II SA/Wr 330/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-08-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Adam Habuda, Asesor WSA Marta Pawłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ustanowiona służebność przesyłu, obejmująca prawo do utrzymania, eksploatacji, napraw i konserwacji urządzeń przesyłowych, pozwala na przebudowę tych urządzeń, w tym wymianę na elementy o większej mocy i średnicy, bez zgody właściciela nieruchomości obciążonej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustanowiona służebność przesyłu, której zakres ograniczony jest do utrzymania, eksploatacji, napraw i konserwacji urządzeń, nie daje inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele przebudowy tych urządzeń, zwłaszcza gdy projekt zakłada wymianę na elementy o większej mocy i średnicy. W związku z tym organy administracji architektoniczno-budowlanej naruszyły art. 35 Prawa budowlanego, nie badając prawidłowo prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. R. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty B. o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu i udzieleniu pozwolenia na budowę dla T. SA. Inwestycja polegała na przebudowie linii kablowej i stacji transformatorowej. Skarżąca zarzuciła, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż planowane prace wykraczają poza zakres ustanowionej służebności przesyłu, która obejmuje jedynie utrzymanie, eksploatację, naprawy i konserwację.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Dolnośląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 13 lutego 2025 r. nr IF-O.7840.1.343.2022.MWD w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia na przebudowę linii kablowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13 lutego 2025 r., znak IF-O-7840.1.343.2022.MWD Wojewoda Dolnośląski – po rozpoznaniu odwołania J. R. (dalej jako skarżąca) od decyzji Starosty B. (dalej jako Starosta) z dnia30 sierpnia 2022 r., nr 519, zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu i udzielającej - na rzecz T. SA z siedzibą w K. (dalej jako inwestor) pozwolenia na budowę obejmującą realizację inwestycji pn.: "Przebudowa linii kablowej 0,4 kV zasilanej ze stacji 20/0,4 kV, [...], w m. W." na działkach nr [...], [...], [...], [...], obręb [...] W., jedn. ewid. [...] W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, w że dniu 7 lipca 2022 r. wpłynął do Starosty wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę wraz z egzemplarzami projektu –budowlanego oraz oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W oświadczeniu tym, w odniesieniu do działek gruntu nr [...] i [...] W. wskazano – stosunek zobowiązaniowy, postanowienie Sygn. akt [...]. Jednym z załączników do projektu budowlanego było postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 marca 2017 r. stwierdzające, że poprzednik prawny strony skarżącej nabył przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu z dniem 1 stycznia 1967 roku dla linii elektroenergetycznej nr [...] 20 kV o szerokości 0,30 m na zewnątrz skrajnych przewodów energetycznych zgodnie z wytyczonym na mapie przez biegłego zakresem służebności na działce nr [...] położonej w W., która polega na prawie dla utrzymywania instalacji linii na opisanej nieruchomości, jej eksploatacji, naprawy, konserwacji. W punkcie drugim postanowienia zawarto analogiczny zapis o nabyciu służebności przesyłu na przedmiotowej działce dla słupowej stacji transformatorowej, polegającej na prawie dostępu dla utrzymania, eksploatacji, napraw i konserwacji, zaś w punkcie trzecim orzeczenia, stwierdzono zasiedzenie służebności przesyłu dla linii kablowej niskiego napięcia na działce nr [...] w W., polegającej na dostępie dla utrzymania instalacji linii, jej eksploatacji, napraw, konserwacji. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2022 r. Starosta zatwierdził projekt budowalny i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną podnosząc, że kognicję organów sprawach o udzielenie pozwolenia na budowę wyznacza treść art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego (dalej jako: "p.b."). Zgodnie z treścią tego przepisu (aktualną na dzień wydania decyzji), przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno- budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z: a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy - zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie: (..) c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego, 3a) dołączenie: a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, b) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10; 4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych na podstawie: a) kopii dokumentów, o których mowa w art. 34 ust. 3d pkt 1 - w przypadku uprawnień niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, b)danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku uprawnień wpisanych do tego rejestru; 4a) przynależność projektanta i projektanta sprawdzającego