II SA/Wr 289/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-07-16
Skład orzekający: Olga Białek, Halina Kremis, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, gdy postępowanie to zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego zmiany lub wygaśnięcia koncesji na poszukiwanie złoża?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ przyczyna zawieszenia (toczące się postępowanie w przedmiocie zmiany lub wygaśnięcia koncesji) przestała istnieć w trakcie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie o zawieszeniu, nie zweryfikował aktualności tej przyczyny, naruszając tym samym przepisy proceduralne. Ponadto, samo uznanie postępowania w przedmiocie zmiany koncesji za zagadnienie wstępne mogło być wadliwe, gdyż decyzja koncesyjna pozostawała w obrocie prawnym.Stan faktyczny
Skarżąca M.K.-S. wniosła skargę na postanowienie Wojewody D., które utrzymało w mocy postanowienie Starosty L. o zawieszeniu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z jej nieruchomości na rzecz spółki E. Sp. z o.o. w celu przeprowadzenia badań geofizycznych. Organ zawiesił postępowanie, wskazując na toczące się postępowanie przed Ministrem Środowiska w sprawie zmiany koncesji na poszukiwanie złoża, która była podstawą wniosku spółki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym art. 125 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na brak aktualnej koncesji wnioskodawcy oraz negatywne skutki planowanych działań dla jej gospodarstwa rolnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody D. oraz poprzedzające je postanowienie Starosty L., stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis – spr. Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Starszy asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M.K.-S. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem Starosty L. z dnia [...] r., przywołując w podstawie prawnej art. 97 § 4 pkt 4 kpa, organ orzekł o zawieszeniu postępowania znak [...], w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w gminie O., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr 91/2, nr 92, nr 93 i nr 95, AM-1, obręb K., dla której prowadzona jest: księga wieczysta nr [...], przez zezwolenie E. Sp. z o.o. z siedziba we W., na wykonanie badania geofizycznego polegającego na poszukiwaniu złoża polimetalicznego z cynkiem, ołowiem, miedzią i kobaltem, metodą polaryzacji wzbudzonej lP, na okres nie dłuższy niż czas obowiązywania koncesji.
Na uzasadnienie organ wskazał, że w dniu 22 września 2011 r. Minister Środowiska udzielił E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie we W.) koncesji nr [...] na ,,poszukiwanie złoża polimetalicznego z cynkiem, ołowiem, miedzią i kobaltem w obszarze 'L.-G.Ś.', położonym na terenie gmin: L. i O., pow. L. oraz gminy G.Ś., pow. I., woj. D.". Koncesji - obejmującej obszar o powierzchni 68,5 km2 - udzielono na okres 3 lat, tj. do dnia 22 września 2014 r. Jednocześnie określono harmonogram prac z podziałem na etapy, a także ze wskazaniem terminów każdego z nich.
Podaniem z dnia 28 czerwca 2013 r. E. (dalej określana jako "przedsiębiorca"), reprezentowana przez pełnomocnika, r. pr. K.B., wystąpiła do Starosty L. o wydanie - w trybie art. 125 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 514, ze zm.), dalej zwanej "úgn" - decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości obejmującej działki nr: 91, 92, 93 i 95, poprzez zezwolenie wnioskodawcy na wykonanie badań geofizycznych, w celu realizacji uprawnień nabytych na mocy opisanej koncesji. Wniosek przedsiębiorcy dotyczył przeprowadzania na tych działkach powierzchniowych badań geofizycznych z zastosowaniem metody polaryzacji wzbudzonej lP, przewidzianych w ramach I etapu koncesjonowanych prac.
Działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postanowieniem z dnia [...] r., organ I instancji zawiesił z urzędu, zainicjowane wnioskiem postępowanie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. przedsiębiorca wystąpił do Ministra Środowiska o zmianę decyzji koncesyjnej nr [...], poprzez zmniejszenie objętego nią obszaru oraz modyfikację terminów wykonania prac każdego z etapów.
