II SA/Wr 330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie przez grzebanie martwego konia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w T. w oparciu o przepisy art. 1 pkt 1 lit. ,,o" i art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, późn. zm.), art. 19 ust. 1 lit. ,,a" Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenia o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego), art. 104 § 1, art. 107 § 1 i art. 108 § 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku D.S. z dnia 11 lutego 2013 r. nie zezwolił na usunięcie martwego konia (numer identyfikacyjny [...]) przez grzebanie, lecz nakazał usunięcie martwego konia (materiał kat. 2) zgodnie z art. 13 lit. ,,b" tiret (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. przywołanego wyżej. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu 11.02.2013r. Pan D.S. zam. B., [...] P. złożył wniosek o dokonanie pochówku zwłok konia z zastosowaniem metody wapnowania. W związku z powyższym w dniu 11 lutego 2013r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w T. zwrócił się pismem nr [...] do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. oraz do Starostwa Powiatowego w T., Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa o wydanie pisemnej opinii w tej sprawie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. przedstawił stanowisko w piśmie z dnia 11 lutego 2013r. skierowanym do Pana D.S., że "zagrzebanie zwierzęcia na własnej posesji metodą wapnowania może powodować zagrożenie epidemiczne", tym samym nie zostało by ograniczone do minimum zagrożenie dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, o którym mowa w załączniku VI Rozdział III, sekcja 1 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 142/2011 tj. cyt. "Jeśli właściwy organ wyrazi zgodę na usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na miejscu zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. a), b), c) i e) Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, usuwanie takie może się odbywać: poprzez spopielanie lub grzebanie w takim miejscu, aby zagrożenie dla zdrowia zwierząt, zdrowia publicznego oraz środowiska naturalnego było ograniczone do minimum, pod warunkiem że miejsce, o którym mowa, znajduje się w takiej odległości, aby właściwy organ miał możliwość zapobiegać zagrożeniu dla zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego oraz dla środowiska naturalnego". W dniu 13 lutego 2013r. Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w T. - Pani I.K.-K. odpowiadając na pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii w T. z dnia 11 lutego 2013r. nr [...] poinformowała, że wydanie pisemnej opinii w sprawie nie leży w kompetencji Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa. W związku z powyższym poprzez odmówienie wydania opinii w przedmiotowej sprawie, Powiatowy Lekarz Weterynarii T. nie posiadał wiedzy na temat wód gruntowych znajdujących się na działce, na której miało się odbyć usunięcie martwego konia przez grzebanie. Naruszony zostałby załącznik VI Rozdział III, sekcja 1 ust. 3 lit. b Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 142/2011 który mówi, że cyt. "Grzebanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w miejscach, o których mowa w art. 19 ust. 1 lit. a), b), c) i e) Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, musi odbywać się w sposób zapewniający ich zakopanie: na zatwierdzonym składowisku odpadów lub w innym miejscu, w sposób nie stwierdzający zagrożenia dla zdrowia zwierząt oraz przy zastosowaniu procesów lub metod, które nie stanowią zagrożenia dla środowiska naturalnego, w szczególności jeśli mogłyby one stanowić zagrożenie dla wód, powietrza, gleby oraz roślin i zwierząt, także poprzez hałas i zapach". W złożonym odwołaniu od tej decyzji skarżący ponowił prośbę o wyrażenie zgody na jednorazowy pochówek konia na terenie rodzinnego gospodarstwa. Powołał się na art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002, wskazując że "Na zasadzie odstępstwa właściwe władze (powiatowy lekarz weterynarii) mogą postanowić, w miarę potrzeb, że martwe zwierzęta domowe i zwierzęta z rodziny koniowatych mogą być bezpośrednio