raz w lipcu 2003 r., nadal posiada w nim rzeczy osobiste. Wskazała również, że I. P. sama wycofała wniosek o wykonanie wyroku eksmisyjnego. Do akt przedłożono tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia z 23 stycznia 2003 r. o pobieraniu przez D. M.-H. nauki w latach 2002-2003 na uniwersytecie Paryskim 8, kierunek – feminizm. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 01.01.2004 r. przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004 r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. W myśl art. 119 pkt 2 sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny w postępowaniu uproszczonym – tj. na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Uwzględniając zatem wniosek pełnomocnika skarżącej z dnia 1 lutego 2005r. oraz wobec brak sprzeciwu pozostałych stron, Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. U podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji legły unormowania art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych. Powyższy przepis w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji umożliwiał wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego w razie, gdy osoba ta: 1/ bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, albo 2/ bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że o opuszczeniu w rozumieniu art. 15 powołanej wyżej ustawy można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały; w przeciwnym razie należy uznać, że nie obecność jest czasowa. Ponadto wskazuje się, że przesłanką do wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej może być jedynie takie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, które nastąpiło dobrowolnie – a więc w sposób nieprzymuszony. W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że D. M.-H. nie przebywa obecnie w spornym lokalu i że jej wyjazd miał charakter dobrowolny. Jej pełnomocnik w skardze kwestionuje natomiast fakt opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego wskazując, iż jej nieobecność w miejscu zamieszkania jest jedynie czasowa i wiąże się z nauką za granicą. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszym rzędzie mieć na uwadze, że jakkolwiek nie doszło do egzekucji wyroku orzekającego eksmisję wobec D. M.-H., to jednak wyrok ten jest prawomocny i wywołuje skutki prawne. Prowadząc postępowanie wyjaśniające co do przesłanki opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą, organy administracji były związane powyższym wyrokiem na mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Wykonanie prawomocnego wyroku o eksmisji może nastąpić dobrowolnie, a dopiero gdyby tak się nie stało – poprzez czynności egzekucyjne. Dobrowolne opuszczenie lokalu po orzeczeniu eksmisji powoduje bezprzedmiotowość egzekucji. Pełnomocnik skarżącej wskazuje co prawda, że wyrok "nie został wykonany, gdyż I. P. wycofała wniosek o jego egzekucję", jednak nie wyjaśnia, dlaczego wniosek wycofano. Z wyjaśnień właścicielki lokalu wynika natomiast, że D. M.-H. opuściła lokal w 1998 r. (co zresztą znajduje potwierdzenie w jej własnym oświadczeniu z dnia 24 kwietnia 2002 r. w którym stwierdzała iż powraca do spornego lokalu co jakiś czas i przebywała w nim np. w okresach od 29.04.-13.07.2001 r. i 15.09 – 15.11.2001 r.) – co świadczy o tym, że prowadzenie w stosunku do niej egzekucji byłoby bezcelowe. Jednocześnie twierdzenia skarżącej odnośnie jej zamiaru powrotu do lokalu przy ul. P. [...] nie mogą w świetle wiążącego strony i organy wyroku eksmisyjnego przesądzać o tym, iż opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego nie było trwałe. W wyroku z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 61/2001 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że w razie orzeczenia prawomocnym wyrokiem eksmisji wobec osoby zameldowanej w danym lokalu organ obowiązany jest jedynie ustalić, czy osoba ta opuściła lokal bez wymeldowania. Prowadzenie natomiast postępowania co do charakteru opuszczenia lokalu i zamiaru powrotu do lokalu narusza moc prawną podjętego wyroku sądowego. Trwałego charakteru opuszczenia miejsca pobytu nie należy oceniać opierając się wyłącznie na kryteriach subiektywnych – takich jak odczucia i pragnienia strony, jej chęci i zamiary pozostające w sferze doznań psychicznych i nie znajdujące wyrazu w podejmowanych działaniach. Nie można bowiem ignorować zasadniczej funkcji obowiązku meldunkowego, jaką jest ewidencjonowanie obiektywnie istniejących stanów faktycznych. Wypada przy tym podkreślić, że w razie gdy bezsporne jest niezamieszkiwanie strony pod adresem stałego zameldowania, a w