do właściwej izby samorządu zawodowego na podstawie: a) zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 - w przypadku osób niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku osób wpisanych do tego rejestru. Przy czym zgodnie z art. 35 ust. 4 p.b. w razie spełnienia powyższych wymagań oraz warunku określonego w art. 32 ust. 4 p.b. (złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Dalej Wojewoda wskazał, że przedmiotem inwestycji jest przebudowa linii kablowej 0,4 kV zasilanej ze stacji 20/0,4 kV, [...], w m. W. na działkach nr [...], [...], [...], [...] obręb [...] W., jedn. ewid. [...] W. Zgodnie z projektem budowlanym (str. 4-13) inwestycja obejmuje wymianę transformatora w stacji transformatorowej [...] znajdującej się na działce nr [...] oraz wymianę okablowania sieci na działkach nr [...], [...], [...] i [...]. Działki zainwestowania położone są na terenie oznaczonym w rysunku mpzp symbolem WB-RM[...] (działka nr [...]) oraz WB-P/U[...] (działki [...], [...] i [...]). Załącznikiem nr 1 niniejszej uchwały jest rysunek planu w skali 1:2000 obejmujący tereny zlokalizowane w W. opisane symbolami poprzedzonymi prefiksem WB. § 3 ust. 1 pkt 4 pkt 13 mpzp stanowi, że ustaleniami planu objęto następujące tereny wyznaczone na rysunku planu liniami rozgraniczającymi tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania: tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych, oznaczone symbolem RM i tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej, oznaczone symbolem P/U. Zgodnie z załącznikiem graficznym do mpzp w północnym narożniku działki nr [...] oznaczono przebieg sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia (czerwona przerywana linia), zaś w myśl § 12 pkt 1 mpzp w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej na obszarze objętym planem obowiązują następujące ustalenia: dopuszcza się prowadzenie dystrybucyjnych urządzeń infrastruktury technicznej przez tereny o innym przeznaczeniu, zgodnie z przepisami odrębnymi. Jak wskazał organ odwoławczy, analizowane zamierzenie inwestycyjne zgodne jest zatem z przepisami mpzp. Jak wskazał, Wojewoda dokonał także sprawdzenia zgodności przedłożonego projektu budowlanego z przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1609), co pozwoliło mu na ustalenie, że przedłożony projekt budowlany jest kompletny i prawidłowo sporządzony oraz został sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i legitymującą się przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego. Projektant złożył także stosowne oświadczenie (z dnia 1 marca 2022 r.) o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, w myśl art. 34 ust. 3d Prawa budowlanego. Do projektu budowlanego dołączono informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (str. 23), odpis protokołu z narady koordynacyjnej z dnia 15 czerwca 2022 r. (str. 26), pismo Wójta Gminy W. z dnia 16 maja 2022 r., znak [...] zezwalające na wykorzystanie pasa drogowego na działce nr [...] w miejscowości W. w celu realizacji przedmiotowej inwestycji (str. 37), pozytywną opinię konserwatorską Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia 17 maja 2022 r., znak [...] (str. 39), postanowienie Sądu Rejonowego w B., Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt [...] o nabyciu przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu na działce nr [...] i nr [...], która polega na prawie utrzymania instalacji linii, jej eksploatacji, naprawy, konserwacji (str. 41). W odniesieniu do podnoszonego przez odwołującą się zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, poprzez wydanie decyzji Starosty B. przed upływem terminu wyznaczonego stronom na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, Wojewoda Dolnośląski wskazał, że uchybienie art. 10 § 1 Kpa może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy przyznał, że do uchybienia takiego w sprawie doszło, jednakże pozostało ono bez wpływu na wynik postępowania. Wojewoda Dolnośląski podkreślił, że odwołująca się została prawidłowo zawiadomiona o toczącym się postępowaniu odwoławczym, ponadto nie wykazała, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się zaś do pisma odwołującej się z dnia 1 września 2022 r. i dołączonego do niego postanowienia Sądu Rejonowego w B., Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt [...] Wojewoda Dolnośląski zauważył, że znajdowało się ono w aktach postępowania, bowiem zostało dołączone przez inwestora do projektu budowlanego wraz z załącznikiem graficznym (str. 41 projektu budowlanego). W odniesieniu zaś do uwag dotyczących zgodności przedmiotowej inwestycji z mpzp podkreślił, że organ administracji architektoniczno- budowlanej jest zobowiązany w tym zakresie do zbadania przedłożonego projektu budowlanego z urzędu, co zostało uczynione i takiej niezgodności organ odwoławczy się w sprawie nie dopatrzył. Dalej organ odwoławczy przytaczając odpowiednie podstawy prawne podniósł, że zakres inwestycji nie mieści się w katalogu