W przepisanym prawem terminie opisane postanowienie zaskarżyła właścicielka nieruchomości. Żaląca się przedstawiła argumentację dotyczącą kwalifikowanych wad koncesji i konieczności jej wygaszenia w trybie art. 162 § 2 kpa. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako bezzasadnie przedłużającego postępowanie, które powinny zakończyć się decyzją o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Wojewoda D. działając na podstawie art. 144, w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia M.K.-S. na opisane postanowienie utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu Wojewoda D. wskazał, że uzyskał od Ministra Środowiska - zawartą w piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. informację, iż decyzją z dnia [...] r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa, organ koncesyjny umorzył postępowanie w sprawie zmiany koncesji, jako bezprzedmiotowe. Jednakże jednocześnie Minister wyjaśnił, iż aktualnie toczą się dwa odrębne postępowania, w sprawach: o ponowne rozpatrzenie sprawy o zmianę koncesji; a także dotyczące wygaśnięcia decyzji koncesyjnej nr [...].
Wojewoda D. wskazał zatem, że rozpatrywana sprawa dotyczy zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak jednolicie przyjmuje się w judykaturze i doktrynie, zagadnienie wstępne stanowią wyłącznie kwestie prawne, które dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Przy tym wymagana w powołanym przepisie "uprzedniość'" rozstrzygnięcia oznacza, iż musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Treścią zagadnienia prejudycjalnego jest wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne zarówno o charakterze materialnym, jak i procesowym (por. wyroki NSA z dnia 6 października 1997 r., znak II SA 14/97, LEX m 43153; z dnia 1 czerwca 1998 r., znak II SA 534/98, LEX nr 41763; z dnia 8 czerwca 1998 r., znak II SA 555/98, LEX m 43167; z dnia 22 grudnia 1998 r., znak I SAlLu 1291/97, LEX m 39682). Jednocześnie szczególny nacisk kładzie się na bezpośrednią zależność (związek przyczynowy) pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. (por. wyroki NSA: z dnia 26 stycznia 1993 r., znak II SA 1678/92, ONSA 1994/2/55, LEX nr 10443; z dnia 19 maja 1998 r., znak I SA 1874/97, LEX m 45706; z dnia 7 marca 2001 r., znak III SA 32/00, POP 2002/2/37, LEX m 47487; oraz z dnia 28 maja 2008 r., znak II OSK 1698/07, LEX m 489631; zob. także komentarze: Jaśkowska M., Wróbel A., ,,Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.UOO.98.1071/.", LEX/el., 2014; Łaszczyca G., Martysz Cz., Matan A., "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II Komentarz do art. 104-269.", LEX 2010; Adamiak B., Borkowski J. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. 13, CH Beck Warszawa 2014, s. 403-405).
Przedmiotem zawieszonego postępowania jest natomiast ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości niezbędnej w celu poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania kopalin objętych własnością górniczą (art. 125 ust. 1 ugn). Ograniczenie może nastąpić wyłącznie na rzecz przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję na wykonywanie takiej działalności, na czas nie dłuższy niż termin obowiązywania koncesji (art. 125 ust. 2 ugn). Jako że ograniczenie prawa własności nieruchomości stanowi formę wywłaszczenia (art. 112 ust. 2 ugn), podczas interpretacji przepisów art. 125 ugn uwzględnić należy również art. 112 ust. 3 ugn, który formułuje wspólne dla wszelkich form wywłaszczenia wymogi, dopuszczające dokonanie go tylko, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Z powołanych przepisów wynika, iż przesłankami wydania decyzji w zawieszonym postępowaniu są, m.in.: • posiadanie przez przedsiębiorcę ważnej koncesji na wykonanie konkretnych prac, dotyczących poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin. objętych własnością górniczą; • niezbędność danej nieruchomości do wykonania takich prac. Rolą organu administracyjnego, działającego w trybie art. 125 ugn, jest natomiast dostosowanie zakresu ograniczenia, a zarazem tytułu prawnego do nieruchomości, do zakresu dopuszczonych koncesją prac (robót), z uwzględnieniem ich lokalizacji. Organ zobligowany jest przy tym do ustalenia: czy i w jakim zakresie, nieruchomość (nieruchomości) stanowiąca przedmiot postępowania, jest niezbędna w celu poszukiwania kopalin. Obowiązek dokonania ustaleń w opisanym zakresie wynika z przepisów o randze zasad ogólnych postępowania administracyjnego: prawdy obiektywnej oraz oficjalności, które wyraz normatywny znalazły, odpowiednio, wart. 7 i art. 77 § 1 kpa. Mając na względzie uzasadniony interes właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, konieczne jest ponadto, by przebieg planowanych prac (robót) był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji przedsiębiorcy w jego prawa sprowadzony do niezbędnego minimum. Organ administracyjny obowiązany jest zatem, przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, dokonać ustaleń i analizy dotyczących: jak najmniejszej uciążliwości takiego ograniczenia dla właściciela nieruchomości. Kluczowe z perspektywy oceny powyższych, istotnych w sprawie okoliczności są zarówno istnienie w obrocie prawnym ważnej koncesji, jaki i jej treść. Oznacza to, iż wydanie decyzji koncesyjnej bądź decyzji której przedmiotem jest zmiana jej treści, tudzież stwierdzającej wygaśnięcie koncesji, stanowią zagadnienia wstępne - w rozumieniu art. 97 § l pkt 4 kpa - w stosunku do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 125 ugn.
