II SA/Wr 32/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. - Oddział Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji tj. decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] nr [...]; II. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji. III. 1 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...], podjętą w dniu [...], D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) - po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...], znak [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w Ś. powołaną decyzją orzekł brak podstaw do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej w postaci polineuropatii pochodzenia toksycznego. Od tak wydanej decyzji J. S. złożył odwołanie podnosząc , że nie zgadza się z orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który nie rozpoznał u niego choroby zawodowej. Dołączył do odwołania wypis ze Szpitala Miejskiego w Ś. z roku 1993 , gdzie rozpoznano u niego polineuropatię toksyczną związaną z ekspozycją zawodową na związki chemiczne , a nadto wyniki prób wątrobowych i badań EMG w zakresie szybkości przewodzenia ruchowego i czuciowego - wykonane przez Zakład A we W. w dniu [...], potwierdzających cechy polineuropatii. Po przeanalizowaniu całości akt sprawy organ odwoławczy w zakresie stanu faktycznego ustalił między innymi , że J. S. w latach 1990 -1994 prowadził samodzielną działalność gospodarczą - Zakład A w Ś.w zakresie świadczenia usług układania parkietów, podłóg, włącznie z cyklinowaniem i lakierowaniem. Powyższe prace wykonywał u zleceniodawcy osobiście ( nie zatrudniając pracowników), stosował kleje stolarskie tj. Subit, Subitol, oparte na rozpuszczalniku nitro i lakiery tj. Urelak "S", Parkietolak, Domolux ( zawierające octan etylu, octan butylu, butanol, ksylen, ftalan dwubutylu). Powierzchnię drewnianą gruntował lakierem "Capon" i kilkakrotnie malował lakierem chemoutwardzalnym. Powyższe prace wiązały się z narażeniem na działanie oparów wymienionych rozpuszczalników, szczególnie, gdy prace wykonywał w porze zimowej, bez możliwości odpowiedniego wietrzenia, gdyż prawidłowe wysychanie lakieru musiało odbywać się w temperaturze pokojowej. O szkodliwości zdrowotnej lakierów świadczyły uwagi producentów, umieszczone na etykietach, dotyczące zakazu zamieszkiwania pomieszczeń po lakierowaniu podłóg, przez okres jednego miesiąca, przy ciągłym wietrzeniu. Od 4.07.1994 r. do 31.01.1996 r. J. S. był zarejestrowany jako bezrobotny, a następnie od 1.02.1996 r. do 30.04.1996 r. pracował w Przedsiębiorstwie B w Ś. jako mistrz wydziału hali maszyn bez narażenia na czynniki toksyczne. Obecnie przebywa na rencie z uwagi na ogólny stan zdrowia. W 1991 r. u J. S. pojawiły się dolegliwości o typie Sygn. akt 3 II SA/Wr 32/02 2 drętwień kończyn górnych i dolnych, bolesność tych okolic, osłabienie siły mięśniowej oraz zawroty głowy. W 1993 r. był hospitalizowany w Oddziale Neurologicznym Szpitala Miejskiego w Ś., gdzie rozpoznano u niego polineuropatię toksyczną w wyniku ekspozycji zawodowej na związki chemiczne ( karta informacyjna z dnia 11.10.1993 r.). Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. w orzeczeniu z 10.02.1994 r. nie rozpoznał choroby zawodowej -polineuropatii. W 1996 r. ponownie J. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z roszczeniem rozpoznania choroby zawodowej, żądając skierowania go do instytutu medycyny pracy , co uczyniono kierując stronę do Kliniki Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. od 19 lutego do 7 marca 1997 roku ( orzeczenie z dnia 10.06.1997 r.). W wyniku specjalistycznych badań neurologicznych - badania przewodnictwa nerwów obwodowych - nie rozpoznano polineuropatii. W dniu 26 czerwca 1997 r. odnośnie badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. J. S. złożył pisemne uwagi do Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego, w których nie zgodził się z orzeczeniem Instytutu, prosząc o ewentualne skierowanie go do innej placówki - np. w Ł. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w Ś. nie uwzględnił prośby i w dniu 18 sierpnia 1997 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - polineuropatii pochodzenia toksycznego. Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania - znając szczególne doświadczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w zakresie diagnostyki polineuropatii - zwrócił się do tegoż Instytutu z prośbą przeprowadzenie dodatkowych weryfikacyjnych badań specjalistycznych w kierunku choroby zawodowej. Badania przeprowadzono w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w dniu 9 grudnia 1997 r., jednak organ odwoławczy nie otrzymał wówczas orzeczenia i zwrotu akt z powodu zaginięcia dokumentacji. Po wielu prośbach i monitach w okresie od 18 do 28 września 2001 r. ponownie przebadano J. S. w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wykluczając w orzeczeniu z dnia 20 listopada 2001 r. chorobę zawodową. Badanie neurologiczne nie wykazało uszkodzenia ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Także badanie przewodnictwa w nerwach obwodowych nie potwierdziło rozpoznania polineuropatii. Inne choroby rozpoznane u J. S. nie są chorobami zawodowymi. W tej sytuacji D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny dysponując trzema orzeczeniami placówek medycznych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednoznacznie wykluczających możliwość rozpoznania polineuropatii jako choroby zawodowej - utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Na powyższe rozstrzygnięcie J. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, w której generalnie ujmując, w sposób emocjonalny wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji. Sygn. akt 3 II SA/Wr 32/02 3 W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi , podtrzymując zarazem dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą , co oznacza , że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 -150 ustawy). Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia , chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek, czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą , a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy - winno nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury. W szczególności podnieść należy, iż w świetle art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 Kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 Kpa), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz Sygn. akt 3 II SA/Wr 32/02 4 przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 Kpa). Zgodnie z przyjętym przez Kodeks postępowania administracyjnego otwartym systemem dowodów ( art. 75 § 1 ) , jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przyjęty w wymienionym rozporządzeniu tryb stwierdzania o chorobie zawodowej na podstawie orzeczeń jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych ( określonych w § 7 i § 9 rozporządzenia) w żadnym wypadku nie wyłącza wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego i nie oznacza bezwzględnego związania organu orzekającego w sprawie , a zwłaszcza nie wprowadza ograniczeń co do treści cytowanego art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to formalne podejmowanie rozstrzygnięć w omawianej materii. Godzi się zauważyć , że orzeczenia lekarskie mają wprawdzie bez wątpienia charakter opinii biegłych , jakie wymienia art. 84 § 1 Kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 Kpa, który jednak - jak każdy inny dowód - podlega pełnej swobodnej ocenie organu orzekającego , stosownie do art. 80 Kpa. Kodeks postępowania administracyjnego bowiem, co należy podkreślić, przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych. Moc dowodowa orzeczenia jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych może być zatem obalona za pomocą innego dowodu ( przeciwdowodu ; por. art. 76 § 3 Kpa). Wobec powyższego , skoro w postępowaniu administracyjnym strona skarżąca mając uprawnienie do czynnego w nim udziału , skorzystała ze sposobności powołania się na inne dowody celem poparcia swych twierdzeń i wniosków tudzież dla podważenia mocy dowodowej wydanych orzeczeń lekarskich - w świetle przywołanych norm postępowania administracyjnego należało odnieść się także do przedłożonej przez skarżącego już w toku postępowania pierwszej instancji karty informacyjnej z dnia 11 października 1993 roku wystawionej przez Szpital Miejski w Ś. - Oddział Neurologiczny , w której zdiagnozowano polineuropatię toksyczną spowodowaną narażeniem zawodowym oraz do wyniku badania EMG z dnia 20 września 1996 roku stwierdzającego cechy polineuropatii czuciowej o charakterze demielinizacyjnym. Tymczasem orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w W. z dnia 10 lutego 1994 r. , ogranicza się w swej treści do uznania , że brak jest podstaw do rozpoznania polineuropatii ( poza dodatkowym rozpoznaniem, cyt.: " badanie neurologiczne - neurosis. Rozpoznanie neurologiczne wynikające z obserwacji szpitalnej nie adekwatne do przedstawionego narażenia zawodowego") - nie tylko nie odnosząc się w ogóle do wcześniejszego rozpoznania polineuropatii u skarżącego , ale nawet nie zawiera żadnego uzasadnienia stanowiska tej placówki medycznej w zakresie stwierdzonego braku rozpoznania omawianej jednostki chorobowej; nie wskazano nawet na podstawie jakich badań Sygn. akt 3 II SA/Wr 32/02 5 przeprowadzonych u skarżącego wykluczono występowanie u niego polineuropatii, co czyni tę opinię mało miarodajną. W orzeczeniu z dnia 10 czerwca 1997 roku Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. także pominięto jakiekolwiek wyjaśnienia , odnotowując jedynie przedmiotową okoliczność w części dotyczącej wywiadu z pacjentem. Zapadłe później dopiero w dacie 30 listopada 2001 roku, wskutek nadmiernej i niezawinionej przez stronę skarżącą przewlekłości postępowania, orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. podobnie nie zawiera żadnej wypowiedzi w tej mierze . Braków w tym zakresie nie uzupełniły organy inspekcji sanitarnej w decyzjach I i II instancji , pomijając ustosunkowanie się w motywach obu rozstrzygnięć do istniejących rozbieżności oraz zarzutów strony skarżącej sformułowanych w odwołaniu, mimo obowiązków wynikających z treści artykułów 77 § 1 i 107 § 3 Kpa , sprzeniewierzając się wyrażonej w art. 80 Kpa zasadzie swobodnej oceny dowodów , zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to zatem, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego i winien jest przedstawić ocenę znaczenia i wartości wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Należało wobec tego wyjaśnić dlaczego, tzn. z jakich przyczyn, odmówiono mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez stronę skarżącą i jakie przesłanki mogły wpłynąć na różnice w dokonanych rozpoznaniach. Orzeczenie lekarskie, powinno w swej treści nie budzić żadnych wątpliwości by mogło zostać uznane za miarodajne . Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 V 1998 r. sygn. I SA 1200 /98 ( LEX nr 45833) organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonującego uzasadnienia , bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię , organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia jej w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem okoliczności jakie winny być w opinii ustalone. W rozpoznawanej sprawie trzeba stwierdzić , że wydane orzeczenia stawianych wymogów nie spełniają. W tej sytuacji , wbrew wymogom art. 7, 80 i 107 § 3 Kpa organy I i II instancji bezsprzecznie nie wyjaśniły wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz. 1270) - orzeczono jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyeliminować w toku prowadzonego postępowania stwierdzone uchybienia procesowe.