usuwane przez grzebanie. Wyraził opinię, że w powyższym rozporządzeniu jest mowa o możliwości zagrzebania zwierząt na terenie prywatnym, gdzie można to też zrobić w przypadku zagrożenia epidemią, w takim przypadku powiatowy lekarz weterynarii może wydąć zgodę na zagrzebanie zwierzęcia w celu ograniczenia i szerzenia się epidemii twierdząc, że kiedy występuje bardzo wysokie zagrożenie dla ludzi i zwierząt, Powiatowy Lekarz Weterynarii nakazuje zakopanie zwierząt lub zwierzęcia w jak najszybszym czasie i nie kieruje się opiniami środowiskowymi." Dodatkowo, w odwołaniu skarżący - jako przykład spełnienia warunków bezpieczeństwa dla ludzi i zwierząt - wskazał na regulacje rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze. (Dz. U. z 1959r. Nr 52, poz. 315), jak również: - podkreślił, iż wniosek stanowił jedynie jednorazowy przypadek i nie zmierzał do utworzenia cmentarza (grzebowiska) dla zwierząt, wskazał, że wniosek o wydanie zgody na zagrzebanie jednorazowo konia na własnej posesji, uzasadniają wyjątkowe okoliczności wynikające z "utraty bliskiego towarzysza, członka rodziny z naciskiem na traktowanie na równi człowiekowi", podnosząc przy tym, że koń ratował życie strony przez 10 lat. Strona wyraziła przy tym swoją opinie, że podstawowe środki bezpieczeństwa są spełnione jeżeli: - zwierzę nigdy nie było leczone, ani nigdy nie chorowało na choroby zakaźne; - zagrzebanie zwierzęcia odbędzie się na terenie należącym do właściciela zwierzęcia; - miejsce zagrzebania zostanie tak zabezpieczone, aby nie dostały się do niego osoby niepożądane, ludzie, dzieci oraz zwierzęta domowe i dzikie; - zachowane zostaną minimalne środki ostrożności dla ludzi i zwierząt; - nastąpi zabezpieczenie przed ewentualnym zanieczyszczeniem wód gruntowych, lub zabezpieczenie przed nadmiernym rozwojem flory bakteryjnej powodującej procesy rozkładu. Strona wskazała również metodę zagrzebania zwierzęcia oraz środki bezpieczeństwa, jakie zostaną przez nią podjęte, aby zminimalizować ewentualne ryzyko dla środowiska, ludzi i zwierząt, w tym zwróciła uwagę, że w jej ocenie do zabezpieczania wód gruntowych wystarczy ograniczyć nadmierny rozwój flory bakteryjnej powodującej procesy rozkładu, co jej zdaniem zapewnia metoda wapnowania oraz ewentualne zasadzenie drzewostanu liściastego. Strona oświadczyła przy tym, że spełnia wyżej wymienione warunki, a nawet wykracza poza nie. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii we W. w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, co następuje: Zgodnie z art. 19 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r., określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach pochodzenia zwierzęcego), w drodze odstępstwa od art. 12, 13, 14 i 21, właściwy organ może zezwolić na usunięcie martwych zwierząt domowych i zwierząt z rodziny koniowatych przez grzebanie. W świetle regulacji ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U.08.213.1342) organem właściwym do wykonania ww rozporządzenia w tym wydawania decyzji administracyjnej w I instancji jest Powiatowy Lekarz Weterynarii. Grzebanie zwierząt na podstawie regulacji określonej w art. 19 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, musi odbywać się z uwzględnieniem warunków określonych w załączniku VI Rozdział III, sekcja 1 ust. 1 lit. c. oraz ust. 3 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy, przy czym możliwość wyrażania zgody na takie grzebanie zawsze należy traktować, jako wyjątkowe odstępstwo od obligatoryjnych sposobów zagospodarowania ubocznych produktów zwierzęcych (wyjątek od reguły). W myśl przepisów preambuły 50 i 51 do rozporządzenia nr 1069/2009 wyjątek ten został zastrzeżony do następujących sytuacji: (50) Grzebanie i spopielenie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w szczególności zwierząt martwych, może być uzasadnione w szczególnych przypadkach, zwłaszcza w terenach odosobnionych lub w przypadkach zwalczania choroby, w których wymagane jest szybkie usuwanie zabitych zwierząt w celu kontroli ognisk poważnej choroby zakaźnej. W szczególności usuwanie na miejscu powinno być czynnikiem w szczególnych okolicznościach, ponieważ w przeciwnym razie dostępne możliwości