II SA/Wr 312/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi S. S. i M. S. na pismo Wójta Gminy Oława z dnia 10 lutego 2022 r. nr OSO. 1510.1.2022.K i O – S w przedmiocie naprawienia szkody wynikłej z niezawarcia umowy postanawia: odrzucić skargę. S. S. i M. S. (dalej jako: skarżący) w piśmie z dnia 25 marca 2022 r. zatytułowanym "Odwołanie od decyzji Wójta Gminy Oława o bezzasadności złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Gminy Oława" zakwestionowali stanowisko Wójta Gminy Oława zawarte w piśmie doręczonym im na przełomie lutego, które stanowiło odpowiedź na żądanie wypłaty odszkodowania za wprowadzenie w błąd i nie zawarcie umowy na wykonanie prac remontowych świetlicy oraz w skardze na działalność pracowników Urzędu Gminy. W treści pisma złożonego do Sądu skarżący oświadczyli, że składają skargę na Wójta i wymienionych pracowników Urzędu Gminy za opieszałe działanie, celowe wprowadzenie w błąd na szkodę interesu prywatnego oraz oczernianie petenta. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 21 kwietnia 2022 r., wezwano skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: dokładne oznaczenie organu, którego skarga dotyczy, wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu), zaskarżonej czynności, podanie numerów PESEL skarżących. Z akt sprawy wynika, że odpisy powyższych wezwań doręczono w dniu 18 sierpnia 2022 r. W dniu w dniu 23 sierpnia 2022 r. skarżący nadesłali pismo o treści tożsamej do skargi, uzupełnione o wskazanie, że skarga stanowi "odwołanie od pisma Wójta Gminy Oława nr OSO.1510.1.2022.K i O – S z dnia 10.02.2022 r.". W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Oława wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący wnieśli skargę wobec pisma stanowiącego odpowiedź na zgłoszenie żądania wypłaty odszkodowania. W piśmie z dnia 10 lutego 2022 r. i 28 lutego 2022 r. wyjaśniono skarżącym bezzasadność żądania odszkodowawczego i w tym względzie nie ma opieszałości. Nadto żądania skarżących dotyczą kwestii cywilnoprawnych (odszkodowanie) a taka materia nie stanowi aktu podlegającego kontroli sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zw. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3)postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przywołany przepis wyznacza zatem podstawowe kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jakim jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej. Przepis ten enumeratywnie wymienia bowiem akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało pismo Wójta Gminy Oława z dnia 10 lutego 2022 r. stanowiące odpowiedź na skargę (e-mail) z dnia 28 grudnia 2021 r. W piśmie tym skarżący żądał od Gminy naprawienia szkody poniesionej w związku z nie zawarciem umowy o wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie świetlicy (bezskutecznie oczekując zawarcia umowy z Gminą utracił bowiem możliwość realizacji korzystnego zlecenia od innego podmiotu) oraz skarżył niewłaściwe zachowanie pracowników urzędu gminy. W reakcji na to wystąpienie w zaskarżonym piśmie Wójt Gminy Oława za bezprawne uznał żądanie zapłaty kwoty 35.000 zł z tytułu braku realizacji zlecenia na rzecz osoby trzeciej a skargę na pracowników urzędu gminy za bezpodstawną. Z powyższego wynika, że materia która objęta została zaskarżonym pismem (a wcześniej także skargą z dnia 28 grudnia 2021 r.) nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W zakresie właściwości sądów administracyjnych mieszczę się bowiem tylko takie akty lub czynności, które zawierają element władztwa administracyjnego. Działanie władczego to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, a adresat jest związany tym jednostronnym działaniem. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, gdyż spory dotyczące zawarcia lub nie zawarcia umowy cywilnoprawnej (o wykonanie robót budowlanych) i dochodzonych z tego tytułu roszczeń odszkodowawczych – nawet jeżeli stroną tego stosunku miałby być organ gminy – nie kończą się poprzez dokonanie władczej czynności z zakresu administracji publicznej, z której wynikają dla wnioskodawcy konkretne skutki o charakterze materialnoprawnym (określone prawa, czy obowiązku materialnoprawne). Są to sprawy cywilnoprawne, w których właściwe są sądy powszechne. Stąd też stanowisko Wójta dotyczące żądania naprawienia szkody poniesionej w związku z niezawarciem umowy nie może być poddane kontroli sądu administracyjnego. Kontroli sądu administracyjnego nie podlega także stanowisko organu stanowiące odpowiedź na nieprawidłowe zachowanie pracowników urzędu gminy. Treść pisma z dnia 28 grudnia 2021 r. podnoszącego zarzuty w tym zakresie wskazuje, że w tej części stanowi ono skargę powszechną uregulowaną w dziale VIII k.p.a., tj. art. 227 i następne. Jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi, może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organu albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta wnoszona jest w związku z już podjętym działaniem organu, ewentualnie w związku z brakiem takiego działania, ma na celu zwrócenie uwagi właściwym organom na wszelkie nieprawidłowości powstałe w wyniku takiego działania lub zaniechania. Postępowanie zaś w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do zainteresowanego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zamierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu – art. 3 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i następne k.p.a. stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu, ani na wynik tego postępowania. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt III SAB 7/99). Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna i należało ją odrzucić na podstawie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a.