II SA/Wr 3/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.), Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Iwona Borecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi S. L. i S. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie uszkodzenia zbiornika na nieczystości ciekłe podczas budowy przyłącza wodociągowego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego w P. oddala skargę W dniu 13.02.2007r. skarżący zgłosili organowi nadzoru budowlanego, że podczas wykonywania na zlecenie inwestora G. robót budowlanych przy układaniu przyłącza wodnego, nastąpiło bezprawne wejście na ich nieruchomość oraz uszkodzenie należącego do nich szamba bezodpływowego, zaś samo przyłącze ułożono zbyt blisko szamba, które obecnie stało się nieszczelne. Według oświadczenia skarżących nieruchomość nabyli w dniu 7 listopada 2006r. Zgodnie z dołączonymi dokumentami, roboty prowadzono na podstawie pozwolenia budowlanego z dnia 16.06. 2003r. oraz warunków technicznych przyłączenia budynku inwestorów M i M. G. do wodociągu wiejskiego z dnia 5.05.2003r. Decyzją nr [...] z dnia [...] organ pierwszej instancji na podstawie art. 105§1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie uszkodzenia zbiornika na nieczystości ciekłe podczas budowy przyłącza wodociągowego do budynku inwestorów. Według przytoczonych ustaleń, inwestorzy wykonali przyłącze zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i według pozwolenia na budowę z 16.06. 2003r. Roboty polegały na wymianie odcinka istniejącego przyłącza i doprowadzeniu rur do budynku. Podczas wykonania robót oględziny w terenie i zdjęcia wykopu oraz szamba wykonali pracownicy Urzędu Gminy, przy dokonywaniu kontroli na skutek interwencji skarżących. Według tych ustaleń nieszczelności szamba nie są następstwem wykonywania przyłącza przez inwestorów, gdyż nie wynikają z uszkodzeń mechanicznych, lecz złego zabezpieczenia szczelności kręgów. Według oświadczenia wykonawcy wykopu, wyciek z szamba istniał przed podjęciem robót. Skarżący mogą dochodzić roszczeń związanych z naruszeniem prawa własności prze sądem powszechnym. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucili błędne ustalenie, jakoby roboty przy wykonywaniu przyłącza były zgodne z projektem budowlanym. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił znaczenie faktu formalnego zakończenia inwestycji, jako wyłączającego podstawę prawną do prowadzenia w sprawie postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego. Organ potwierdził prawidłowość dotychczasowych ustaleń faktycznych. Z uwagi na stwierdzone wycieki z szamba, powstałe na wskutek uszkodzeń mechanicznych szamba, należałoby rozważyć stosowanie art. 66 prawa budowlanego. Jednak organ pierwszej instancji nie prowadził postępowania w sprawie z art. 66 w odniesieniu do stanu technicznego szamba, lecz w nawiązaniu do pisma skarżących, które dotyczyło" prac budowlanych związanych z wykonaniem przyłącza wodnego". W postępowaniu dotyczącym tych prac, nie można było wydać decyzji merytorycznej, gdyż organ nadzoru budowlanego mógł badać jedynie poprawność inwestycji w kierunku zgodności ze sztuką budowlaną, obowiązującymi normami i przepisami techniczno- budowlanymi. Nie mógł zaś prowadzić postępowania w sprawie wynikającej z prawa własności. W skardze do sądu administracyjnego skarżący przytoczyli dotychczasowe twierdzenia i zarzuty. Zgłoszone przez skarżących nieprawidłowości przy realizowaniu robót budowlanych, nie zostały przez organ należycie wyjaśnione. Skarżący szeroko omówili przejawy niezgodności pomiędzy projektem budowlanym a wykonanymi robotami. Skarżący powtórzyli, że inwestor bez ich zgody wykonał roboty na terenie ich nieruchomości, w pobliżu istniejącego szamba, co doprowadziło do jego uszkodzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty zawarte w skardze okazały się w przeważającej części uzasadnione, tym niemniej w ocenie Sądu stwierdzone uchybienia procesowe organu nie mogły wywołać uwzględnienia skargi, gdyż nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 c p.p.s.a.). Rozstrzygające dla ocen okazało się niepodważone stwierdzenie przez organ, że przedmiotem postępowania były roboty budowlane prowadzone przez inwestorów i obecnie już zakończone. Wymagało jeszcze podkreślenia, że inwestorzy nie byli zobowiązani do uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego budynku jednorodzinnego, czego pominięcie stanowiło wadę formalną uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wspomniane uchybienia procesowe