utylizacji lub spalania w danym regionie lub państwie członkowskim mogłyby być czynnikiem ograniczającym zwalczanie chorób. (51) Obecnie obowiązujące odstępstwo dotyczące grzebania i spopielenia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego powinno zostać rozszerzone na obszary, do których dostęp jest praktycznie niemożliwy lub wiąże się z zagrożeniem dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników zajmujących się gromadzeniem. Z doświadczeń zdobytych w związku ze stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 oraz klęskami żywiołowymi, takimi jak pożary lasów i powodzie w niektórych państwach członkowskich, wynika, że w wyjątkowych okolicznościach uzasadnione może być grzebanie lub spopielenie na miejscu, aby zapewnić szybkie usuwanie zwierząt i uniknąć szerzenia się ryzyka związanego z chorobą. Łączna powierzchnia terenów odosobnionych w państwach członkowskich powinna być ograniczona, na podstawie doświadczenia nabytego w związku ze stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 999/2001, aby zapewnić dopełnienie ogólnego obowiązku dysponowania odpowiednim systemem usuwania, zgodnym z przepisami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu. Mając na względzie powyższe regulacje, w ocenie organu II instancji niesłuszne jest powołanie się przez stronę na możliwości szerzenia się epidemii, która to sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Nie jest również prawidłowe stanowisko strony, jakoby np. w sytuacji szerzenia się epidemii Powiatowy Lekarz Weterynarii wydając zgodę na grzebanie zwierzęcia nie powinien brać pod uwagę zagrożenia dla wód, powietrza, gleby oraz roślin i zwierząt. Ponadto, strona niesłusznie powołuje się na regulacje rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, gdyż nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie, ponieważ nie dotyczą ubocznych produktów zwierzęcych. Organ II instancji rozpoznając sprawę nie mógł również uznać za zasługujące na uwzględnienie innych argumentów podnoszonych przez stronę, w tym szczególnych okoliczności dotyczących więzów łączących stronę ze zwierzęciem. Przesłanki, na które powoływała się strona nie zostały wskazane w przepisach prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a więc nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od ogólnych reguł usuwania martwych zwierząt. Ponadto wydając decyzję administracyjną w II instancji D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii wziął pomocniczo pod uwagę opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., który przedstawił stanowisko w piśmie z dnia 11 lutego 2013r. skierowanym do Pana D.S., że "zagrzebanie zwierzęcia na własnej posesji metodą wapnowania może powodować zagrożenie epidemiczne". Rozpoznając odwołanie strony z dnia 19 lutego 2013 r. D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii stosownie do art. 234 Kodeksu Postępowania Administracyjnego rozpoznał jednocześnie skargę złożoną przez stronę w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w II instancji. D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii nie mógł zgodzić się z zarzutami skargi, w tym ze stwierdzeniem strony, jakoby ..."zakłady utylizacyjne powstały aby w razie ewentualnego braku możliwości zagrzebania zwierzęcia na własnej posesji lub właściciel nie był w stanie tego zrobić,,... oraz że zakłady te powinny mieć status krematoriów. Jednocześnie w ocenie D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii Powiatowy Lekarz Weterynarii oparł swoją decyzję o właściwe podstawy prawne, w tym w okolicznościach faktycznych sprawy Powiatowy Lekarz Weterynarii w T. nie miał kompetencji do uchylenia lub zmiany własnej decyzji w trybie tzw. samokontroli zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie organu II instancji odwołanie strony z dnia 19.02.2013r. nie zasługuje na uwzględnienie, a stosownie do art. 13 lit. b tiret (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach pochodzenia zwierzęcego) właściwym sposobem usunięcie przedmiotowego konia jest przekazanie do zutylizowania lub usunięcie w drodze spalenia. Przy rozstrzygnięciu sprawy D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii