II SA/Wr 307/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zwróciła się do starosty z podaniem o podjęcie działań prawnych mających na celu przywrócenie wody w należącej do niej studni głębinowej, wywierconej w 2002 r. na głębokość 28 m i mającej wydajność 4,8 m³. Według skarżącej brak wody wywołany został przez wykonanie odwiertu na sąsiedniej działce położonej powyżej. Z wywierconej przez sąsiadkę studni wypływa woda, odprowadzona do kanalizacji miejskiej, zaś skarżąca została wody pozbawiona. Starosta zawiadomił skarżącą i właścicielkę sąsiedniej nieruchomości o wszczęciu na wniosek skarżącej postępowania w sprawie braku wody użytkowej w studni głębinowej i ustalenia, czy brak ten jest wywołany odwiertem wykonanym na sąsiedniej działce. Kolejno starosta powiadomił strony o przedłużeniu postępowania z uwagi na możliwość dokonania wizji terenowej w dalszym terminie oraz trwające postępowanie Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] w sprawie legalności wykonania otworu wiertniczego, co pozwoli na ustalenie głębokości i depresji zwierciadła wody w otworze, a ponadto z uwagi na skomplikowane warunki hydrogeologiczne. Kolejno starosta sporządził notatkę służbową z wizji w terenie z udziałem geologa i skarżącej. Ustalono znaczące zmniejszenie wydajności studni skarżącej. Odebrano oświadczenie skarżącej, że głębokość odwiertu na sąsiedniej działce znacznie przekracza 30 m. Dla studni skarżącej nie wyznaczono stref ochrony. Notatka zaleca wykonanie pomiaru głębokości sąsiedniej studni. W następnym zawiadomieniu o przedłużeniu postępowania starosta poinformował o wyznaczeniu wizji terenowej wraz z pomiarem głębokości sąsiedniej studni w określonym dniu (bez podania godziny). Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej osiem dni po wyznaczonym terminie, zaś sama wizja odbyła się trzy dni po tym terminie bez udziału skarżącej. Według notatki z wizji terenowej – komisyjnego pomiaru głębokości, stwierdzono brak możliwości wykonania pomiaru głębokości wykonanego otworu hydrogeologicznego ze względu na występowanie silnego samowypływu, zaś silne ciśnienie wody w otworze uniemożliwiałoby prawdopodobnie pomiar głębokości przy użyciu taśmy mierniczej z obciążeniem. Otwór zabezpieczony jest przez firmę wiertniczą i jego udostępnienie wymagałoby współdziałania tej firmy oraz generowałoby znaczne koszty finansowe. Odebrano oświadczenie uczestniczki postępowania, że głębokość odwiertu nie przekracza 30 m. Do akt dołączono (złożone prawdopodobnie przez uczestniczkę) dokumenty od wykonawcy odwiertu, a to profil geologiczno-techniczny studni określający głębokość 27 m oraz oświadczenia wykonawcy (bez adresata), że odwiert na działce uczestniczki wykonano na głębokość 27 m. Dołączono także oświadczenie skarżącej i innej osoby, że pobór wody z tej studni na potrzeby dwóch domów mieszkalnych nie przekracza 5 m³. Oświadczenie zawiera podpisy złożone przy pieczątkach, których treść wskazuje na prowadzenie przez te osoby działalności gospodarczej. Starosta zawiadomił skarżącą o zakończeniu postępowania i prawie wglądu do akt sprawy w terminie siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia, a następnie wydał decyzję po upływie czterech dni od tego zawiadomienia. Starosta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie. Organ ten wyjaśnił, że przedmiotem postępowania była sprawa stosowania art. 159 ustawy Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r., poz. 1131). Jak ustalił, na działce znajdującej się poza granicami obszarów górniczych utworzonych w celu wykonywania działalności metodą otworów wiertniczych, w maju 2017 r. wykonano otwór wiertniczy o głębokości do 30 m (według karty otworu – 27 m), zaś pobór wód podziemnych z ujęcia studziennego nie przekracza 5 m³ na dobę. Według art. 3 pkt 2a p.g.g. ustawy tej nie stosuje się do wykonywania otworów wiertniczych o głębokości do 30 m w celu wykonania ujęć wód podziemnych na potrzeby poboru do 5 m³ na dobę poza obszarami górniczymi utworzonymi w celu wykonania działalności metodą otworów wiertniczych. Poczynione ustalenia wykluczają stosowanie tej ustawy. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie głębokości i wydajności studni oraz art. 36 § 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. z uwagi na pobór wody dla potrzeb działalności gospodarczej. Według skarżącej pomiar głębokości studni był możliwy. Nie zostały dołączone do akt dokumenty z postępowania przed Okręgowym Urzędem Górniczym. Pobór wody dla dwóch domów wypoczynkowych ma takie znaczenie, że ustanowione normy zużycia wody wynoszą 200 dm³ na 1 miejsce noclegowe, co przy 48 miejscach noclegowych daje średnie zużycie wody w ilości 9,6 m³ na dobę. Zaskarżoną decyzją organ (art. 32 p.p.s.a.) utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ zauważył, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 8 stosowanej ustawy (Dz. U. z 2017 r., poz. 2126) wykonywanie otworów wiertniczych jest pracą geologiczną i zgodnie z art. 79 ust. 1 tej ustawy może być prowadzone na podstawie projektu robót geologicznych. Prowadzenie prac geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych uzasadnia stosowanie art. 159 ustawy przez wydanie decyzji wstrzymującej działalność i nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień lub podjęcie czynności w celu doprowadzenia środowiska do należytego stanu. Podzielając dotychczasowe ustalenia organ przyjął, że art. 3 pkt 2a ustawy wyłącza stosowanie tej ustawy w nin. sprawie. Brak podstaw do stosowania art. 79 i art. 159 p.g.g. oznacza bezprzedmiotowość postępowania i uzasadnia stosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Umorzenie postępowania w nin. sprawie nie wyklucza wszczęcia odrębnego postępowania z uwagi na wykonanie studni bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego (art. 34 i art. 389 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. Dz. U. poz. 1566). Organ nie odniósł się do procesowych zarzutów odwołania. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. W uzupełnieniu skargi zarzucono ponadto naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 159 ust. 1 p.g.g. Skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego w wysokości 922,50 zł zgodnie z fakturą VAT (wynagrodzenie 750 zł plus 172,50 zł VAT). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazano na uchybienia procesowe organu pierwszej instancji, polegające na naruszeniu istotnych zasad postępowania administracyjnego. Można powtórzyć, że w pierwszej instancji uznano za niezbędne dołączenie materiałów procesowych z postępowania przed urzędem górniczym, a następnie ich nie dołączono. Następnie uznano za niezbędne ustalenie głębokości studni, jako rozstrzygające o możności lub sposobie stosowania ustawy. Pomiaru tego nie dokonano. Nie udokumentowano w sposób obiektywny wielkości poboru wody ze studni, chociaż pobór wody i odprowadzanie ścieków jest zapewne ujmowane w określonych dokumentach. Nie powiadomiono skarżącej o terminie tzw. wizji terenowej. Odstąpienie od pomiaru głębokości studni miało uzasadnić prawdopodobieństwo jego niepowodzenia oraz potrzeba zaangażowania innych osób, poza prowadzącymi postępowanie. Decyzję pierwszej instancji wydano przed upływem terminu wyznaczonego skarżącej do złożenia oświadczeń procesowych lub wniosków dowodowych. Z akt wynika, że podjęcie takich czynności przez skarżącą by nastąpiło, skoro w odwołaniu wskazała na potrzebę dołączenia akt urzędu górniczego