dotyczyły wadliwości postępowania wyjaśniającego i właśnie sposobu uzasadnienia decyzji. O ile, jak prawidłowo wskazał organ, postępowanie dotyczyło prawidłowości robót przy budowie domu inwestorów, to zbędne, ale ponadto przedwczesne, okazały się ustalenia na temat stanu technicznego szamba skarżących i przyczyn jego nieszczelności. Wbrew deklaracji organu, że takie ustalenia i oceny mogłyby dotyczyć sprawy cywilnej, a ewentualnie sprawy z art. 66 prawa budowlanego, w których to sprawach organu postępowania nie prowadzi, jednak je zawarł i omówił w uzasadnieniu decyzji. Przedwczesność ustaleń związana jest z trafnie podniesionym przez skarżących zarzutem nienależytego wyjaśnienia tych okoliczności. Jednak zarzut ten, jak już wspomniano, dotyczy ustaleń zbędnych w postępowaniu, zatem nie mógł być skuteczny w postępowaniu sądowym. Organ nadzoru budowlanego posiada określone w prawie budowlanym kompetencje do badania legalności robót budowlanych i obiektów budowlanych. W nin. sprawie nie były istotne wady prawne decyzji architektoniczno – budowlanej (projektu budowlanego) lub stany związane z istnieniem (funkcjonowaniem) obiektu budowlanego inwestorów (w szczególności przyłącza wodociągowego), bowiem skarżący jako jedynie istotne zgłaszali okoliczności odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nieprawidłowości przy realizowaniu robót, polegające na zbytnim przybliżeniu wykopu do szamba i uszkodzeniu szamba. Były to zatem okoliczności w żaden sposób nie związane z treścią decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego, ale co najważniejsze, i co trafnie podkreślił organ, pozostające poza możnością wydania decyzji merytorycznej przez organ nadzoru budowlanego. Organ nadzoru budowlanego może bowiem wszcząć postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych w aspekcie ich zgodności z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach , ale zgodnie z art. 51ust.7 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118) jedynie do czasu zakończenia robót (a kolejno o ile wymagane jest pozwolenie na użytkowanie obiektu, co nie dotyczy tej sprawy ). Przepis ten wyłącza bowiem stosowanie w odniesieniu do robót wykonanych przepisu art. .51 ust. 1 pkt 3 ustawy, przewidującego wydanie nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót niezgodnych z projektem budowlanym, do stanu zgodnego z prawem. Gdyby skrżący w swoich działaniach uwzględniali przepisy prawa budowlanego, to zwrócili by się o pomoc w trakcie wykonywania robót, nie do urzędu gminy, lecz do właściwego organu nadzoru budowlanego. Wśród przepisów administracyjnego prawa budowlanego znajduje się szereg unormowań służących bezpośrednio lub pośrednio ochronie prawa własności. W przypadku, kiedy środki ochrony z zakresu prawa budowlanego nie przysługują, w razie naruszenia prawa własności powinien właściciel wykorzystać środki przewidziane w prawie cywilnym. Zazwyczaj środki tej ochrony nie są konkurencyjne, gdyż ogólnie zakreślona sfera ochrony przewidziana w prawie cywilnym, jest kształtowana również przez ustanowienie zakresu szczególnych środków ochrony w oparciu o prawo budowlane. W ostatnim szczególnie okresie ustawodawca odstępuje od ochrony tzw. osób trzecich ( tj. osób nie będących inwestorami) środkami obrony administracyjnopranej. Stanowi zatem zjawisko często spotykane, że organy wszczynają omyłkowo postępowanie w sprawie według wstępnych ocen, administracyjnej, która następnie okazuje się być sprawą cywilną, ale wówczas mają obowiązek to postępowanie umorzyć (art. 105§1 k.p.a.), właśnie wobec braku sprawy administracyjnej. Można wzmiankować, że o ile organ pierwszej instancji takiej wstępnej oceny nie wyraził, to powinien stosować art. 66§3 k.p.a., zamiast wysyłania pism informacyjnych do wnoszących podanie. Z pism procesowych skarżących wynika niewątpliwie, że ich celem było uzyskanie od organu nadzoru budowlanego nakazu wykonania przez inwestorów naprawy uszkodzonego szamba oraz innych czynności pozwalających na jego prawidłowe użytkowanie pomimo przebiegającego w pobliżu przyłącza wodociągowego inwestorów. Wbrew własnemu przeświadczeniu, zamierzenia tego nie mogli zrealizować w toku postępowania administracyjnego, a jedynie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Z tych przyczyn, gdy pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, niewątpliwie istniał stan bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, należało na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzec jak na wstępie. J.T. 06.05.08r.