wziął po uwagę zagrożenie epidemiologiczne i epizootyczne związane z rozkładającymi się zwłokami zwierzęcia niezagospodarowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa administracyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu i wniósł o uchylenie skarżonej decyzji. W szczególności skarżący zarzucił organom: - naruszenie przepisu art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009; - naruszenia przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy; - pominięcie przez organy gotowości skarżącego do spełnienia wszystkich warunków zagrzebania konia na terenie gospodarstwa rolnego; - wydanie decyzji odmownej w oparciu o pozytywną wypowiedź Państwowego Inspektora Sanitarnego w T.; - pominięcie przez organy aspektów więzi osobistej skarżącego z koniem, wynikającej z pozytywnej dla zdrowia skarżącego rehabilitacji z wykorzystaniem tego zwierzęcia; - niekompetencję i działania niezgodne z przepisami. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni argumenty podniesione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera takich naruszeń, wobec czego skarga jako nietrafna została oddalona. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisem tym skorelowana jest regulacja zawarta w przepisach art. 77 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i wszechstronnej analizy argumentów stron winny natomiast znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, z którego winno wyraźnie wynikać, jakie względy zostały wzięte pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne i w jaki sposób zagwarantowano to, by interesy strony, dla której decyzja będzie negatywna, zostały w możliwie największym stopniu zabezpieczone. Tym regułom proceduralnym zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej sprostały w rozpatrywanej sprawie organy zarówno I jak i II instancji. Treść uzasadnienia podjętej przez organy decyzji zawiera bowiem ustalenia świadczące o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, potrzebny w tego rodzaju sprawie, gdzie decyzję podejmuje lekarz weterynarii, a więc osoba legitymująca się właściwymi kwalifikacjami i ustawowymi uprawnieniami w tym zakresie. Tych kompetencji skarżący skutecznie nie podważył zarówno w skardze jak i wcześniej w odwołaniu, a jego zarzuty należy ocenić jako polemikę z rzeczową argumentacją organu. Podstawą prawną skarżonego rozstrzygnięcia dotyczącą prawa materialnego był przepis art. 19 ust. 1 lit. "a" w związku z art. 13 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE.L z dnia 14 listopada 2009 r.), który stanowi, że w drodze odstąpienia od art. 12, 13, 14 i 21, właściwy organ może zezwolić na usunięcie martwych zwierząt domowych z rodziny koniowatych przez pogrzebanie. Powołany przez organ w podstawie rozstrzygnięcia przepis art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.) stanowi, że w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań inspekcji, organem pierwszej instancji jest powiatowy lekarz weterynarii (ust. 1), zaś organem wyższego stopnia w stosunku do przedmiotowego lekarza weterynarii – jest wojewódzki lekarz weterynarii (ust. 2 pkt 1). Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U z 2008 r. Nr 213, poz. 1342 i późn. zm.), wykonująca m.in. postanowienia rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. U. WE.L 273 z 10.10.2002 r.) określa wymagania weterynaryjne dla podejmowania i prowadzenia działalności m.in. w zakresie zbierania, transportowania, przechowywania, operowania, przetrzymywania oraz wykorzystywania lub usuwania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, zwanych "ubocznymi produktami zwierzęcymi" (art. 1 pkt 1 lit. "o"). W art. 48a ust. 1 tejże ustawy postanawia się, że jeżeli stosowane bezpośrednio w systemie prawa polskiego przepisy Unii Europejskiej, dotyczące zwalczania chorób zakaźnych zwierząt lub zapobiegania tym chorobom przewidują obowiązek lub uprawnienie do wykonania określonych czynności lub zadań przez państwowo członkowskie Unii Europejskiej, właściwą władzę, urzędowego lekarza weterynarii albo właściwego organu, to te czynności i zadania wykonuje powiatowy lekarz weterynarii, chyba że obowiązujące przepisy