II SA/Wr 29/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia WSA – Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia NSA – Józef Kremis Asesor WSA – Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Adam Sak po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]nr [...]Wojewoda D. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o wymeldowaniu J. N. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. G. [...]. Z wnioskiem o wymeldowanie J. N. z miejsca pobytu stałego zwróciła się M. K. – najemczyni przedmiotowego lokalu uzasadniając swój wniosek tym, że J. N. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania od września 2001r. Ze względu na swój wiek i stan zdrowia upoważniła swoją wnuczkę K. N. do reprezentowania jej w powyższej sprawie. Przeprowadzone w sprawie postępowanie przez organ I instancji pozwoliło ustalić, iż J. N. nie zamieszkuje w spornym mieszkaniu od maja 2002r. Do lokalu w miejscu zameldowania przychodzi jedynie w odwiedziny do swojego syna. J. N. w protokole sporządzonym w dniu [...]przed organem I instancji oświadczył również, że w chwili opuszczenia przedmiotowego lokalu zabrał ze sobą większość swoich rzeczy, obecnie zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu i gdyby nie fakt, iż w miejscu zameldowania mieszka jego syn, do spornego lokalu nie przychodziłby w ogóle. Odmawia jednak dobrowolnego wymeldowania się i oddania kluczy od przedmiotowego lokalu, gdyż jak twierdzi, daje mu to gwarancję na utrzymywanie kontaktów z synem. J. N. nie występował także z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania do sądu cywilnego, gdyż kwestia spornego lokalu podniesiona została przez niego przed sądem rozpatrującym sprawę o rozwód małżonków N. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji orzekł o wymeldowaniu J. N. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...]we W. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że J. N. opuścił dobrowolnie dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, spełniając tym samym przesłanki określone w pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji J. N. złożył odwołanie podnosząc, iż mieszkania przy ul. G. [...]we W. nie opuścił dobrowolnie, gdyż został do tego przymuszony przez zachowanie się jego żony, K. N., a sprawa utrudniania mu przez wymienioną zamieszkiwania w spornym lokalu została podniesiona w trakcie rozprawy rozwodowej przed Sądem Okręgowym we W. J. N. oświadcza również, że gdyby zachowanie K. N. uległo poprawie, byłby w stanie ponownie zamieszkać w przedmiotowym mieszkaniu , toteż przesłanka wynikająca z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ma zastosowania w jego przypadku. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż J. N. jeszcze w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed organem I instancji sam przyznał, że nie mieszka w miejscu zameldowania od [...]r., a do spornego lokalu przychodzi jedynie w odwiedziny do syna. Odmawia także dobrowolnego wymeldowania się i oddania kluczy do mieszkania tylko ze względu na obawę o utrudnianiu mu przez żonę kontaktów z dzieckiem. Pomimo zarzutów podniesionych w odwołaniu przez J. N., iż przedmiotowego lokalu nie opuścił dobrowolnie lecz został do tego przymuszony zachowaniem się żony, organ odwoławczy nie uwzględnił ich, gdyż odwołujący się nie podjął żadnych działań prawnych nakierowanych na umożliwienie mu powrotu do mieszkania w miejscu zameldowania. W orzecznictwie administracyjnym istnieje pogląd, że za równoznaczną z dobrowolną zmianą miejsca pobytu stałego uznać należy sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie została dopuszczona, a we właściwym czasie nie skorzystała skutecznie z przysługujących jej środków prawnych celem przywrócenia zamieszkania. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że sytuacja J. N. odpowiada pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem opuścił on miejsce pobytu stałego bez dopełnienia ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, toteż konieczne stało się wydanie decyzji administracyjnej regulującej tę kwestię na podstawie art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy. Od decyzji tej Pan J. N. złożył skargę do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił organom naruszenie prawa materialnego, poprzez przyjęcie iż zachodzi pierwsza z przesłanek z art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. że bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce pobytu. Zdaniem skarżącego sytuacja taka miałaby miejsce gdyby opuścił miejsce zamieszanie i do niego nie wracał. Wyjaśnia, iż do mieszkania tego przychodzi odwiedzać syna i w związku z tym faktem przebywa w mieszkaniu. O długotrwałości pobytu w mieszkaniu decydowało zachowanie jego żony, która uniemożliwiała