W tym przypadku natomiast przed Ministrem Środowiska, w drugiej instancji, toczy się postępowanie dotyczące zmiany koncesji [...], w zakresie: obszaru objętego koncesją, harmonogramu prac oraz czasu trwania koncesji. Jakkolwiek w pierwszej instancji organ koncesyjny umorzył postępowanie - argumentując, że z uwagi na utratę mocy obowiązującej decyzji koncesyjnej postępowanie to stało się bezprzedmiotowe - to wobec wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja o umorzeniu jest nieostateczna, a kwestia prejudycjalna wciąż pozostaje nierozstrzygnięta. Co więcej, przed tym samym organem toczy się równocześnie postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji koncesyjnej. Z tych względów postanowienie o zawieszeniu postępowania należy uznać za prawidłowe. Odnosząc się w końcu do zarzutów zażalenia, wypada wyjaśnić, iż dotyczą one istoty prowadzonej przez Starostę L. sprawy o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Tymczasem przedmiotem postępowania zawisłego przed Wojewodą D. jest jedynie ocena zasadności zawieszenia postępowania, czyli kontrola postanowienia, aktu o charakterze formalnym, a nie decyzji, która rozstrzygałaby o meritum żądania. Zatem wypowiedź dotycząca istoty sprawy nie tylko wykraczałaby poza ramy niniejszego postępowania, ale również jako sformułowana przez organ odwoławczy z pominięciem toku instancji, właściwego dla kontroli decyzji - naruszałaby, ujętą wart. 15 kpa, zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego złożyła M.K.-S.. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia za zasądzeniem na jej rzecz kosztów postępowania. W piśmie wskazano, że zakwestionowane postanowienie narusza rażąco art. 125 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca wskazała, że ograniczenie jej prawa własności może mieć w świetle powołanego przepisu miejsce jedynie wtedy, gdy wnosi o to podmiot posiadający koncesję. Natomiast wnioskodawca nie legitymuje się na obecnym etapie sprawy aktualną koncesją, zatem brak jest podstaw do zawieszenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania, zamiast orzec merytorycznie o odmowie uwzględnienia wniosku.
Dalej skarżąca wykazuje, ze zajmuje się działalnością rolniczą nie do pogodzenia z techniką poszukiwania złóż, jaką chce zastosować wnioskodawca oraz podkreśla, że wojewoda wiedział (przed wydaniem kwestionowanego postanowienia), że planowane przez wnioskująca spółkę czynności bezspornie przyniesie wymierne negatywne skutki dla gospodarstwa skarżącej.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.s.a,", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Na mocy art. 135 przywołanej ustawy sąd może także objąć kontrolą nie tylko zaskarżoną decyzję (postanowienie) ale także wszystkie rozstrzygnięcia jakie zostały podjęte w granicach sprawy.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, wojewódzki sąd administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podjęte zostało z naruszeniem prawa określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a, tj. z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - skutkującym koniecznością ich uchylenia.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody D. rozstrzygając kwestię procesową, jaką stanowi zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ ten utrzymał bowiem w mocy rozstrzygnięcie organu I orzekające o zawieszeniu postępowania. Z przywołanego przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że organ administracji obligatoryjnie zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazuje się że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. W przepisie tym chodzi o zagadnienia, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. Podstawa do zawieszenia postępowania zachodzi jedynie wówczas, gdy istnieje rzeczywisty związek przyczynowy pomiędzy załatwieniem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, które musi być wcześniej rozstrzygnięte. Bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe. Jeżeli natomiast organ prowadzący postępowanie administracyjne jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy (czy to w sposób pozytywny, czy negatywny) to oznacza, że związek przyczynowy nie występuje, a zastosowanie instytucji zawieszenia jest wówczas niedopuszczalne. W judykaturze wskazuje się zatem, że