II SA/Wr 3148/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała Po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi I. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] 2. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. Zasądza od organu – Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej I. G. kwotę 10 (dziesięć) złotych, tytułem kosztów postępowania przed sądem administracyjnym Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez I. G. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...], podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.), którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] w sprawie pozbawienia skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniach obu rozstrzygnięć organu podniesiono, iż skarżąca była konkubiną kombatanta K. B. a tym samym po myśli art. 20 ust. 3 powołanej ustawy o kombatantach nie przysługują jej uprawnienia przewidziane wyłącznie wdowom po takich osobach. W skardze I. G. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż z K. B. żyła od 1963 r. do jego śmierci w 1989 r., miała z nim dwóch synów, a obecnie opiekuje się jego grobem. Przez 10 lat nikt nie kwestionował jej uprawnień i odebranie ich w chwili obecnej stanowi dla niej istotny uszczerbek w utrzymaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Po myśli art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie zatem od wywodów skargi należało zauważyć, iż organ jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołał przepis art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.), który to przepis wskazuje, iż uprawnienia kombatanckie przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżąca legitymuje się ostateczną decyzją (orzeczeniem) Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej w O. z dnia 22 stycznia 1990 r. o przyznaniu uprawnień wdowy po kombatancie i w związku z tym przepis powyższy nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej weryfikacji tej decyzji, do czego zmierzał Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych. Z mocy art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ciąży na organie obowiązek podania w decyzji podstawy prawnej, przy czym musi to być podstawa prawna prawidłowa, czyli odpowiadająca treści rozstrzygnięcia. Weryfikacja ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga przywołania nie tylko materialnego przepisu prawa odnoszącego się do istoty rozstrzygnięcia zawartego w decyzji poddanej weryfikacji, ale także, a nawet w pierwszym rzędzie, podstawy procesowej, gdyż czynienie jakichkolwiek wyłomów w zasadzie związania organów i stron ostateczną decyzją administracyjną wymaga ścisłego wykazania, że zachodzi przypadek wskazany przez ustawodawcę, umożliwiający odejście od zasady wynikającej z art. 16 § 1 KPA. Brak powołania podstawy prawnej stanowi w rozpoznawanej sprawie brak istotny, skutkujący koniecznością usunięcia podjętych decyzji z obrotu prawnego. Należało bowiem zauważyć, że ustawa o kombatantach zawiera własny przepis, niezależny od przepisów KPA dotyczących stwierdzania nieważności decyzji ostatecznych, umożliwiający weryfikację decyzji ostatecznych o przyznaniu uprawnień kombatanckich (art. 25 ust. 2), który może jednak mieć zastosowanie w przypadkach ściśle w tym przepisie określonych. Zastosowanie tego przepisu powinno być poparte odpowiednim postępowaniem dowodowym i odpowiednio uzasadnione, w sposób czytelny wykazującym, że w stosunku do skarżącej przepis ten może mieć zastosowanie. W przeciwnym wypadku w razie stwierdzenia przesłanek do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego na skutek jej nieważności z innych przyczyn, aniżeli wymienione w art. 25 ust. 2 ustawy kombatanckiej, w grę wchodził będzie wyłącznie tryb przewidziany w przepisach KPA. Rozróżnienia tego organ wyraźnie nie dostrzegł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia ta była wielokrotnie wyjaśniana. Przykładowo w wyroku z dnia 3 marca 1999 r., sygn. V SA 1772/98 (ONSA z 2000 r., nr 1, poz. 33) stwierdzono, że "Postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Uprawnienia organu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich. Uchylenie zaś lub zmiana decyzji ostatecznej o przyznaniu uprawnień kombatanckich, stwierdzenie jej nieważności albo wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego." Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że organ dopatrzył się wyłącznie naruszenia prawa materialnego w decyzji o przyznaniu uprawnień wdowy po kombatancie osobie, która nie była żoną kombatanta (art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach), co wyklucza możliwość zastosowania trybu z art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. Wobec powyższego, przyjmując, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak na wstępie. Orzeczenia o wykonalności zaskarżonego aktu oraz o kosztach uzasadniają przepisy art. 152 i art. 200 przywołanych wyżej przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.