wspólne zamieszkanie w tym lokalu. Jak dalej wywodził skarżący okoliczności przebywania w wymienionym mieszkaniu również w późniejszym terminie niż [...]r. są dostatecznie udokumentowane w aktach sprawy rozwodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga z dnia [...]została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Materialno-prawną przesłanką na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, usunięty został wymóg wykazywania przy zameldowaniu (na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące) potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Na skutek bowiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc, wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle tego wyroku zameldowanie na pobyt stały w określonym miejscu ma charakter czynności materialno-technicznej, potwierdzającej określony stan rzeczy, tj. fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wykonanie obowiązku meldunkowego ma zatem znaczenie rejestracyjne, nie rodzi natomiast żadnych uprawnień do przebywania w lokalu, ani do korzystania z niego w inny sposób, nie wpływa również na pozbawienie lub ograniczenie tych praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego stanu faktycznego należy zwrócić przed wszystkim uwagę na bezsporny fakt, że J. N. w trakcie postępowania administracyjnego nie przeczył, że opuścił przedmiotowy lokal i że zamieszkał w wynajętym mieszkaniu. Wskazywał również, że odwiedza przedmiotowy aby spotkać się z synem. Na etapie postępowania sądowadministracyjnego wskazał, iż do przedmiotowego mieszkania przychodził odwiedzając nieletniego syna P. i w związku z tym faktem przebywał w wymienionym lokalu a tym samym jego zdaniem nie wystąpiła przesłanka wymeldowania go z miejsca pobytu stałego. Zdaniem Składu orzekającego nie można podzielić zaprezentowanego w skardze stanowiska skarżącego. Odwiedzanie nieletniego syna i przebywanie w tym czasie w przedmiotowym lokalu nie wypełnia przesłanki z art. 6 ustawy o ewidencji ludności oraz dowodach osobistych tj. przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Najistotniejszą sprawą jest gdzie skoncentrowane jest życie skarżącego. Zdaniem Składu orzekającego przeprowadzone w tej sprawie postępowania administracyjnego przez organ I instancji wykazało, że opuszczenie lokalu miało również charakter dobrowolny. Potwierdzają to – jak wskazały organy administracji Nie przedstawił dowodów potwierdzających usunięcie go z tego lokalu siłą czy też podjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do przywrócenia możliwości pobytu w dotychczasowym lokalu. Należy zauważyć, iż wprawdzie skarżący na etapie postępowania administracyjnego wskazywał, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, jednakże nie wyjaśnił w jaki sposób został zmuszony do opuszczenia mieszkania i dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że na skutek leczenia psychiatrycznego w [...]r. zmuszony był opuścić lokal i takie opuszczenie jego zdaniem nie nosi znamion charakteru dobrowolnego. Wypada w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r o sygn. akt V SA 3078/00 w którym Sąd zaprezentował pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, wskazujące na dobrowolny i trwały charakter opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Należy zauważyć, iż w świetle zgromadzonego materiału w aktach sprawy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania, gdyż oprócz fizycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu wystąpiły okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z miejscem pobytu gdzie skarżący obecnie mieszka. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz dowodach osobistych, że nastąpiło opuszczenie miejsca zamieszkania, które miało charakter trwały i dobrowolny, a zatem organ administracyjny I instancji prawidłowo decyzją orzekł o wymeldowaniu J. N. Utrzymanie przez Wojewodę D. decyzji Prezydenta W. odpowiada zatem ustawowo określonym przesłankom wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z takiego punku widzenia wykładnia przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia może zostać uznana za prawidłową, a samo rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok NSA z 25.04.2003r. sygn. akt V SA 3657/02 , Wspólnota 2004/8/55). Na zakończenie należy wskazać, że kłótnie rodzinne nie mają znaczenia w postępowaniu administracyjnym, lecz mogą mieć znaczenie np. w przypadku zainicjowania postępowaniu przez stronę przed sądem powszechnym. Sąd bada jedynie czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa oraz czy zbadały stan faktyczny sprawy. Zdaniem Sądu organy wnikliwie i dokładnie zbadały stan faktyczny sprawy. Z powołanych względów – na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzeczono jak w sentencji.