zagadnieniem wstępnym nie może być samo wszczęcie w trybie nadzwyczajnym postępowania mającego na celu ocenę zgodności z prawem decyzji ostatecznej, która uprzednio rozstrzygnęła zagadnienie wstępne istotne dla załatwienia tej sprawy. Dopóki bowiem decyzja ostateczna (stanowiąca o zagadnieniu wstępnym) nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego bądź nie zostanie wstrzymane jej wykonanie, dopóty zawieszenie przez organ postępowania jedynie z powodu wszczęcia takiego postępowania, naruszałoby nie tylko art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ale również zasadę trwałości decyzji administracyjnej wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Wskazany pogląd, w pełni akceptowany przez skład orzekający utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SAlG1399111 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestia procesowa poddana obecnie pod ocenę sądu wyniknęła w sprawie administracyjnej dotyczącej wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącej przez zezwolenie Spółce E. na wykonanie badania geofizycznego polegającego na poszukiwaniu złoża polimetalicznego. Jak trafnie zauważył wojewoda według art. 125 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego podstawę prawną dla podjęcia rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, jasno wynika, że przesłankami pozytywnego orzeczenia jest, między innymi, posiadanie przez przedsiębiorcę ważnej koncesji na wykonywanie konkretnych prac dotyczących poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą. Uzyskanie decyzji ograniczającej prawo własności przez zezwolenie na prowadzenie badań poszukiwawczych złoża nie jest zatem możliwe, bez uprzedniego uzyskania decyzji udzielającej koncesji na prowadzenie tego typu działalności. Nie ulega wątpliwości, że w dniu złożenia wniosku w trybie art. 125 u.g.n. oraz wszczęcia postępowania przed organem pierwszej instancji, spółka wnioskująca o ograniczenie prawa własności dysponowała ostateczną decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] r. przyznającą jej koncesję nr [...] na poszukiwanie złoża polimetalicznego, udzieloną na okres 3 lat tj. do dnia 22 września 2014 r. Decyzja ta, cały czas pozostawała w obrocie prawnym, pomimo, że w trakcie trwającego postępowania złożony został wniosek o jej zmianę w trybie art. 155 k.p.a. Istotne również jest, że wkrótce po zawieszeniu postępowania przez organ pierwszej instancji ze względu na konieczność rozpoznania przez Ministra Środowiska wniosku spółki o zmianę decyzji koncesyjnej - co miało miejsce w dniu 11 września 2014 r. - przedmiotowa koncesja wygasła w związku z upływem terminu na który została udzielona. W dniu 29 października 2014 r. Minister Środowiska umorzył postępowanie w sprawie zmiany koncesji nr [...]. Okoliczność ta znana była Wojewodzie, który informację o niej uzyskał w dniu 29 grudnia 2014 r. (pismo Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2014 r.). Z tego samego źródła, wojewoda miał również wiedzę o toczącym się przed organem centralnym postępowaniu w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia omawianej koncesji, prowadzonym na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Nie sposób także pominąć, że pomimo, iż organ rozpoznający zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania wiedzę o tych zdarzeniach pozyskał w dniu 29 grudnia 2014 r., to jednak postanowienie utrzymujące w mocy orzeczenie pierwszej wydał dopiero w dniu 16 lutego 2015 r. W tej sytuacji - ze względu na zaistniałą zwłokę w rozpatrzeniu zażalenia - przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie organ powinien zweryfikować swoją wiedzę co do aktualności stanu faktycznego sprawy przedstawionego w piśmie Ministra z dnia 29 grudnia. Wbrew oczywistym obowiązkom wynikającym z art. 7 i art. 15 k.p.a. jednak tego nie uczynił. Tymczasem jak wynika z informacji przekazanej przez Ministra Środowiska (okoliczność znana sądowi z urzędu), postępowanie w sprawie zmiany decyzji koncesyjnej zostało zakończone decyzją ostateczną z dnia 16 stycznia 2015 r., zaś w dniu 27 stycznia 2015 r. wydana została decyzja stwierdzająca wygaśnięcie omawianej koncesji. Nie ulega zatem wątpliwości, że na dzień orzekania przez organ II instancji nie istniały już wskazane przez niego przyczyny zawieszenia postępowania.
