II SA/Wr 33/01

Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746/, przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie tylko do tych następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą, przez ich poprzedników prawnych, mienia, wskutek wojny 1939-1945. Chodzi zatem o sytuację, w której osobie, która pozostawiła mienie na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego, nie oddano nieruchomości w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia, ale nieruchomość przydzielono następcy prawnemu. Uprawnienie, określone w art. 6 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie przysługuje natomiast nabywcy nieruchomości, która została oddana zbywcy w użytkowanie wieczyste, w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945. Decyzją z dnia 2 października 2000 r., (...), Burmistrz O. odmówił Irmgardzie O. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, oznaczonej numerami działek (...), o powierzchni 0,0499 ha, położonej w (...), przy ulicy (...), ujawnionej w Kw (...), w prawo własności nieodpłatnie. Burmistrz powołał się na przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746/. Burmistrz ustalił, że wnioskodawczyni nabyła prawo użytkowania wieczystego aktem notarialnym, w dniu 2 marca 1963 r., od Heleny J., która nieruchomość tę otrzymała w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 i pozostawiła majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Organ wywodził, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje użytkownikom wieczystym, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 i ich następcom prawnym. Zdaniem burmistrza, wnioskodawczyni nie jest następcą prawnym poprzedniego użytkownika wieczystego. Takim następcą jest bowiem, w ocenie organu, tylko spadkobierca użytkownika wieczystego. W odwołaniu Irmgarda O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przypomniała, że nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, wraz z domem mieszkalnym, od Heleny J., która otrzymała nieruchomość od Państwa jako rekompensatę. Podniosła, że zarówno Helena J., jak i ona, nie miały obowiązku ponoszenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego. W tej sytuacji ma prawo do decyzji uprawniającej do zamiany użytkowania wieczystego na własność. Zaznaczyła, iż żądanie uiszczenia opłaty za uzyskanie własności sprawia jej przykrość, tym bardziej, że utrzymuje się ze skromnej renty. Decyzją z dnia 22 listopada 2000 r., (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił pogląd, według którego za następcę prawnego, w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, może być uznany jedynie następca prawny z tytułu dziedziczenia. Taki, ściśle ograniczony krąg następców prawnych został określony w art. 8 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych /Dz.U. nr 31 poz. 132/. Na podstawie tej ustawy, poprzedniczka wnioskodawczyni nabyła sporną nieruchomość. Następcy pochodni nie wchodzą zaś w prawa ściśle związane ze zbywcą, np. według art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwestie ponoszenia opłat i przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, nie mają ze sobą żadnego związku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Irmgarda O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Najpierw należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Badanie legalności zaskarżonego aktu wymaga określenia, na wstępie, żądania wnioskodawczyni. We wniosku nie sprecyzowała ona szczegółowo materialnej podstawy roszczenia, ale z przywołania podstawy proceduralnej wynika, iż podstawy materialnej upatrywała w przepisach ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /w dacie złożenia wniosku i podjęcia rozstrzygnięć I i II instancji, opublikowanej w Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746/. Z treści wniosku i powołania się przez wnioskodawczynię na nabycie, przez Helenę J. /od której wnioskodawczyni kupiła nieruchomość/, nieruchomości, w zamian za mienie pozostawione poza granicami Państwa, odczytać można wolę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Dla tej oceny ważne jest i to, że przepisy art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 omawianej ustawy nie obowiązywały w chwili złożenia wniosku, gdyż utraciły moc z dniem 14 kwietnia 2000 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., K 8/98 /Dz.U. nr 28 poz. 352/. Prawidłowo zatem organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy, zakwalifikowały żądanie wniosku i jego podstawę materialnoprawną. W dalszej kolejności zastanowić się trzeba, czy organy dokonały trafnej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy oraz, czy prawidłowo zastosowały normę prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z tym przepisem, przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, zdaniem Sądu, iż ma on zastosowanie tylko do tych następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą, przez ich poprzedników prawnych, mienia, wskutek wojny 1939-1945. Chodzi zatem o sytuację, w której osobie, która pozostawiła mienie na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego, nie oddano nieruchomości w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia, ale nieruchomość przydzielono następcy prawnemu. Było to możliwe zarówno na gruncie art. 8 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych /Dz.U. nr 31 poz. 132/, jak i przepisu art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ oraz jest możliwe pod rządami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ - art. 212 ust. 4. Uprawnienie, określone w art. 6 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie przysługuje natomiast nabywcy nieruchomości, która została oddana zbywcy w użytkowanie wieczyste, w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945. Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.