II SA/Wr 32/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia .... w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy. W skardze na wyżej oznaczone postanowienie skarżąca wystąpiła o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazując na swoją trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. We wniosku złożonym w dniu 6 lutego 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądała zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podnosząc, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i czwórką dzieci, łączny ich dochód wynosi 5.361, 95 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną- 200 zł; za wodę- 50 zł; za gaz- 50 zł; za wywóz śmieci- 20 zł; za przedszkole- 400 zł; koszt dojazdu do pracy- 400 zł; koszt lekarstw- 30 zł; koszt wyżywienia 600 zł. Skarżąca podała, że posiada dom "w kredycie hipotecznym" o pow. 119 m2 i dodała, że niejednokrotnie korzysta ze wsparcia (w różnej formie) ze strony rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wyjaśniła i nie udokumentowała należycie kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego Pomocy Społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym rachunków wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie przedłożyła dokumentów obrazujących przychody i koszty prowadzonej działalności gospodarczej; nie wyjaśniła czy matka pasierbów żyje, a jeśli tak- to dlaczego nie otrzymują one od niej alimentów; nie wskazała również jak to się stało, że ma ustalone "wysokie raty kredytu hipotecznego" przy "dość niskich dochodach"; nadto- nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), w szczególności, iż wnioskodawczyni sama wskazała, że otrzymuje pomoc (w różnej formie) od swojej rodziny. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Nadto- z dotychczasowych pism skarżącej wynika, że samodzielnie dobrze i sprawnie prowadzi swoją sprawę. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.