szczególności jeżeli jest ono długotrwałe – co wypełnia "zewnętrzne" znamiona przesłanki opuszczenia lokalu – to należy przyjąć, że strona powołująca się na zamiar powrotu i stałego zamieszkiwania w tym lokalu powinna wykazać, że jej pobyt w innym miejscu ma charakter przejściowy. Osoba opuszczająca miejsce stałego zamieszkania na czas dłuższy niż trzy dni i nie dokonująca czasowego zameldowania w innym miejscu winna zatem - chcąc uprawdopodobnić, że jej wyjazd nie ma charakteru trwałego - wskazać obiektywnie istniejące okoliczności, świadczące o zamiarze powrotu. W art. 8 powołanej ustawy o ewidencji ludności wymienia się przykładowo sytuacje, w których przedłużający się pobyt osoby poza miejscem stałego zamieszkania nie przesądza na ogół, że trwale zmieniła ona miejsce pobytu. Jako jeden z przykładów ustawodawca wskazał pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych. Tym niemniej, jak zresztą zaznaczono powyżej, to na osobie powołującej jako przyczynę opuszczenia lokalu wyjazd w celu nauki za granicą, spoczywa ciężar wykazania związku między pobytem poza miejscem zamieszkania a podjętym tam kształceniem. Nie można bowiem przyjąć, że sam fakt studiowania za granicą lub w innym mieście oznacza zawsze, że osoba kształcąca się ma zamiar powrócić i zamieszkać pod adresem zameldowania. Niewątpliwie na czasowy jedynie charakter pobytu może wskazywać okoliczność pozostawania w kraju w stosunku pracy lub prowadzenia własnej działalności, jak również kontynuowanie nauki na krajowej uczelni. Trzeba natomiast odróżnić sytuacje, gdy pobyt za granicą spowodowany jest podjęciem tam nauki, od takich, gdy z pobytem poza krajem wiąże się także nauka (lub początkowo wiązała się), lecz jest ona jedynie formą aktywności podejmowaną w związku z ześrodkowaniem tam swoich interesów życiowych. W rozpoznawanej sprawie D. M.-H. przedstawiła co prawda zaświadczenie o uczestnictwie w studiach podyplomowych w Paryżu, jednak jej twierdzenie, że wyjazd miał miejsce w związku ze skierowaniem na staż naukowy w ramach jej studiów doktoranckich na Uniwersytecie W. nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym materiale dowodowym. Z pisma Kierownika Działu Badań Naukowych Uniwersytetu W. z dnia 26 listopada 2003 r. wynika wprost przeciwnie, że D. M.-H. w ogóle nie figuruje w wykazie doktorantów Uniwersytetu W. Fakt ten nie przeczy oczywiście jej twierdzeniom, że studiuje za granicą, jednak nie potwierdza też jej związków z krajem i planów powrotu ze względu na kontynuację studiów doktoranckich. Jednocześnie okoliczność, że mimo wcześniejszych deklaracji, iż zamierza wrócić do miejsca zameldowania po zakończeniu nauki w czerwcu 2003 r., skarżąca nie powróciła do kraju w deklarowanym terminie (jak również do dnia dzisiejszego) uzasadniał w dniu wydania zaskarżonej decyzji wniosek, iż jej pobyt za granicą nie jest związany wyłącznie z nauką i że trwale opuściła lokal, w którym jest zameldowana. W szczególności twierdzeniom skarżącej o "chwilowym" pobycie za granicą przeczyło jej własne oświadczenie z dnia 24 kwietnia 2002 r. iż powraca do spornego lokalu co jakiś czas i przebywała w nim np. w okresach od 29.04.-13.07.2001 r. i 15.09 – 15.11.2001 r. – gdyż potwierdza tym samym wyjaśnienia I. P., wg której skarżąca opuściła sporny lokal jeszcze w 1998 r., przed rozpoczęciem nauki we Francji. Znajduje to zresztą potwierdzenie w piśmie M. M. z 15 marca 2001 r., kierowanym do Prywatnego Zarządu Mieszkaniami we W., w którym podaje, że w lokalu przy ul. P. [...] zamieszkują 3 osoby i nie wymienia pośród nich córki D. O tymczasowym charakterze wyjazdu nie świadczą także krótkie wizyty u rodziny z okazji świąt, które należy uznać raczej za naturalną formę utrzymywania kontaktów, jak również fakt pozostawienia w mieszkaniu niektórych przedmiotów użytku codziennego (ubrań, zabawek dziecka) – skoro skarżąca nie używa ich od ponad kilku lat. Pełnomocnik skarżącej przyznaje zresztą (protokół przesłuchania z 12 listopada 2003 r.), że członkowie rodziny starają się o lokale zastępcze lub socjalne i D. M.-H. również nie wiązał swoich planów mieszkaniowych z lokalem przy ul. P. [...] we W. W świetle całości materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz biorąc pod uwagę prawomocny wyrok eksmisyjny zapadły m.in. wobec D. M.-H., Wojewoda D. trafnie przyjął, że skarżąca nie wywiązując się z obowiązku meldunkowego opuściła miejsce pobytu stałego i że opuszczenie to miało charakter trwały. Tym samym zaskarżoną decyzję należy uznać za odpowiadającą prawu, zaczym skarga na podstawie art. 151 p.s.a. podlegała oddaleniu.