II SA/Wr 298/05

PostanowienieWSA we Wrocławiu2009-07-01

Skład orzekający: Wiesław Jakubiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu), sąd powinien odmówić ustanowienia pełnomocnika, jeśli sam jest zobowiązany do udzielania wskazówek i pouczeń stronom postępowania?
Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając sytuację materialną wnioskodawców za uzasadniającą takie rozstrzygnięcie. Jednocześnie odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wskazując, że sąd administracyjny pierwszej instancji ma obowiązek czuwać nad stronami występującymi bez profesjonalnego pełnomocnika, udzielając im wskazówek procesowych i pouczeń. Sąd podkreślił, że jego rola polega na wszechstronnym badaniu zgodności z prawem zaskarżonego aktu, niezależnie od sposobu formułowania zarzutów przez stronę.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazali na swoje dochody i wydatki, a także na konieczność zaciągnięcia przez syna kredytu na pokrycie dotychczasowych kosztów postępowań. Sąd ocenił sytuację materialną wnioskodawców i przyznał im prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ale odmówił ustanowienia adwokata.
Rozstrzygnięcie
1. przyznano prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie adwokata).

Pełny tekst orzeczenia

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D., M., M.i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 20 października 2008 r. skarżący D. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że łączny ich dochód brutto wynosi 2.195 zł, z czego od 2000 roku ok. 1000 zł miesięcznie wydają na korespondencję z Sądem. W piśmie z dnia 30 czerwca 2009 r. wnioskodawcy poinformowali, że ich rodzina na energię elektryczną wydatkuje 100-200 zł, na gaz z butli- 50 zł, za telefon płacą - 80 zł, za wodę - 20 zł, a z leków kupują tylko te niezbędne do ratowania życia (100-150 zł). Nadto poinformowali, że na dotychczasowe koszty postępowań ich syn dla nich musiał zaciągnąć kredyt w wysokości 20.000 zł, który wymaga spłaty. Mając na uwadze sytuację materialną wnioskodawców uznać należy, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 1 sentencji). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło