II SA/Wr 3008/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. J. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy ; I. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz K. J. kwotę 10 ( słownie : dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego ; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. uznała K. J. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego osobowość nieprawidłową oraz używanie substancji psychoaktywnych w wywiadzie. W złożonym odwołaniu K. J. wniósł o skierowanie go na ponowną komisję lekarską z powodu pogarszającego się stanu psychicznego oraz nasilającej się nerwicy. Oznajmił, że orzeczono w stosunku do niego karę pozbawienia wolności i zawieszono jej wykonanie. W związku z tym jest pod dozorem kuratora. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia podjął leczenie psychiatryczne. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art.29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16.) oraz § 6 pkt 1 i §32 ust. 1-3 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone schorzenia oraz stopień jego nasilenia ustalonym specjalistycznym badaniem psychiatrycznym, tj.: 1) osobowość nieprawidłowa upośledzająca zdolności adaptacyjne wg §69 pkt 1 rozporządzenia; 2) używanie substancji psychoaktywnych w wywiadzie wg §73 pkt 1 rozporządzenia kwalifikują do wyżej ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. J. wniósł o przyznanie kategorii D, gdyż nie jest zdolny do służby w wojsku, jest osobą nerwową, słabą psychicznie, ma konflikty z prawem za posiadanie i zażywanie narkotyków, w wojsku nie wytrzyma ani jednego dnia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi § 32 ust 2 i ust 3 pkt 1 oraz § 69 pkt 1 i § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia . § 32 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo - lekarskich ; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie i decyzję. Z treści ust. 3 pkt 1 tego przepisu wynika, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie może utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji. Natomiast z treści § 69 pkt 1 rozdziału XVI - Stan psychiczny - załącznika nr 1 - Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia wynika, że osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych ( poborowych ) do kategorii A ( zdolny do służby wojskowej ). § 73 pkt 1 załącznika do rozporządzenia stanowi, że stan psychiczny określony jako nadużywanie alkoholu i środków odurzających bez cech uzależnienia kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych ( poborowych ) do kategorii A . Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze ( uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8 / 94 , wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III S.A. 7225 / 98 ). W rozpoznawanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu. Według § 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego wspomniany wyżej załącznik nr 1 do rozporządzenia. Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie , w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby woskowej przez osobę badaną o ile taką służbę pełniła. W uzasadnionych przypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej ( § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia ). Komisja odwoławcza orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo - lekarskich i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie ( § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia ). W § 19 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia stwierdza się, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd ,że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114 / 97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/ Gd 1655 / 95 - OSP z 1997 NR 7-8 , poz. 135 i inne ). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego ( art. 7 i art. 77 kpa ). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 kpa ). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 69 pkt 1 i § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia. § 69 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienia osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne i kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych ( poborowych ) do kategorii zdrowia " A" ( zdolny do służby wojskowej ). Z kolei pkt 2 § 69 wskazuje, iż osobowość nieprawidłowa znacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcji kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych ( poborowych ) do kategorii zdrowia " D" ( niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju ). Natomiast § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienia nadużywanie alkoholu i środków odurzających bez cech uzależnienia i kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych ( poborowych ) do kategorii zdrowia " A" . Z kolei pkt 2 § 73 wskazuje, iż zależność alkoholowa ( i od innych środków odurzających ) w fazie początkowej zalicza poborowego do kategorii "D". Zarówno decyzja wydana przez organ I instancji, jak i decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, zawiera jedynie wskazanie jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wyżej wymogom przepisów kpa i cytowanego rozporządzenia. W sytuacji gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii " A" lub " D" organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozpoznanie. Tymczasem w niniejszej sprawie nie wiadomo dlaczego stwierdzone u skarżącego schorzenie powoduje tylko nieznaczne upośledzenie zdolności adaptacyjnych, a wskazywać to powinno szczegółowe uzasadnienie orzeczenia. Podobne uwagi należy odnieść do rozpoznania schorzenia z § 73. Ponadto nie odniesiono się w żaden sposób do zaświadczenia psychologa z dnia [...]r. stwierdzającego u skarżącego osobowość nieprawidłową typu bierno - agresywną oraz w wywiadzie używanie substancji psychoaktywnych ( amfetaminy ). Nie wskazano powodów odmowy wiarygodności temu zaświadczeniu ( art. 80 kpa ). Rozpatrując ponownie sprawę organ orzekający powinien usunąć wyżej wskazane uchybienie oraz mieć na uwadze dokumentację medyczną, którą skarżący dołączył do wniesionej skargi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit " c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 , poz. 368 ze zm. ) w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji ( art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Wprawdzie w jego wyniku skarżący mógłby otrzymać kartę powołania jednakże i ona podlega zakwestionowaniu przed sadem administracyjnym włącznie z wcześniejszym wstrzymaniem jej wykonania.