II SA/Wr 316/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W. (dalej: Spółdzielnia Mieszkaniowa lub strona skarżąca) na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ drugiej instancji) z 13.05.2021 r. ( nr 524/2021) w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB, organ I instancji, organ egzekucyjny) decyzją z 17.01.2013 r. (nr 130/2013) nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej usunąć nieprawidłowości w przewodach kominowych i wentylacji nawiewno-wywiewnej w budynku przy ul. [...] we W. poprzez zrealizowanie robót budowlanych wskazanych w dwóch punktach. Obowiązek ten w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie został wykonany w zakresie pkt 2 decyzji, tj. zapewnienia dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji. Ze względu na niewykonanie przez zobowiązaną Spółdzielnie ciążącego obowiązku, organ I instancji wszczął postępowanie egzekucyjne. Upomnieniem z 24.08.2013 r. (nr [...]) wezwał Spółdzielnię Mieszkaniową do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 17.01.2013 r. Następnie wystawił w dniu 20.11.2020 r. tytuł wykonawczy nr [...] skierowany do Spółdzielni Mieszkaniowej. Tego samego dnia organ I instancji wydał postanowienie nr 2518/2020 o nałożeniu na Spółdzielnię Mieszkaniową grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł. Pismem z 26.02.2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa, powołują się na przepis art 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwróciła się o umorzenie grzywny w celu przymuszenia. Uzasadnieniem dla umorzenia grzywny ma być wniosek z 25.02.2021 r. o wydłużenie terminu wykonania decyzji nakazowej z jednoczesnym wskazaniem, że wynikający z niej obowiązek nie został wykonany. Postanowieniem z 08.03.2021 r. (nr 590/2021) PINB działając na podstawie art. 125 w zw. z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzekł o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem z 20.11.2020 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jedynie w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. PINB zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie obowiązek nie został wykonany. Wyżej opisane postanowienie zostało oprotestowane przez Spółdzielnię Mieszkaniową. W zażaleniu strona zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w decyzji PINB z 17.01.2013 r., podczas gdy Spółdzielnia Mieszkaniowa nie jest właścicielem lokalu nr [...], w związku z czym nie ma możliwości wykonania czynności mających na celu zapewnienie dopływu powietrza zewnętrznego do tego lokalu, w sytuacji gdy właściciel tego lokalu odmawia dostępu do lokalu oraz wykonania odpowiednich prac. Ponadto autora zażalenia wskazał na zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania pomimo przesłanek do jego umorzenia, w szczególności z uwagi na brak możliwości wykonania przez Spółdzielnię obowiązków wynikających z decyzji z 17.01.2013 r., ponieważ Spółdzielnia nie jest właścicielem lokalu nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem z 13.05.2021 r. DWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy uznał zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Powołując się na treść art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jedynie wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym powoduje umorzenie nałożonych, a nieuiszczonych lub nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. Jasność powyższej reguły nie pozwala na wiązanie możliwości umorzenia grzywny z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W kontekście powyższego DWINB stwierdził, że okoliczność niewykonania wszystkich obowiązków wynikających z decyzji PINB z 17.01.2013 r. wyklucza możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie grzywny w celu przymuszenia do jego wykonania. Odnosząc się do treści zażalenia DWINB wskazał, że fakt zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu nr [...] nie ma wpływu na wydane przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie. Organ drugiej instancji zauważył przy tym, że obowiązki z decyzji z 17.01.2013 r., nałożone zostały na Spółdzielnię Mieszkaniową, jako zarządcę przedmiotowej nieruchomości, a nie jako na właściciela lokalu nr [...]. Wobec powyższego zmiana właściciela lokalu nr [...] nie wpływa na zmianę adresata rzeczonego nakazu. Ponadto organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione powołanie się na przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z tego względu, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ strona wnioskowała o umorzenie grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 125 ww. ustawy. