II SA/Wr 3115/01

Sygnatura akt IISA/Wr 3115/2001 WYRO K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca) NSA Andrzej Jurkiewicz NSA Julia Szczygielska Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie jest niedopuszczalne I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego 10 zł kosztów postępowania w sprawie. Sygnatura akt IISA/Wr 3115/2001 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 134 kpa oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 106 2000 r., poz. 1126 z późn. zm.), Wojewoda D. stwierdził, że odwołanie J. M. z dnia [...]r. od decyzji Starosty L. z dnia [...] r. (nr [...]), zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółce Akcyjnej "A" pozwolenia na budowę magistrali światłowodowej relacji J. G. – Ś. Z. – G. Ś. jest niedopuszczalne, ponieważ zostało wniesione z uchybieniem terminu, przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 kpa. Na uzasadnienie organ wskazał, że w dniu [...]r. wpłynął wniosek Spółki Akcyjnej "A" S.A. o udzielenie pozwolenia na budowę magistrali światłowodowej relacji S. – S. K . Starosta Powiatu zawiadomieniem z dnia [...]r. powiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowanie administracyjnego w tej sprawie. Powyższe zawiadomienie w imieniu J. M. odebrał w dniu [...]r. pełnoletni członek rodziny - brat H. W. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach organu pierwszej instancji). W dniu [...]r. Starosta J. decyzją znak [...] udzielił pozwolenia na przedmiotową inwestycję, zawiadamiając o tym fakcie wszystkie strony postępowania. Decyzję Starosty w imieniu J. M. odebrał w dniu [...]r. pełnoletni członek rodziny - ojczym (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach organu pierwszej instancji). Zgodnie z art. 43 kpa oba doręczenia uznaje się za skuteczne, albowiem osoba odbierająca korespondencję bierze na siebie odpowiedzialność przekazania jej adresatowi w takim terminie i w taki sposób, aby jego interes na tym nie ucierpiał. Z dniem [...]r. decyzja Starosty o udzieleniu pozwolenia na budowę stalą się prawomocną i podlega wykonaniu. W świetle powyższego złożenie odwołania w dniu [...] r., a następnie w dniu [...]r. wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia i podanie jako przyczynę wyjazd na wakacje, jest w świetle obowiązujących przepisów prze szkodą błahą. Na podstawie obowiązujących przepisów prawa organ odwoławczy nie może tego faktu uznać jako uprawdopodobnienie braku winy po strome zainteresowanego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania w terminie ustawowym i tym samym przywrócić termin do wniesienia odwołania. Na opisane postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożył J. M . W skardze polemizuje z poglądem organu odwo- 2 Sygnatura akt IISA/Wr 3115/2001 ławczego w przedmiocie braku podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Według art. 134 kpa, o ile nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, rzeczą organu odwoławczego jest wydanie postanowienia w trybie przywołanego przepisu. Aby zadośćuczynić temu wymogowi ustawowemu organ ten w fazie wstępnej postępowania odwoławczego bada dopuszczalność i terminowość przesłanego przez organ pierwszej instancji środka zaskarżenia. Inaczej mówiąc, stwierdzając niedopuszczalność odwołania lub nie zachowanie terminu do jego złożenia, organ obowiązany jest wydać orzeczenie niemerytoryczne, zgodnie z dyspozycją wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie, jak wskazują dołączone do odpowiedzi na skargę akta administracyjne, skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. (k. ozn. Nr 2 akt adm. drugiej instancji). W piśmie tym strona pisze (między innymi), że "pismo to (decyzja) zostało odebrane przez moją mamę, która nie czytała korespondencji i nie była świadoma treści, terminów związanych z odwołaniem". Podobnie (k. 3) we wniosku z [...] skarżący pisze, że "jest zbulwersowany adnotacją, iż (...) odwołanie wniesiono po terminie. W tej sytuacji proszę o przywrócenie terminu celem odwołania się od decyzji pozwolenia na budowę magistrali światłowodowej". Powyższe pisma strony wskazują jednoznacznie, że wnosiła ona o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Kwestię tę (jak się wydaje) zauważył także organ, bowiem pisze o tym w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia. 3 Sygnatura akt IISA/Wr 3115/2001 Skoro tak, to organ był zobowiązany w pierwszym rzędzie rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a dopiero potem (ewentualnie) orzec o nieterminowości wniesionego odwołania. Należy zauważyć, że - zgodnie z art. 58 § 1 i 2 kpa - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustalenia przyczyny uchybienia terminu dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła w należyty sposób, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Rozpoznając wniosek organ zauważy, że zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jej pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, pożar. Okoliczności wskazane przez, stronę powinien rozważyć samodzielnie organ odwoławczy. Dopiero prawidłowe ustalenie okoliczności mających usprawiedliwić dokonanie czynności procesowej z uchybieniem terminu pozwoli organowi poczynić dalsze kroki w sprawie. Dalej rzeczą organu będzie rozważenie czy odwołanie dotyczyło decyzji ostatecznej. Zgodnie bowiem ze zdaniem pierwszym art. 16 § 1 kpa, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Jeśli decyzja nabrała już cech ostateczności, to bez skutecznego wniosku o przywrócenie domieszkanego terminu nie może być zaskarżona w zwykłym trybie. Sposób i termin do złożenia odwołania określa ściśle kodeks postępowania administracyjnego w art. 129 w § 1 i 2. Według przywołanego przepisu odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Wnosi się je w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wskazać tu jeszcze można na wyrok NSA z dnia 31 maja 2000 r. (SA/Sz 565/00, LEX nr 41620), zawierającym tezę, którą sąd w niniejszym składzie całkowicie podziela, że "wobec złożenia 4 Sygnatura akt IISA/Wr 3115/2001 wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie mogło mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu odwołania". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie rozpoznanie (jako pierwszego) wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a dopiero po ustatecznieniu się tego orzeczenia podjęcie dalszych orzeczeń w sprawie. Reasumując, wobec uznania, że organ naruszył zasady postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy zaskarżone postanowienie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak na wstępie. 5 Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 tejże ustawy.