przedsięwzięć dla których niezbędne jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. W odniesieniu do zarzutu, że nowa stacja transformatorowa będzie generowała uciążliwe "buczenie", organ odwoławczy podniósł, że są to immisje regulowane przepisami prawa cywilnego, nie stanowiące w myśl przepisów oprawa budowlanego, przeszkody do udzielenia pozwolenia na budowę. Wyjaśnił przy tym, że poziom hałasu został zdefiniowany w w art. 3 pkt 5 w zw. z art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (z. U. z 2021 r., poz. 1973) jako dźwięki o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz. Z pojęciem dopuszczalnego poziomu hałasu wiąże się wyznaczenie zadań w zakresie ochrony środowiska przed jego oddziaływaniem. Jest to utrzymanie poziomów, gdy nie przekraczają one wartości dopuszczalnych oraz zmniejszenie poziomów do co najmniej dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane. W myśl zaś art. 2 ust. 2a przepisów ustawy nie stosuje się w zakresie hałasu powstającego w związku z powszechnym korzystaniem ze środowiska. Przedmiotowa inwestycja przebudowy istniejącej linii kablowej wraz z wymianą transformatora w istniejącej stacji transformatorowej, na terenie opisanym w rysunku mpzp jako sieć elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia, nie sposób zgodzić się zatem z twierdzeniem, że taki sposób zagospodarowania działki budowlanej mógłby stanowić ponadnormatywne źródło immisji. Odnosząc się zaś do uwag dotyczących posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane Wojewoda Dolnośląski wyjaśnił, że w myśl art. 3051 kodeksu cywilnego nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu wiąże się przyznaniem przedsiębiorcy prawa polegającego na korzystaniu z niej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Są to uprawnienia, które polegają na wykonywaniu przez uczestnika w stosunku do nieruchomości określonych działań, mających na celu utrzymanie we właściwym stanie technicznym urządzeń niezbędnych do wykonywania działalności gospodarczej, polegającej na dostarczaniu odbiorcom energii. Uprawnieniu przedsiębiorcy do podejmowania określonych działań odpowiada obowiązek właściciela obciążonej nieruchomości ich znoszenia. Jest to związane również z ograniczeniami właściciela nieruchomości obciążonej co do sposobu korzystania z nieruchomości i takiego jej zagospodarowania, aby przedsiębiorca miał zagwarantowaną stałą możliwość dostępu do swoich urządzeń w celu usunięcia awarii, konserwacji, demontażu, wymiany itp. Służebność przesyłu jest służebnością czynną. Jej ustanowienie upoważnia przedsiębiorcę do określonych działań na nieruchomości obciążonej, a ich cel ma być podporządkowany utrzymaniu we właściwym stanie technicznym urządzeń niezbędnych do wykonywania działalności gospodarczej polegającej na dostarczaniu odbiorcom energii, płynów, lub świadczeniu usług polegających na odbiorze ścieków i zapewnieniu łączności. W praktyce oznacza to upoważnienie do wejścia przez przedsiębiorcę na obciążony grunt, zajęcia go na czas budowy urządzeń, ich trwałego osadzenia na nim, a następnie upoważnienie do wchodzenia na grunt w celu podejmowania czynności niezbędnych do utrzymania, konserwacji, remontu, modernizacji, dozoru oraz usunięcia awarii. Powierzchnia nieruchomości zajęta pod służebność powinna więc zabezpieczać potrzeby eksploatowania urządzeń przez przedsiębiorcę przesyłowego, zapewniając możliwość prawidłowego korzystania z nich, ale także, ich konserwacji, remontu, modernizacji, dozoru czy usuwania awarii (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt II CSKP 961/22, z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II CSKP 1240/22). Dalej Wojewoda wywodził, że użyte w art. 3051 Kc. pojęcia "korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak ogólne, że w każdym wypadku wymagają wypełnienia przez sądy indywidualną treścią, uwzględniającą jej tzw. czynny charakter. Niemniej nie ulega wątpliwości, że zwroty te wyznaczają zakres przedmiotowy obciążeń, obejmujący nie tylko rodzaj i rozmiar uprawnień przedsiębiorcy, ale i powinność oznaczenia terenu, na którym będą one realizowane. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju i umiejscowienia urządzeń przesyłowych, obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnych potrzeb (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt IV CSKP 35/21). Przenosząc powyższe na realia przedmiotowej sprawy Wojewoda Dolnośląski wskazał, że do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę z dnia 7 lipca 2022 r. inwestor dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działkami nr [...], [...], [...], [...], obręb [...] W., jedn. ewid. [...] W.) na cele budowlane oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B., Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt [...] wraz z załącznikiem graficznym. W powyższym postanowieniu Sąd: 1. stwierdził, że zakłady E., którego następcą prawnym jest T. S.A. z siedzibą w K. nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu z dniem 1 stycznia 1067 r. dla linii elektroenergetycznej nr [...] 