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa, domagając się jego uchylenia w całości wraz z postanowieniem organu I instancji. W skardze jej autor zarzucił DWINB naruszenie art. 59 § 1 ust. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu utrzymania w mocy postanowienia o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia, pomimo że w świetle okoliczności faktycznych Spółdzielnia nie ma możliwości wykonania obowiązków wynikających z decyzji PINB z 17.01.2013 r., w zakresie zapewnienia dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...], ponieważ skarżąca strona nie jest właścicielem tego lokalu, podczas gdy zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi przyznano, że Spółdzielnia Mieszkaniowa nie wykonała punktu 2 decyzji z 17.01.2013 r. z uwagi na odmowę udostępnienia lokalu nr [...] przez jego właściciela, o czym Spółdzielnia informowała PINB między innymi w piśmie z 14.10.2020 r. Następnie w piśmie z 25.02.2021 r. Spółdzielnia poinformowała organ, że prowadziła bezskuteczne rozmowy z właścicielem lokalu nr [...] w sprawie udostępnienia tego lokalu i wykonania odpowiednich prac adaptacyjnych. Przeprowadzono również oględziny, w trakcie których stwierdzono, że okna w lokalu zostały wymienione prawdopodobnie w roku 2018. Strona poinformowała wówczas właścicieli lokalu nr [...] o konieczności wykonania prac zgodnie z przedstawionym projektem. Właściciele spornego lokalu uniemożliwili jednak wstępu do lokalu i przeprowadzenia adaptacji. Autor skargi wskazał również, że Spółdzielnia podejmowała szereg prób mających na celu realizację obowiązków, w tym poprzez skierowanie do właściciela lokalu nr [...] żądań opartych na art. 61 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Ponadto zauważano, że Spółdzielnia poinformowała PINB, że w październiku 2019 r. doszło do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu nr [...]. Lokal ten przestał wówczas być przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Stał się przedmiotem odrębnej własności. Wobec powyższego, wskazując, że zgodnie z opinią techniczną, zapewnienie dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu nr [...] jest możliwe wyłącznie poprzez wykonanie tzw. nawietrzaków - czyli ingerencję w stolarkę okienną w tym lokalu, na co nie wyrażają zgody jego właściciele, zdaniem autora skargi, w takiej sytuacji Spółdzielnia nie może ingerować w prywatne mienie właściciela lokalu. Z tego powodu Spółdzielnia nie jest w stanie wykonać obowiązku objętego decyzją. Tym samym bezcelowe jest jej przymuszanie do wykonania obowiązków poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Taka grzywna jest bezprzedmiotowa, skoro Spółdzielnia nie może i nie będzie mogła ingerować w stolarkę okienną właścicieli lokalu. Z tego powodu obowiązek powinien zostać zaadresowany do właściciela lokalu. Takie rozwiązanie byłoby racjonalne i umożliwiłoby efektywne przeprowadzenie stosownych prac. Nadto skarżąca strona podniosła, że problem wentylacji nie dotyczy obecnie całego budynku, a jedynie lokalu nr [...]. Montaż nawietrzaków stanowi ingerencję nie w część wspólną budynku, lecz w stolarkę okienną będącą własnością właścicieli lokalu. W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia DWINB z 13.05.2021 r., którym utrzymano w mocy postanowienie PINB z 08.03.2021 r. o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia, doprowadziła do wniosku, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem. Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie rozpoznające wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W., która będąc podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z 20.11.2020 r., tj. usunięcia nieprawidłowości w przewodach kominowych i wentylacji nawiewno-wywiewnej w budynku przy ul. [...] we W. poprzez zrealizowanie wskazanych robót budowlanych, pismem z 26.02.2021 r. - powołując się na przepis art 125 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji - wniosła o umorzenie zastosowanego wobec niej środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania opisanego obowiązku. W sprawie tak sformułowanego wniosku PINB wydał postanowienie z 08.03.2021 r., którym odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia z uwagi na to, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nr [...] nie został wykonany. Prawidłowość tego stanowiska potwierdził organ drugiej instancji powołując się w zaskarżonym do Sądu postanowieniu z 13.05.2021 r. na braku podstaw do uznania wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...], co stanowi jedyną przesłankę umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Problem w tej sprawie sprowadza się zatem do tego, czy stanowisko organów obu instancji jest w okolicznościach tej sprawy prawidłowe. Przepis art. 125 § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Z powyższego wynika, że warunkiem umorzenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia jest wykonanie nałożonego obowiązku oraz jej nieuiszczenie lub nieściągnięcie. Brak któregoś z tych elementów powoduje, że wniosek złożony na podstawie art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego przyjdzie zaakceptować stanowisko organu drugiej instancji zajęte w zaskarżonym postanowieniu. W sprawie poza sporem jest, że na datę orzekania przez organ drugiej instancji, nałożony na Spółdzielnię Mieszkaniową, decyzją z 17.01.2013 r., obowiązek usunięcia nieprawidłowości w wentylacji nawiewno-wywiewnej, tj. zapewnienia dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] we W. w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, nie został wykonany. W tej sytuacji zasadnie przyjęto, że jedna z okoliczności, wynikająca z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, warunkująca umorzenie grzywny w celu przymuszenia w postaci "wykonania nałożonego obowiązku" nie została spełniona. Sąd nie podziela przy tym stanowiska Spółdzielni Mieszkaniowej, że zmiana w października 2019 r stanu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] (przeniesienie własność lokalu), powoduje bezprzedmiotowość nałożonej grzywny, skoro Spółdzielnia w zmienionym stanie prawnym nie może już ingerować w stolarkę okienną lokalu będącego przedmiotem odrębnej własności. Dla umorzenia grzywny wymierzonej w postępowaniu egzekucyjnym istotne jest jedynie ustalenie, czy obowiązek został w całości wykonany. Przepis w tym zakresie jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec tego, kwestie związane z prawem własności do lokalu nr [...], pozostają irrelewantne z punktu widzenia dyspozycji art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjny i jego zastosowania. Fakt zatem, że Spółdzielnia Mieszkaniowa nie jest już właścicielem lokalu nr [...] nie mógł przesądzać o zasadności jej wniosku o umorzenie grzywny w trybie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjny, gdyż takiej przesłanki nie przewiduje ten przepis. Ponadto nie można zapominać, że zobowiązanie, które podlega egzekucji powstało przed rokiem 2019, kiedy doszło do zawarcia umowy przeniesienia prawa własności lokalu nr [...]. Nadto podkreślenia wymaga, że czym innym jest umorzenie grzywny na postawie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, o co wprost wnioskowała Spółdzielnia Mieszkaniowa w piśmie z 26.02.2021 r., a czym innym umorzenie postępowania egzekucyjnego, w którym taką grzywnę zastosowano. W związku z taką odrębnością, w niniejszym postępowaniu nie można było badać zasadności prowadzonej egzekucji, czy też innych okoliczności związanych z celowością zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, takich jak brak faktycznej możliwości usunięcia nieprawidłowości w wentylacji nawiewno-wywiewnej w lokalu nr [...] ze względu na sprzeciw jego obecnego właściciela. Z tej przyczyny nie było w sprawie istotne, że w dniu podejmowania zaskarżonego postanowienia sporny lokal stanowił od roku 2019 odrębny przedmiot własności, do którego tytułu prawnego nie posiada już strona skarżąca. Reasumując należy podkreślić, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia, wydane na podstawie art. 125 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sprawa ta nie dotyczyła zgodności z prawem nałożenia na Spółdzielnię Mieszkaniową tego środka egzekucyjnego, czy też wystąpienia jednej z wymienionych w art. 59 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego Sąd uznał, że skoro kontrolowane orzeczenie nie narusza przepisów prawa, wobec tego brak jest podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego i oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 ustawy o Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy o Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przewiduje taki tryb procedowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.