ustanawiają właściwość innego organu Inspekcji Weterynarii. W sprawach, wymagających rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach indywidulanych adresatów przepisów stosowanych bezpośrednio w systemie prawa polskiego, powiatowy lekarz weterynaryjny wydaje decyzję (art. 48a ust. 2 przywołanej ustawy). Przepis art. 4 ust. 3 przywołanej ustawy stanowi, że wymagania weterynaryjne dla prowadzenia działalności nadzorowanej w zakresie zbierania, transportowania, przechowywania, operowania, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usuwania ubocznych produktów zwierzęcych określają przepisy Unii Europejskiej ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Przepisami prawa w rozumieniu art. 6 Kpa są także przepisy prawa materialnego unijnego, które organy administracji publicznej są obowiązane stosować celem zapewnienia ochrony praw obywateli Unii Europejskiej, oraz przepisy prawa proceduralnego unijnego, które regulują postępowanie przed krajowymi organami administracji publicznej. Do przepisów pierwotnego prawa unijnego zalicza się następujące akty prawne: 1) traktat o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej – od dnia 1 grudnia 2009 r. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), 2) Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 13) wszedł w życie z dniem 1 listopada 1993 r., 3) traktaty zmieniające i uzupełniające traktaty założycielskie i Traktat o Unii Europejskiej, 4) aneksy i protokoły do traktatów, 5) umowy akcesyjne, 6) ogólne zasady prawa wspólnotowego (generał principles of law), a także KPPUE. Do pochodnego, zwanego także wtórnym, prawa unijnego zalicza się akty prawne wymienione w art. 288 TFUE, a mianowicie: 1) rozporządzenie, 2) dyrektywę, 3) decyzję, 4) zalecenie, 5) opinię. Akty Unii można podzielić na: 1) akty ustawodawcze, 2) akty o charakterze nieustawodawczym. Z kolei do aktów o charakterze nieustawodawczym należą: 1) akty delegowane, 2) akty wykonawcze, 3) inne akty. Do tej ostatniej grupy aktów o nieustawodawczym charakterze zalicza się: 1) akty prawne Rady przyjmowane na podstawie traktatów, tj. TUE i TFUE, bez udziału Parlamentu Europejskiego (np. art. 108 ust. 2 akapit trzeci TFUE), 2) akty przyjmowane przez Radę z udziałem Parlamentu Europejskiego na podstawie przepisów traktatach, niestanowione "zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą" (np. art. 103 TFUE), 3) decyzje Rady i Rady Europejskiej przyjmowane w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, 4) decyzje wewnątrzorganizacyjne Rady i Rady Europejskiej (np. art. 236. TFUE), 5) decyzje Rady Europejskiej podejmowane w ramach uproszczonych procedur rewizji traktatów (art. 218 ust. 6-7 TFUE), 6) decyzje przyjmowane przez Komisję na podstawie przepisów traktatów, niebędące decyzjami delegowanymi ani decyzjami wykonawczymi (np. art. 105 ust. 2 TFUE), 7) akty o ogólnej mocy obowiązującej, ustanawiane przez Komisję Europejską na podstawie przepisów traktatów (np. art. 106 TFUE), 8) rozporządzenia i decyzje Europejskiego Banku Centralnego (art. 132 TFUE). Rozporządzenia są normatywnymi aktami generalnymi i abstrakcyjnymi o ponadnarodowym charakterze, w całości powszechnie obowiązują i podlegają bezpośredniemu stosowaniu - bez potrzeby ich inkorporowania czy transponowania. Zaliczane do źródeł prawa wspólnotowego są równocześnie integralnym składnikiem prawa krajowego, mają taką samą moc wiążącą we wszystkich państwach członkowskich. Ich adresatami są nie tylko państwa członkowskie, ale także jednostki. Zgodnie z wyrokiem ETS z dnia 28.06.2001 r. w sprawie C-118/00 zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego oznacza, że wszystkie sądy Państwa Członkowskiego mają obowiązek zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego (zob. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 2013, nr 2, s. 103-104). Ponadto wskazać wypada, że z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską, tj. z dniem 1 maja 2004 r. członkostwa w Unii Europejskiej, weszła w życie (z wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 43 pkt 1 i 2) ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.). Zgodnie z przepisami tej ustawy (art. 3 ust. 1) Inspekcja Weterynaryjna realizuje zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego. Z tak określonego celu działania Inspekcji Weterynaryjnej wynika zatem, że nie tylko stwierdzone fakty spowodowania uszczerbku w zdrowiu publicznym stanowią przesłankę działania Inspekcji Weterynaryjnej, ale przesłanką tą są wszelkie okoliczności mogące potencjalnie sprowadzać zagrożenie zdrowia publicznego, skoro istotą działalności inspekcji Weterynaryjnej jest "zapewnienie ochrony zdrowia publicznego", a więc realizacja funkcji zapobiegawczej. Już z tego tylko powodu za chybione uznać należało te wywody skargi, które wyrażały przekonanie skarżącego, że względy te nie dotyczyły przedmiotowego przypadku, skoro koń nigdy nie chorował. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 1272 z późn. zm.) sposób postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego, powstającymi przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego jest określony w przepisach przywołanego już wyżej rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) w brzmieniu: "W drodze odstępstwa od art. 12,13,14 i 21, właściwy organ może zezwolić na usunięcie martwych zwierząt domowych i zwierząt z rodziny koniowatych przez grzebanie", w sprawie ponownie należy wskazać, iż w pkt 50 i 51 preambuły do ww. rozporządzenia, prawodawca wspólnotowy precyzyjnie wskazuje, w jakich szczególnych okolicznościach można dokonywać takiego grzebania zwierząt. Zdaniem prawodawcy wspólnotowego grzebanie "może być uzasadnione w szczególnych przypadkach, zwłaszcza w terenach odosobnionych lub w przypadkach zwalczania choroby, w których wymagane jest szybkie usuwanie zabitych zwierząt w celu kontroli ognisk poważnej choroby zakaźnej. W szczególności usuwanie na miejscu powinno być dozwolone w szczególnych okolicznościach, ponieważ w przeciwnym razie dostępne możliwości utylizacji lub spalania w danym regionie lub państwie członkowskim mogłyby być czynnikiem ograniczającym zwalczanie chorób". Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 wskazywany teren grzebania konia nie może zostać zaklasyfikowany, jako teren odosobniony. Dalej w pkt 51 ustawodawca wyjaśnia, że "obecnie obowiązujące odstępstwo dotyczące grzebania i spopielenia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego powinno zostać rozszerzone na obszary, do których dostęp jest praktycznie niemożliwy lub wiąże się z zagrożeniem dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników zajmujących się gromadzeniem" oraz "w wyjątkowych okolicznościach uzasadnione może być grzebanie lub spopielenie na miejscu, aby zapewnić szybkie usuwanie zwierząt i uniknąć szerzenia się ryzyka związanego z chorobą". Zdaniem prawodawcy wspólnotowego, powyższe dotyczy sytuacji zwalczania chorób zakaźnych i klęsk żywiołowych, kiedy to grzebanie może być uzasadnione na terenach odosobnionych. W sprawie za każdym razem podkreślone są wyjątkowe okoliczności, w których można dokonać grzebania zwłok zwierzęcia lub spopielania na miejscu. Takie wskazania prawodawcy wspólnotowego wskazuje na konieczność zawężającej wykładni norm prawa, obowiązujących w tym zakresie. Dlatego organy słusznie nie uwzględniły wniosku skarżącego. Jednocześnie, w przedmiotowej sprawie powyższe wyjątkowe okoliczności nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym, ponieważ zgodnie z dokumentami stanowiącymi materiał dowodowy, zwierzę padło z przyczyn naturalnych (w wieku 26 lat). Wobec powyższego organy zasadnie przyjęły, że padłe zwierzę należało zagospodarować, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009, które określa sposób postępowania z materiałem kategorii 2 (np. usunięcie jako odpad w drodze spalania, utylizacja lub usunięcie w drodze współspalarnia), czyli w sposób określony w art. 13 lit. a przywołanego rozporządzenia. Jednocześnie zgoda na zagrzebanie zwierzęcia stanowiłaby naruszenie pkt 3 sekcji I rozdziału III załącznika nr VI do rozporządzenia (WE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. Urz. UE. L Nr 54, str. 1). Zgodnie z powyższym rozporządzeniem "Grzebanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w miejscach, o których mowa w art. 19 ust. 1 lit. a), b), c) i e) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, musi odbywać się w sposób zapewniający ich zakopanie: a) tak, aby zwierzęta mięsożerne ani wszystkożerne nie miały do nich dostępu; b) na zatwierdzonym składowisku odpadów lub w innym miejscu, w sposób nie stwarzający zagrożenia dla zdrowia zwierząt oraz przy zastosowaniu procesów lub metod, które nie stanowią zagrożenia dla środowiska naturalnego, w szczególności jeśli mogłyby one stanowić zagrożenie dla wód, powietrza, gleby oraz roślin i zwierząt, także poprzez hałas lub zapach". W szczególności strona, w postępowaniu wszczętym na jej wniosek nie udowodniła, iż zagrzebanie konia na przydomowej posesji nie będzie stanowiło zagrożenia dla wód, powietrza, gleby oraz roślin i zwierząt, także poprzez zapach. Jednocześnie sprawa wymagała pilnego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Strona, pomimo niewystąpienia odpowiednio wcześniej o otrzymanie w sprawie właściwego odstępstwa administracyjnego, nie podejmowała działań zmierzających do zagospodarowania zwłok zwierzęcych zgodnie z obowiązującym prawem. Z kolei koń pozostawiony w miejscu jego upadku szybko zaczął powodować zagrożenie dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt. Powyższe argumenty skarżącego nie wpływają na zmianę kategoryzacji padłego zwierzęcia, które wg przepisów prawa administracyjnego stanowi materiał kategorii 2. Materiał ten należy usunąć w zatwierdzonych zakładach, w taki sposób, aby nie stanowił potencjalnego zagrożenia dla ludzi i środowiska. Z analizy dokumentów wynika, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w T. w związku z wnioskiem strony zwrócił się pisemnie do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. oraz do Starostwa Powiatowego w T. (pismo nr [...] z dnia 11 lutego 2013 roku) o stanowisko tych organów dotyczące zakopania zwłok konia p. D.S. na terenie jego posesji. Odpowiadając na ww. pismo Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. poinformował pismem nr [...] z dnia 11 lutego 2013 r., że nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten poinformował jednocześnie, że swoje stanowisko zawarł w piśmie skierowanym do p. D.S. zam. B. w piśmie z dnia 11 lutego 2013r., a które to pismo PPIS załączył również w przesłanej do PLW w T. odpowiedzi. W tej sytuacji trudno podzielić stanowisko skarżącego, że było to pismo ,,prywatne". W cyt. piśmie PPIS wyraził opinię, że "zagrzebanie zwierzęcia na terenie własnej posesji z zastosowaniem metody wapnowania może powodować zagrożenie epidemiczne. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nie przeznaczone do spożycia przez ludzi stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz środowiska". Jednocześnie PPIS poinformował p. D.S., że sposób postępowania z padłymi zwierzętami reguluje art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008, Nr 234, poz. 1570 z późn. zm.) z którego wynika, że właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością jest obowiązany utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno- sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności: - usuwać padłe zwierzęta z nieruchomości, - usuwać odchody zwierząt z nieruchomości. Z przytoczonych okoliczności ewidentnie wynika, że organy wnikliwie rozpatrzyły wszystkie aspekty niniejszej sprawy, a zarzuty skargi są nietrafne. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach nie ma w tej sprawie nawet pomocniczego zastosowania. Względy emocjonalne (aspekty więzi osobistych skarżącego z koniem) nie mogły wpływać na uwzględnienie wniosku w sytuacji obowiązku po stronie organów brania pod uwagę wszelkich okoliczności mogących potencjalnie sprowadzić zagrożenie zdrowia publicznego. Zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 organy mogły uwzględnić wniosek skarżącego, ale w sposób obszerny i przekonywujący uzasadniły, dlaczego w konkretnej sytuacji byłoby to nieuzasadnione, stwarzałoby zagrożenie zdrowia publicznego i byłoby sprzeczne z przepisami prawa obowiązującymi w stosunku do materiałów kategorii 2. Z tych też powodów Sąd uznał skargę za nietrafną i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. została ona oddalona.