Sąd wskazuje, że jednym z podstawowych elementów instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego jest wymóg jej stosowania tylko na czas konieczny do usunięcia .przyczyny zawieszenia postępowania. Ustanie przyczyny zawieszenia postępowania oznacza odpadnięcie celu stosowania tej instytucji, a tym samym wymaga jego podjęcia. Z tego względu przepis art. 97 § 2 k.p.a. stanowi, że gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W przypadku zawieszenia postępowania z urzędu, to na organie ciąży obowiązek badania aktualności przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, a w przypadku stwierdzenia jej ustąpienia - obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania. Wykluczone jest w tym wypadku uznanie organu prowadzącego postępowanie, gdyż dopiero po podjęciu zawieszonego postępowania możliwie jest wykonywanie przez organ administracji publicznej czynności procesowych (uchybienie temu obowiązkowi stanowi zgodnie z orzecznictwem istotne naruszenie prawa). Przedstawione uregulowania winien mieć na względzie również organ II instancji, orzekający w związku z zażaleniem na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania. Organ ten, działając zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, obowiązany jest bowiem uwzględnić z urzędu wszelkie zmiany stanu faktycznego w sprawie. Nadto przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na niego obowiązek podjęcia działań dla ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przywołane normy procesowe należą do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i stosowanie ich nie zostało wyłączone w postępowaniu wpadkowym dotyczącym zawieszenia postępowania.
W tej sprawie wojewoda bezsprzecznie wymogów ustawowych nie wypełnił, czym naruszył przepis art. 7, art. 77 § l, art. 15 oraz art. 97 § 2 k.p.a. Podejmując końcowe rozstrzygnięcie organ II instancji nie zbadał na jakim w tym momencie etapie znajduje się stanowiące przyczynę zawieszenia postępowanie przed organem centralnym - pomimo, że miał wiedze o trwającym postępowaniu odwoławczym. Nadto czas jaki upłynął od dnia otrzymania informacji od Ministra Środowiska pozwalał przypuszczać, że postępowanie to zostało już zakończone. Zaniechanie podjęcia czynności wyjaśniających spowodowało, że opierając się na nieaktualnym i niezweryfikowanym stanie faktycznym sprawy, organ zażaleniowy podjął wadliwie rozstrzygnięcie. Skoro na moment orzekania ustała już wskazana w postanowieniu pierwszej instancji przyczyna zawieszenia, brak było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania.
To naruszenie prawa stanowiło dostateczną podstawę dla uchylenia zaskarżonego postanowienia, aczkolwiek wątpliwości budzi także przyjęta przez organy przyczyna zawieszenia postępowania, tj. uznanie za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcie przez Ministra Środowiska w przedmiocie wniosku spółki o zmianę ostatecznej decyzji koncesyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w chwili orzekania decyzja z [...] r. udzielająca koncesji nr [...] pozostawała w obrocie i była ostateczna - tym samym wiązała organy orzekające w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, również w zakresie ustalonych w niej warunków wykonywania koncesji i czasu jej trwania. Tym samym fakt zainicjowania postępowania nadzwyczajnego mającego na celu zmianę koncesji, nie tworzył sytuacji braku możliwości rozpatrzenia sprawy przez organy właściwe dla orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie z ideą zawartą wart. 16 § 1 k.p.a, organ rozstrzygając sprawę ma bowiem obowiązek respektować stan prawny ukształtowany inną ostateczną decyzją pozostającą w obrocie prawnym. (w tym przypadku ostateczną decyzją koncesyjną). I stan taki, co należy podkreślić, pozostaje do czasu ewentualnego wyeliminowania decyzji we właściwym do tego trybie. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji zawieszając postępowanie powołał się na fakt złożenia przez spółkę wniosku o zmianę koncesji w zakresie zmiany obszaru prac geologicznych przez jego zmniejszenie i zmiany harmonogramu prac. Organ nie wskazał jednak, jaki jest związek przyczynowy pomiędzy koniecznością rozpatrzenia tego wniosku a orzeczeniem w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w szczególności nie wyjaśnił dlaczego brak decyzji ministra co do zmiany decyzji ostatecznej, stałby na przeszkodzie rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o funkcjonującą w obrocie prawnym i wiążącą organ decyzję z [...] r.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sąd uznał, że wobec stwierdzonych wadliwości procesowych koniecznym było wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonego postanowienia ale także postanowienia organu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy, działając na na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 U.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło