II SA/Wr 2863/01

Sygn. akt 3 II SA/Wr 2863/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NS A Barbara Adamiak Sędziowie - Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant - Halina Rosłan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi A.D. F. na decyzję Wojewody D. z dnia [...],[...] w przedmiocie wymeldowania A. D. F. z synem z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Sygn. akt 3 II SA/Wr 2863/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją o nr [...] z dnia [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydent Miasta W. nr [...] z dnia [...] dotyczącą wymeldowania A. D. F. i M. F. z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. P. Ś. [...]we W. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ drugiej instancji wskazał jako materialno - prawną podstawę podjęcia decyzji przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2001 r. Dz.U. nr 87,poz. 960). Stosownie do treści wskazanego przepisu organ właściwy w sprawach ewidencji ludności zobowiązany jest do podjęcia na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwóch wypadków wskazanych w ustawie: 1. gdy osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, 2. gdy osoba bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, nie przebywa w nim przez co najmniej 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przesłanki w obu przypadkach muszą występować łącznie. Postępowanie w sprawie wymeldowania A. D.F. wraz za synem M. z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. P. Ś. [...] zostało wszczęte na wniosek A. F. - najemcy przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu swojego podania wnioskodawczyni podniosła, że A. D. F. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 1990 r., kiedy to wraz z mężem i synem przeprowadziła się do P. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ I instancji przesłuchał strony: A. F. i A.D.F. oraz świadków: W. F. i J.N. Strony i świadkowie zgodnie przyznali fakt, iż A.D. F. wraz z synem M. nie zamieszkuje w lokalu zameldowania od 1990 r., zaś za przyczynę takiego stanu rzeczy podali konflikt rodzinny pomiędzy teściową (A.F.) a synową (A. D.F.). Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Prezydent W. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o wymeldowaniu A. D. F. wraz z synem M. F. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że strona łącznie spełniła przesłanki wymeldowania opisane w pierwszej części art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy, a to nakazywało orzec o wymeldowaniu. Decyzję Prezydenta W. zakwestionowała A. D.F. wnosząc od niej odwołanie. W odwołaniu nie kwestionowała ustaleń faktycznych organu I instancji, ale wyjaśniła, że powodem wystąpienia Sygn. akt 3 II SA/Wr 2863/2001 3 przez teściową o jej wymeldowanie jest założenie przez nią sprawy alimentacyjnej mężowi W.F. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Bezspornym w sprawie, według organu, jest to, że A. D. F. wraz z synem M. opuściła miejsce stałego pobytu w 1990 r. Opuszczając miejsce stałego pobytu utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu zameldowania. Jako synowa najemcy służyło jej bowiem wyłącznie uprawnienie o charakterze pochodnym, a uprawnienie tego rodzaju traci się przez fakt opuszczenia lokalu. Wojewoda D. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzielił stanowisko organu I instancji, że wystąpiły łącznie przesłanki wymeldowania opisane w pierwszej części art. 15 ust. 2 cytowanej wcześniej ustawy. Od powyższej decyzji A. D. F. złożyła w dniu [...] skargę w Sądu. W powyższej skardze zarzuciła organowi I i II instancji nie wzięcie pod uwagę faktu, że jest ona matką samotnie wychowującą dziecko, a także fakt, że jest ona osobą schorowana i bezrobotną. W uzupełnieniu do powyższej skargi z dnia [...] strona wniosła o "spowodowanie przywrócenia zameldowania". W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że skarga A.D. F. nie może być uwzględniona jako, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Uchylenie bowiem decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 1 ust. 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Takie wady i uchybienia nie występują w rozpatrywanej sprawie, jako że zaskarżona decyzja wynika z prawidłowo przeprowadzonej analizy materiału dowodowego, a dokonana ocena stanu faktycznego zgodna jest z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozważanej sprawie Sygn. akt 3 II SA/Wr 2863/2001 4 stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. Z 1984 r. nr 32m poz. 174 z późn. zm.) . Zgodnie z powyższym przepisem, właściwy organ wydaje z urzędu lub na wniosek strony decyzję o wymeldowaniu osoby , która: 1/ utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, albo 2/ bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie były obydwie hipotezy . Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 /OTK-A 2002, nr 3, poz. 34/ orzeczono o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji. Motywowano to faktem, że art. 9 ust. 2 ustawy dotyczy danych które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Skoro zatem, art. 15 ust. 2 ustawy nakazuje organowi podejmującemu decyzję o wymeldowaniu badać przesłankę posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu wymienioną w art. 9 ust. 2, a norma ta mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego została wyeliminowana z systemu prawnego to również i w tym wypadku organ został pozbawiony podstaw do badania czy osoba, która ma być wymeldowana nadal posiada uprawnienia do przebywania w lokalu. Służyłoby to bowiem nie ewidencji ludności, ale rejestracji stanu prawnego, a takiego prawa organowi meldunkowemu odmówiono. Oznacza to, że w wypadku wymeldowania na podstawie hipotezy pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy badaniu podlega obecnie tylko spełnienie przesłanki faktycznej w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia organów pierwszej i drugiej instancji zapadły przed głoszeniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy i ewentualnie jakie skutki wywiera zaskarżone orzeczenie na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli legalności działań administracji publicznej zakłada posługiwanie się przez sąd przepisami prawa jako wzorcem kontroli aktów administracyjnych. W wyroku z dnia 4 grudnia 2002r sygn. Akt IIIRN 202/01 Sąd Najwyższy wypowiedział się przeciwko stosowaniu takiego wzorca przepisów, które orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego uznał za niekonstytucyjne. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego sąd administracyjny opierając się na normie prawnej uznanej za Sygn. akt 3 II SA/Wr 2863/2001 5 niezgodną z Konstytucją, mimo iż w momencie orzekania przez organy podatkowe służyło jej domniemanie konstytucyjności dopuszcza się w istocie naruszenia prawa. Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonej decyzji ( wydanej przed ogłoszeniem wyroku wyrok Trybunału Konstytucyjnego), należy uznać, iż rozstrzygniecie to w części odnoszącej się do uprawnień skarżącej do przedmiotowego lokalu- art. 9 ust. 2 ustawy meldunkowej, narusza prawo na skutek orzeczenia o niezgodności powyższego przepisu z konstytucja. Ostatecznie jednak zaskarżonej decyzji nie można zarzucić niezgodności z prawem w stopniu dającym podstawę do uchylenia decyzji, bowiem , co wykazało przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające, spełniona została przesłanka w postaci opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał , że przez opuszczenie lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem takie opuszczenie do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie podjęła w toku całego postępowania żadnych takich czynności. W trakcie całego postępowania związanego z wymeldowaniem strony skarżącej z miejsca stałego zameldowania wielokrotnie przyznawała, że z własnej woli opuściła i nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Z powyższych względów uznając , iż zaskarżona decyzja, którą orzeczono o wymeldowaniu skarżącej wraz z synem z miejsca pobytu stałego nie narusza prawa, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę jako nieuzasadnioną oddalił.