i dokonania pomiarów głębokości i wydajności studni. Organ nie rozważył powyższych okoliczności oraz dopuścił się dalszego uchybienia procesowego, polegającego na braku jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutu odwołania. Decyzje organów niewątpliwie był wydane przedwcześnie, w postępowaniu dotkniętym istotnymi uchybieniami procesowymi. Z tego względu przedwczesne były rozważania materialnoprawne organów, bowiem do tej pory nie wiadomo, czy zachodzą podstawy do stosowania wskazanych przepisów ustawowych. W tej sytuacji również Sąd nie powinien dokonywać takich ocen prawnych. Wymienione uchybienia procesowe organów dotyczą kwestii zasadniczych, wręcz powszechnie znanych i jednomyślnie rozumianych w nauce prawa i orzecznictwie sądowym. Naruszone zostały podstawowe zasady i instytucje prawne procesowe, których znajomość i przestrzeganie powinno być w administracji oczywiste. Nie są to rzeczy nowe (patrz chociażby komentarze do k.p.a. i powołane tam orzeczenia, przykładowo R. Kędziora wyd. 2005 przy art. 7 tezy 2, 3, 5 i 6, przy art. 8 tezy 2, 3 i 4, przy art. 77 tezy 5, 6 i 9, przy art. 81 teza 6, B. Adamiak i J. Borkowski wyd. 2004 przy art. 7 część II, przy art. 8 część I, przy art. 77 część I, przy art. 81, M. Jaśkowska i A. Wróbel wyd. 2005 przy art. 7 teza 5, przy art. 8, przy art. 81, G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan wyd. 2005 przy art. 7 część I, przy art. 8 teza 2, przy art. 77 tezy 1-6, przy art. 81 tezy 1 i 3). Naruszenie wskazanych przepisów procesowych miało charakter oczywisty i niewątpliwie istotny w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Jednak równie niewątpliwie bezzasadny był wniosek skargi zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz skarżącej, bowiem procedura sądowa nie przewiduje takiej możliwości przy uwzględnieniu skargi na podstawie art. 145 p.p.s.a. Inne przepisy tej procedury przewidują wprawdzie przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, jednak w tych szczególnych przypadkach tam unormowanych (przykładowo art. 145a § 3, art. 149 § 2, art. 154 § 7 p.p.s.a.). Nie były ponadto uzasadnione wnioski uzupełnienia skargi. Stosowanie art. 145a p.p.s.a. wchodzi wyjątkowo w rachubę w przypadku stwierdzenia podstawy do stosowania art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Przypadek ten również nie miał miejsca w nin. sprawie. Do niezbędnych kosztów radcowskich nie zalicza się równowartości podatku VAT (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Zwrot wynagrodzenia radcy prawnego to wielkość odmienna od umówionego ze stroną przez radcę prawnego wynagrodzenia. Wynagrodzenie nie ma limitowanej przepisami prawnymi wysokości. Natomiast zwrot wynagrodzenia następuje na podstawie przepisów tzw. taryfy radcowskiej, adresowanej do sądu orzekającego o rozmiarze zwrotu. Co do zasady przyznaje się zwrot tzw. stawki minimalnej, co w przypadku liczenia od wartości przedmiotu sprawy nie oznacza wcale sum minimalnych, przypadek ten również w nin. sprawie nie zachodzi. Sąd ma ustawowe możliwości obniżenia lub podwyższenia zwrotu wynagrodzenia, przy czym żądanie zwrotu podwyższonego powinno być uzasadnione. W nin. sprawie ani pełnomocnik nie zgłosił takiego uzasadnienia, ani podwyższenia nie uzasadniał wybitny wkład pełnomocnika w rozstrzygnięcie zawiłej sprawy. Z tych względów przyznano skarżącej zwrot kosztów obejmujących zwrot wpisu, zwrot minimalnej stawki wynagrodzenia i zwrot wydatku na opłatę skarbową. W dalszym postępowaniu niewątpliwie będzie potrzebne uzyskanie materiałów z urzędu górniczego, a być może i własnych (por. art. 85 p.g.g.) oraz ich dołączenie do akt, a ponadto zlecenie dokonania wymaganych pomiarów, co dopiero umożliwi załatwienie sprawy.