20 kV o szerokości 0,3 m na zewnątrz skrajnych przewodów energetycznych zgodnie z wytyczonym na mapie zakresem służebności na działce nr [...] położonej w W., dla której Sąd Rejonowy w B. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...], która polega na prawie do utrzymania instalacji na opisanej nieruchomości, jej eksploatacji, napraw, konserwacji; 2. stwierdził, że E.(1) S.A. z siedzibą we W.(1), której następcą prawnym jest T. S.A. z siedzibą w K. nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu z dniem 21 lipca 2008 r. dla słupowej stacji transformatorowej o nr [...] 20/0,4 Kv po 1,5 metra od szerokości słupów zgodnie z mapa biegłego geodety J. S. k. 285 a.s., a zakresem służebności na działce nr [...] położonej w W., dla której Sąd Rejonowy w B. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...], która polega na prawie dostępu dla utrzymania, eksploatacji, napraw, konserwacji; 3. stwierdził, że E.(1) S.A. z siedzibą we W.(1), której następcą prawnym jest T. S.A. z siedzibą w K. nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu z dniem 21 lipca 2008 r. dla linii kablowej niskiego napięcia 0,4 kV obwód XXVIII - po 0,5 m na zewnątrz od linii do osi kabli doziemnych - zgodnie z mapą biegłego geodety J. S. k. [...] a.s., zakresem służebności na działce nr [...] oraz [...] położonej w W., dla której Sąd Rejonowy w B. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...] oraz [...], która polega na dostępie dla utrzymania instalacji linii, jej eksploatacji, napraw, konserwacji. Powyższe służebności zostały wpisane do treści ksiąg wieczystych ([...] oraz [...]). Odnosząc się zatem do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że istotą ustanowionej służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego z nieruchomości władnącej, nie zaś ustalenie jakie urządzenia mają być na tej nieruchomości instalowane. To do zarządcy sieci należy ocena czy i jakie urządzenia przesyłowe niezbędne są do właściwego funkcjonowania sieci i dostarczenia odbiorcom energii. Przyjęte przez inwestora rozwiązania w tym zakresie nie mogą być kwestionowane ani przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, ani przez właściciela nieruchomości obciążonej służebnością. Ponadto ustanowienie służebności (postanowieniem Sądu Rejonowego w B., Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt [...]) powoduje, że inwestor nie potrzebuje zgody właściciela nieruchomości władnącej na wykonanie robót budowlanych. Zatem uznać należało, w ocenie Wojewody Dolnośląskiego, że T. S.A. z siedzibą w K. wykazała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które wynikało z ustanowionej na jej rzecz służebności. Prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego) może wynikać m.in. z ograniczonego prawa rzeczowego, do którego zaliczono służebność przesyłu (art. 244 § 1 w związku z art. 3051 Kc). Z kolei zakres ustanowionej służebności opisany w postanowieniu Sądu Rejonowego w B., Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt [...] oraz księdze wieczystej (polegający na prawie do utrzymania, eksploatacji, napraw i konserwacji linii wraz ze stacją transformatorową) odpowiada charakterowi przedmiotowej inwestycji i sposobowi korzystania z nieruchomości skarżącej (działek nr [...] i nr [...]). Zważywszy, że inwestor złożył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane Wojewoda Dolnośląski uznał, że nie doszło do naruszeń przepisów prawa, a tym samym nie było podstaw do wydania decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia na budowę. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. R. wniosła do tutejszego Sądu skargę, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 11 p.b. poprzez uznanie, że inwestor posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowalne wskazane we wniosku, podczas gdy celem inwestora jest w istocie budowa nowej linii o większych parametrach na terenie starej linii, a nie utrzymanie instalacji linii, eksploatacja, konserwacja czy naprawa, czyli w granicach prawa przewidzianego służebnością przewidzianą postanowieniem sądu [...]; art. 10 k.p.a. i art. 8 k.p.a. czyli zasady czynnego udziału strony i zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej; art 7 i art. 77 poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób pobieżny postępowania, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że inwestor posiada prawo dysponowania nieruchomością na cele budowalne wskazane we wniosku, gdy tymczasem planowane prace nie leżą we granicach przysługującej inwestorowi służebności; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że istniały postawy do jej uchylenia. Wskazując na powyższe uchybienia strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona ponownie podkreśliła, że określony w postanowieniu Sądu Rejonowego zakresu służebności przysługującej inwestorowi nie obejmuje przebudowy, czy też budowy w