II SA/Wr 2868/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: apl.prok. Piotr Raczak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi H. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] NR [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u H. G. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ odwoławczego ustalono, że H. G. od [...] do [...] pracował w spółce akcyjnej A we W. na różnych stanowiskach i różnych wydziałach (lakiernik, ślusarz, operator wózka) a przy wykonywaniu pracy natężenie hałasu, zgodnie z przeprowadzonymi pomiarami, przy dopuszczalnych wartościach natężenia dźwięku 85 dB, w jednym przypadku nie przekraczało w/w normy, w pozostałych zaś norma ta była przekroczona o 1-11 dB. W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy u H. G. rozpoznano obustronne ubytki słuchu przewodzeniowo-obiorczego, nie zaburzające społecznej wydolności słuchu. Po stwierdzeniu, że średnie ubytki słuchu audiometrycznie wynoszą: ucho prawe-39db, ucho lewe - 24db, uznano, iż nie ma podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. W/w orzeczenie lekarskie było podstawą wydania decyzji organu I instancji. Wobec wniesionego odwołania H. G. skierowano na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Instytut ten w orzeczeniu z dnia [...] także stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu - uzasadniając swoje stanowisko tym, że diagnostyka audiologiczna obejmującą audiometrię tonalną i impedancyjną wykazała obustronne przesunięcie progu słuchu, określone dla częstotliwości 1000, 2000 i 4000 Hz, z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek, wynoszące dla ucha prawego-35db, dla ucha lewego-24dB. Wyniki - jak wskazano - nie potwierdziły komponenty przewodzeniowej niedosłuchu, która ma charakter zmienny. Stwierdzono, że obniżenie czułości słuchu w uchu lepiej słyszącym na takim poziomie nie powoduje upośledzenia funkcji społecznej słuchu, brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione jednocześnie - jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w §1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych dwa warunki: 1/ choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2/ choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Jak wywiedziono w przypadku H.G. upoważnione placówki służby zdrowia jednoznacznie stwierdziły, iż obniżenie czułości słuchu w uchu lepiej słyszącym nie powoduje upośledzenia funkcji społecznej narządu słuchu, brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.1 §1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Nie budzi wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, zgodnie z przepisami proceduralnymi, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65,poz.294 ze zm.). Zgodnie z ust.1 w/w paragrafu "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". W świetle powyższego w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, ustalenia wymaga: - po pierwsze - czy choroba mieści się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia, - po drugie - czy choroba zawodowa spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy; oceniając działanie czynnika szkodliwego uwzględnić należy przy tym rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego jak i sposób wykonywania pracy (§1 ust.2). Jak wyżej powiedziano nie ulega wątpliwości, że ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77§1 kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art.80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art.107 §1 i §3 kpa) jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę. Zgodnie z przepisem §7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów - w sprawie chorób zawodowych - jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (...). Przewidziany cytowanym przepisem tryb ustalania istnienia pierwszej z w/w przesłanek tj. choroby zawodowej, mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia jednakże organu orzekającego z obowiązku ustalania prawdy obiektywnej. Za utrwalony uznać należy pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu administracyjnego, orzekającego w sprawie. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art.84§1 kpa. Trafnie wprawdzie wskazuje się, że bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zdjęcia z organu obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie, w granicach zakreślonych powołanym wyżej art.80 kpa. Zasadne jest stwierdzenie, że opinia powinna, aby organ administracji mógł się na niej skutecznie oprzeć, zawierać przekonywujące uzasadnienie. Opinia lakoniczna winna być uzupełniona, należycie działający organ administracyjny powinien też rozważyć konieczność zasięgnięcia, w spornej czy niejednoznacznej sytuacji, opinii innej placówki służby zdrowia, z zakreśleniem szczegółowych okoliczności, wobec których opiniujący powinni się ustosunkowywać. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracyjny uchybił przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym. Przede wszystkim wskazać należy, iż - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - poza sporem skarżący pracował w narażeniu na hałas. Bezsporne jest też to, iż u skarżącego stwierdzono uszkodzenie słuchu. Organ odwoławczy orzekając w sprawie oparł się przy tym na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy, zgodnie z którymi u H. G. rozpoznano obustronne ubytki słuchu (według Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy typu przewodzeniowo-odbiorczego zaś według Instytutu Medycyny Pracy typu odbiorczego a wykluczono komponentę przewodzeniową), a brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uzasadniano jedynie stopniem ubytku słuchu jak i tym i tym, że ubytek ten nie zaburza funkcji społecznej wydolności słuchu. Orzeczenia te przytoczono w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie poddając ich żadnej cenie. Nie sposób zatem przyjąć aby kontrolowana decyzja zawierała rzeczowe i przekonywujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - na aprobatę zasługuje pogląd, iż "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową". Uzasadnienie tymczasem kontrolowanej decyzji nie obala - w sposób poddający się kontroli Sądu - domniemania związku przyczynowego między chorobą a jej związkiem z warunkami narażającymi na jej powstanie. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, na których organy obu instancji oparły rozstrzygniecie, nie usuwają bowiem wątpliwości co do istnienia związku przyczynowego między niespornie stwierdzonym u skarżącego niedosłuchem a występującym w jego miejscu pracy hałasem. Podnieść należy, iż zgodnie z ustalonymi poglądami odbiorczy ubytek słuchu (a taki przecież u skarżącego stwierdzono) jest typowy dla uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Nie wskazano natomiast na żadne inne przyczyny, które - poza wpływem hałasu występującego w środowisku pracy - mogłyby spowodować stwierdzony niedosłuch. W świetle ugruntowanego orzecznictwa nie budzi też wątpliwości, że z prawnego pojęcia choroby zawodowej - w rozumieniu powoływanych przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych - nie można skutecznie wyeliminować uszkodzeń słuchu ze względu na stopień jego uszkodzenia; nie jest też prawu znana kategoria "upośledzenia funkcji społecznej słuchu" a zatem i powyższe nie uzasadnia braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z tych wszystkich względów, działając zgodnie z przepisem art. 145§1 pkt a i c jak i art.152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.