II SA/Wr 2978/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Przedmiotem zaskarżenia do NSA jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art.6c ust 2, art. 37j ust 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z póżn. zm.- zwaną dalej ustawą) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...], znak [...], nr [...] z dnia [...] odmawiającą przyznania zasiłku przedemerytalnego, na podstawie art. 37j ust 1 ustawy, pomimo posiadania wymaganego stażu pracy, z uwagi na fakt, iż ostatnia rejestracja przyznała wnioskodawcy status bezrobotnego bez prawa do zasiłku, a powołany przepis wymaga łącznego spełnienia warunków, tj. uzyskania także prawa do zasiłku. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Wojewody [...], wnosząc o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, nie kwestionując, że nie spełnia warunku do przyznania zasiłku dla bezrobotnych, ale uważa, iż spełnia warunki do przyznani zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż S. T. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. w dniu 6 czerwca 2001 r. i uzyskał status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskiem z dnia 17 września 2001 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z treścią art. 37j ust 1 ustawy, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, a w przypadku odwołującego, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Stosownie do cytowanego wyżej przepisu, w ocenie organu, przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego uzależnione jest od spełnienia przez stronę kumulatywnie następujących przesłanek: musi spełniać określone w art.2 ust.1 pkt 2 ustawy warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, powinna spełniać określone w art.23 ustawy warunki do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, posiadać określony w przepisach emerytalnych okres uprawniający do emerytury i posiadać odpowiedni okres uprawniający do zasiłku. Zgodnie z art. 37l ust. 2 ustawy zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. W dniu złożenia wniosku Pan S. T. przedłożył dokumenty potwierdzające łączny "okres uprawniający do zasiłku" w wysokości ponad 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jednak, jednym z warunków nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego jest, obok posiadania odpowiedniego stażu pracy, spełnianie warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. S. T. w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację od 5 stycznia 2000 r. do 6 czerwca 2001 był zatrudniony przez 296 dni. Tym samym nie spełniała warunków do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W skardze do NSA skarżący podnosi, że nie uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie powinno mieć wpływu na nie przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Wskazuje, że ma 58 lat i nie ma możliwości znalezienia pracy. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1 ). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwaną dalej Prawo o postępowaniu) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania ( wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W myśl art. 37l ust. 1 i 2 ustawy, prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2-4. W ocenie składu orzekającego, wykładnia przepisów regulujących uprawnienia do zasiłków przedemerytalnych powinna uwzględniać (...) założenia i cele ustawodawcy (...). Art. 37j ust. 1 ustawy określa materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W tym przepisie zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o świadczenie spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Natomiast art. 37l ust. 1 ustawy wiąże nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z dniem rejestracji lub z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W niniejszej sprawie organ zatrudnienia wyraża pogląd, że nie jest możliwe przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, bowiem skarżący nie spełnia warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pogląd ten, uzasadniany jest literalną wykładnią jedynie części powołanego wyżej przepisu. Przechodząc do rozważań związanych z przedmiotem niniejszej sprawy, należy mieć na względzie, wykładnię art. 37j ust. 1 oraz art. 37l ust. 1 ustawy, wyrażoną w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 marca 2002 r., OPS14/01-opub. ONSA 2002/4/133 -" Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego." Jeżeli zatem w dniu rejestracji dana osoba ma wymagany okres zatrudnienia i jednocześnie spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, to w konsekwencji już z tą chwilą powstaje jej uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego. Realizacja tego prawa jest zależna od woli uprawnionego, który powinien złożyć wniosek o zasiłek przedemerytalny. Przyznanie tego zasiłku zatem nie zależy od uznania organu, ale od spełnienia przez bezrobotnego ustawowych przesłanek i tak np. niemożność wykazania w dniu rejestracji posiadania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego nie powoduje utraty uprawnienia, lecz jedynie wywołuje ten skutek, że zasiłek przysługuje od dnia następnego po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Nie oznacza to także utraty tego uprawnienia w związku z utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania. S. T., składając w dniu 17 września 2001 r. wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz świadectwa pracy, wykazał, że spełniał już wcześniej wymagania określone w art. 37l ust. 1 ustawy do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Istotę regulacji zawartej w art. 37l ust. 1 ustawy stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca przesądził, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji (czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Istotne jest to, że mimo upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, już w dniu rejestracji (lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) osoba ta spełniła materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zasadnicze znaczenie ma to, że spełnia warunki, od których zależy prawo do tego zasiłku. Uzyskanie uprawnień do zasiłku przedemerytalnego jest związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia, a nie z wykazaniem ich w określonym czasie stosownymi dowodami. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawiają wyniki zarówno wykładni systemowej, gramatycznej oraz logicznej. Z treści uzasadnienia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia wynika, że jedyną przesłanką odmowy przyznania skarżącemu uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego jest nie spełnienie warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jak już wyżej wywiedziono, nie jest to okoliczność i przesłanka mająca znaczenie prawne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Wskazanie do dalszego postępowania przez organ, w niniejszej sprawie wynika wprost z powyższych rozważań prawnych. Należy mieć na uwadze art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i bezrobociu..(...) (Dz. U. Nr 154, poz.1793), stanowiący że osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (..). W tym stanie rzeczy z uwagi, iż rozstrzygnięcie sprawy opiera się na interpretacji normy prawa, wykraczającej poza granice przedstawione w zaprezentowanej uchwale NSA i akceptowanej przez tut. Sąd oraz, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § l pkt l lit. a, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcia w punkcie drugim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu.