II SA/Wr 330/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Marta Wojciechowska – spr. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Decyzją z dnia 26 maja 2000r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu B. F. z miejsca stałego pobytu w O. przy ul. [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji Prezydent stwierdził, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy, albowiem B. F. wyprowadził się z mieszkania przy ul. [...] w O., a W. F. jako najemca, nie wyraziła zgody na dalszy jego pobyt w mieszkaniu. Jednocześnie B. F. pomimo, że powoływał się na uniemożliwianie mu przez matkę W. F. zamieszkania we wskazanym lokalu, nie podjął żadnych działań prawnych umożliwiających mu powrót do lokalu. Z tych względów Prezydent uznał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy należy orzec o wymeldowaniu B. F. z miejsca stałego pobytu. Z opisaną wyżej decyzją nie zgodził się B. F. i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. podnosząc, że nie utracił uprawnień do lokalu, a jego aktualne miejsce pobytu jest znane. W uzasadnieniu B. F. wskazał, iż został zmuszony do opuszczenia mieszkania przy ulicy [...] w O. przez matkę – W. F. i jej ojca Z. W. O faktach tych powiadamiał policję. Nadto powołał się na pismo Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej – H. A., który potwierdził, że najemcą mieszkania jest H. F. i tylko on może występować w sprawie mieszkania. Dodatkowo B. F. w piśmie z dnia 8 czerwca 2000r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., podał iż H. F. (jego ojciec) skierował sprawę do sądu o pozbawienie go mieszkania i powiadomił o tym Prokuraturę Rejonową w O. W związku z tym, nie polega na prawdzie stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji Prezydenta, że nie podjął on działań prawnych mających na celu powrót do mieszkania. Decyzją z 10 lipca 2000r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 1 i 8 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122,poz. 593 ze zmianami) oraz art. 138 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zdaniem Kolegium odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanki warunkujące wymeldowanie muszą być spełnione łącznie, w każdej z przewidzianych możliwości. Organ pierwszej instancji naruszył zasadę wynikającą z art.7 kpa, gdyż nie wyjaśnił okoliczności opuszczenia mieszkania przez B. F. Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy Kolegium poleciło ustalenie tych okoliczności, w tym wyjaśnienie czy podejmowane były interwencje policji w związku z uniemożliwianiem zamieszkiwania. Nadto, zdaniem Kolegium, niezbędne było również ustalenie dokąd wyprowadził się B. F., czy zmienił miejsce zamieszkania, u kogo zamieszkuje obecnie i gdzie znajduje się centrum jego spraw życiowych, oraz czy niedogodności związane z dojazdem na uczelnię wiążą się bezpośrednio z wyprowadzeniem z mieszkania w O. W dniu [...] Prezydent Miasta [...] wydał kolejną decyzję w tej sprawie, nr [...], w której orzekł o wymeldowaniu B. F. z miejsca stałego pobytu w O. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż B. F. wyprowadził się dobrowolnie, co potwierdzają złożone przez niego oświadczenie z dnia 29 marca 1997r. i pismo W. F. z 29 marca 1997r. skierowane do Prokuratury Rejonowej w O. Ustalono również, że B. F. w dniu 2 lipca 1999r. interweniował na policji w związku z uniemożliwieniem mu wejścia do mieszkania. Po wyprowadzeniu się z O. wymieniony zamieszkał w K. przy ulicy [...], gdzie był zameldowany na pobyt czasowy od 30 marca 1998r.do 31 grudnia 2002r. z przerwą od 30 września 1998r do 17 lutego 1999r., kiedy przebywał czasowo w S. w związku z podjęciem studiów. Od 1 października 1999r. jest studentem Politechniki [...]. Zdaniem organu I instancji bezspornym jest fakt opuszczenia przez B. F. mieszkania w O. oraz brak zgody ze strony najemcy – W. F., na jego dalsze zamieszkiwanie. Zostały więc spełnione warunki określone w części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z powyższą decyzją nie zgodził się B. F. i złożył odwołanie, gdyż jest ona jego zdaniem, bezzasadna i bezprawna. Podkreślił, że zgodnie z pismem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z 12 kwietnia 2000r. jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu przy ulicy [...] i znane jest jego aktualne miejsce pobytu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania B. F., postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że zgodnie z pierwszą hipotezą art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzja o wymeldowaniu osoby ma być wydana, gdy osoba ta utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu (art. 9 ust.2 skazanej ustawy) i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce. B. F. nie posiadał samoistnych uprawnień do przebywania w lokalu. Zamieszkiwał w nim jako syn głównej najemczyni, a opuszczając lokal dobrowolnie, wyzbył się swoich uprawnień pochodnych. W piśmie z dnia 17 lutego 1998r oświadczył, że zgadza się na opuszczenie mieszkania i zabiera ze sobą zestaw mebli. W ocenie Kolegium oznaczało to, ze B. F. opuścił mieszkanie dobrowolnie, utracił uprawnienia do przebywania w tym mieszkaniu, a więc zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, istniały przesłanki zezwalające organowi na wymeldowanie z pobytu stałego. Od decyzji Kolegium B. F. złożył skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego podnosząc, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem nie utracił żadnych praw, a miejsce jego zamieszkania jest znane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności, przeprowadzona zgodnie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Decyzja wydana była na podstawie art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32 poz.174 ze zmianami). Przepis ten przewidywał dwie możliwości wymeldowania osoby z pobytu stałego: 1.osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2. osoba opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W chwili wydania zaskarżonej decyzji wskazany przepis obowiązywał i w rozstrzyganej sprawie organy musiały ocenić, czy B. F. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce pobytu, bądź opuścił bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie organy słusznie zastosowały wobec B. F. pierwszą możliwość przewidzianą we wskazanym art. 15 ust 2 cytowanej ustawy. Zbadano czy zostały spełnione dwie przesłanki wynikające z treści powołanego przepisu, a mianowicie utrata uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Nadmienić w tym miejscu należy, że w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn akt K 20/01, w którym to wyroku Trybunał orzekł, że art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz.960 ze zmianami), jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej – bezprzedmiotowe stało się w takich sprawach badanie uprawnień do przebywania w lokalu. Konsekwencją orzeczenia niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust 2 wskazanej ustawy, jest także niekonstytucyjność wymogu uprawnień do przebywania w lokalu, wskazana w dyspozycji art. 15 ust. 2, w którym przywołano przepis art. 9 ust. 2. Zatem skoro art. 9 ust 2 wskazanej ustawy przestał obowiązywać, to odwołanie się w treści art. 15 ust 2 tej ustawy do wymienionego przepisu, również nie obowiązuje. W niniejszej sprawie wniosek o wymeldowanie podlegał więc ocenie w kontekście spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu. Bezspornym jest, że B. F. w marcu 1997r. wyprowadził się z mieszkaniu przy ulicy [...] w O. zabierając zestaw mebli. Złożył w tej sprawie oświadczenie w piśmie z dnia 29 marca 1997r zatytułowanym "oświadczenie dla Policji". Dodatkowo w piśmie z 17 lutego 1998r zatytułowanym "oświadczenie" podkreśla, że nadal zgadza się na opuszczenie mieszkania, ale w zamian za ekwiwalent, który mu przysługuje gdyż zamieszkuje z ojcem. Mieszkanie w O. przy ulicy [...] jest mieszkaniem z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W piśmie z 12 kwietnia 2000r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. wyjaśnił, że głównym użytkownikiem kwatery był H. F. W dniu 22 stycznia 1998r. podpisał protokół zdania kwatery, lecz jej nie zwolnił. W kwaterze pozostała była żona – W. F. oraz synowie H. i B. F. Do czasu przekwaterowania do lokalu zamiennego Wojskowa Agencja Mieszkaniowa podpisała umowę najmu przedmiotowego lokalu z W. F. Umowa o numerze [...] została zawarta w dniu 23 stycznia 1998r. W. F. w dniu 10 marca 2000r. sporządziła wniosek o wymeldowanie syna – B. F. z pobytu stałego. W toku postępowania B. F. podkreślał, że został zmuszony do opuszczenia mieszkania i utrudniano mu korzystanie z mieszkania co znalazło wyraz w pismach kierowanych do prokuratury i na policję. Na podstawie pisma Nr [...] sporządzonego w III Komisariacie Policji ustalono, że na prośbę B. F. policja podejmowała raz interwencję w związku z uniemożliwieniem mu wejścia do mieszkania w dniu 2 lipca 1999r. Oskarżenie, na które powołuje się B. F. zostało skierowane do Prokuratury Rejonowej w O. w dniu 7 czerwca 2000r., a więc po wydaniu pierwszej decyzji orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego. Z treści przywołanych wcześniej "oświadczeń" B. F. jednoznacznie wynika, że jego wyprowadzka miała charakter dobrowolny. Jednorazowa interwencja policji związana z utrudnianiem korzystania z lokalu w okresie od marca 1997r. do 28 września 2000r. tj. do daty pisma sporządzonego przez Komisariat III Policji w O. w tej sprawie, również nie przekreśla dobrowolnego charakteru wyprowadzki. Poza tym incydentem, brak innych kroków podejmowanych przez B. F. w celu dochodzenia swoich praw przesądza o dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Podjęte przez B. F. działania, już po wydaniu decyzji administracyjnej w sprawie wymeldowania, nie mają wpływu na ocenę charakteru opuszczenia lokalu. Nadmienić w tym miejscu należy, że B. F. od 30 marca 1998r. zamieszkuje w miejscowości K., z przerwą w okresie od 30 września 1998r. do 17 lutego 1999r. kiedy podjął studia w S. B. F. i W. F. uwikłani są w konflikt rodzinny, który dotyczy również H. F. Treść przedkładanych w toku postępowania pism przez obie strony, kierowanych do sądów i organów ścigania, wskazuje m. in. na roszczenia związane z wzajemnymi rozliczeniami finansowymi, w tym mieszkania przy ulicy [...] w O. W tym stanie rzeczy nie budzi zastrzeżeń ocena organów administracyjnych, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach i osobistych została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny(por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r. sygn akt V SA 108/00 wybór Lex Nr 49954, wyrok NSA z 23 kwietnia 2001r. sygn akt V SA 3169/00 wybór Lex nr 50123). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr. 153 poz. 1270, skargę oddalono.