II SA/Wr 311/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA (del.) Krystyna Skowrońska - Pastuszko (spr.) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. 2 Sygn. akt 4 II SA /Wr 311/02 UZASADNIENIE Skarga M. D. z dnia [...] r. (wpływ do ówczesnego NSA w dniu [...] r. ) dotyczy decyzji podjętej na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Kpa ) przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...] r. Nr [...]. Wymienioną decyzją organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłków celowych na zakup żywności , zakup żywności (w talonach) , obiadów dla skarżącego i jego syna , obuwia oraz spodni dla wymienionych osób, zakup środków czystości oraz na pokrycie wydatków za zakupione leki w kwocie [...] zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uwzględniając odwołanie strony organ II instancji wskazał , iż organ pomocy społecznej w gminie zastosował w sprawie przepisy nieobowiązującego rozporządzenia wykonawczego w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego . Zasadniczym powodem kasacji decyzji I instancji było natomiast stwierdzenie , że postępowanie w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w rodzinie M. D. było niezgodne z obowiązującymi przepisami , co polegało w szczególności na wezwaniu skarżącego do siedziby MOPR w W. celem ustalenia jego sytuacji rodzinnej i majątkowej , zamiast podjęcia czynności przewidzianych przepisami prawa , w myśl których w określonym terminie przeprowadza się wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc społeczną. Organ II instancji wskazał przy tym , iż podstawą odmowy udzielenia pomocy społecznej może być taka sytuacja , gdy osoba oczekująca pomocy nie podda się procedurom wymaganym do przyznania pomocy , np. w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego , złożenia wymaganych oświadczeń o dochodach i o stanie majątkowym . Powyższe wskazania co do przestrzegania zasad postępowania w sprawach pomocy społecznej , wynikających zarówno z przepisów Kpa , takich jak zasada pogłębiania zaufania obywateli czy zasada informowania strony , jak też określonych w przepisach dotyczących pomocy społecznej, organ I instancji miał uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy . 3 Sygn. akt 4 II SA/Wr 311/02 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. D. zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa ( w związku z art. 138 § 1 Kpa). Na tej podstawie skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w W. z dnia [...] r. , Nr [...] bądź o stwierdzenie niezgodności z prawem wyżej wymienionej decyzji. Ponadto skargą objęte zostały wnioski o niezwłoczne jej rozpoznanie z uwagi na charakter sprawy i brak środków finansowych na bieżące utrzymanie oraz o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie osoby pełniącej funkcję Prezesa SKO w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania przez nią obowiązków . Według skarżącego rozstrzygnięcie organu odwoławczego w sposób rażący narusza prawo , bowiem organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił organ I instancji . W skardze nie wskazano na czym polegała zmiana zakresu orzekania przez SKO w W. Na poparcie swojego twierdzenia skarżący zacytował tezę z orzecznictwa NSA , w której sąd stwierdził , iż zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy i jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy , co stanowi rażące naruszenie prawa . W odpowiedzi na skargę , udzielonej przez SKO w W. w dniu [...] r. ( wcześniej toczyło się postępowanie dot. zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych ) , wnioskowano o oddalenie skargi uznając zarzuty skarżącego co do przekroczenia zakresu rozpatrywanej sprawy oraz co do naruszenia zasady dwuinstancyjności za nieuzasadnione. Podtrzymano też dotychczasowa argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie mogła być uwzględniona . Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem . Badając w powyższych granicach zaskarżoną decyzję SKO w W. z dnia [...] r. Sąd nie stwierdził , by organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia prawa , o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami 4 Sygn. akt 4 II SA /Wr 311/02 administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 , ze zm.) , tj. naruszenia prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy , czy też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą też przyczyny stwierdzenia nieważności , określone w art. 156 Kpa , nie ma też podstaw do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa , co uzasadniałoby uwzględnienie skargi na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 lub 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozpoznając skargę przyjął , iż nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami postępowania przy załatwianiu spraw pomocy społecznej całkowicie wypełnia warunki określone w art. 138 § 2 Kpa , umożliwiając organowi odwoławczemu uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji . Nie ulega wątpliwości, że w tej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości . Wywiad środowiskowy (rodzinny) należy bowiem do podstawowego i koniecznego materiału dowodowego w sprawach świadczeń pomocy społecznej - por. wyrok NSA z dnia 7.05.2002 r. , sygn. akt I SA 3337/01, LEX nr 81651. Nie można też uznać za tramy zarzutu skargi , iż decyzja II instancji dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W postępowaniu odwoławczym bez wątpienia rozpatrzona została ta sama sprawa pod względem podmiotowym , jak i przedmiotowym , nie doszło więc do wydania decyzji przez SKO w W. z rażącym naruszeniem prawa . Dodać przy tym można , że nawet gdyby organ odwoławczy nie stwierdził tak istotnych uchybień proceduralnych I instancji , również nie mógłby wydać w sprawie decyzji merytorycznej , rozstrzygającej np. o prawie do zasiłku i jego wysokości , a to z tej przyczyny , że zarówno zasiłek okresowy, jak i zasiłek celowy z pomocy społecznej w tamtym stanie prawnym miały charakter świadczeń uznaniowych . Obowiązywał wówczas przepis art. 138 § 3 Kpa , uchylony z dniem 1.01.2004 r. , zgodnie z którym w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony był do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie 5 Sygn. akt 4 II SA /Wr 311/02 w przypadkach , gdy przepisy prawa nie pozostawiały sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego . W pozostałych przypadkach organ odwoławczy , uwzględniając odwołanie , ograniczał się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W tej sytuacji stwierdzając , że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, nie uwzględniono skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.