istocie nowej linii i stacji transformatorowej, bowiem zawężony jest do eksploatacji, konserwacji i napraw. Skoro zaś służebność nie pozwala inwestorowi na wejście na działki skarżącej w celu budowy nowych elementów linii, to wbrew stanowisku organów, inwestor nie dysponuje zgodą na dysponowanie nieruchomością na planowane prace budowlane. W dalszej części skargi skupiono się na wykazaniu, że planowane zmiany zarówno w mocy stacji transformatorowej, jak i średnicy i mocy kabli, pozwalają stwierdzić, że inwestor planuje zupełnie nowa infrastrukturę w miejsce aktualnie znajdującej się na działkach należących do skarżącej. Dodatkowo wskazano, że jedna z uczestniczek postępowania, właścicielka nieruchomości przez które przebiega planowana inwestycja, jest zainteresowana przebudową i planowanym zwiększeniem mocy, albowiem planuje na swojej nieruchomości wybudować przemysłową myjnię. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi i opisane w niej okoliczności. Strona podkreśliła, że zarzuty skargi odnoszące się kwestii technicznych były konsultowane z biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w J. W ocenie strony wskazane dane są istotne dla prawidłowej kwalifikacji planowanych robót i określenie, czy mieszczą się w zakresie ustanowionej służebności. Pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi i wskazała, że sprawa dotyczy przebudowy, a nie rozbudowy inwestycji liniowej. Zwróciła ponadto uwagę, że trudno odnieść się do zarzutów skargi w zakresie naruszeń w postępowaniu dowodowym, skoro skarżący nie wskazał jakich to dowodów organ nie przeprowadził, a powinien. Pełnomocnik inwestora wniosła o oddalenie skargi i podniosła, że spółka posiada tytuł do dysponowania nieruchomości na cele budowlane wynikające ze służebności. Wymiana linii i urządzeń mieści się zdaniem pełnomocnika w tych uprawnieniach wynikających z ustanowionej służebności. Podniosła, że przeprowadzone prace będą się mieściły w pasie technologicznym ustalonej służebności przesyłu, więc nie sposób uznać, że uczestnik postępowania nie będzie uprawniony do ingerencji w nieruchomość. Podkreśla także, że sam fakt ustanowienia służebności przesyłu uznawany jest za posiadanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w takim zakresie, jakim jest to niezbędne do wykonywania służebności. Wymiana linii i stacji transformatorowej mieści się, zdaniem pełnomocnika, w zakresie obowiązków ustawowych, które spółka musi wykonać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie jako p.p.s.a., Dz.U. z 2024 r., poz. 935). sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena przeprowadzona przez Sąd w niniejszym postępowaniu wykazała, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do istotnego naruszenia prawa materialnego, w tym do naruszenia art. 35 p.b., albowiem wbrew stanowisku organów administracji architektoniczno –budowlanej, inwestor nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl art. 35 ust. 1 p.b., przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z: a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie: a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, b) informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego, d) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10; 4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych oraz aktualność zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 4 p.b., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: 1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwoleń, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1, oraz decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z 21 III 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2169 oraz z 2020 r. poz. 284), jeżeli są one wymagane; 2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W rozpoznawanej sprawie inwestor złożył projekt budowalny pod nazwą: "Przebudowa sieci elektroenergetycznych, obejmujących napięcie znamionowe nie wyższe niż 1 kV; Remont obiektu stacji transformatorowej". Z części opisowej projektu wynika, że przedmiotem zamierzenia budowlanego jest przebudowa linii kablowej i wymiana stacji transformatorowej na jednostkę o większej mocy. Również kable inwestycji liniowej wymienione zostaną na kable o większej średnicy. Są to okoliczności w zasadzie bezsporne, albowiem wynikają wprost ze złożonego projektu budowlanego, inwestor również, na żadnym etapie postępowania, nie próbował wykazać, że inwestycja stanowi remont linii, czyli wymianę jej elementów na nowe, bez zmiany parametrów. W takiej sytuacji, rozważania organu odwoławczego czy inwestycja stanowi przebudowę czy rozbudowę nie miały znaczenia w sprawie, albowiem istota sporu sprawdza się do kwestii, czy przy określonym w złożonym projekcie budowalnym zakresie prac, inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Jako podstawę do dysponowania nieruchomością na cele budowalne w odniesieniu do działek skarżącej (działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], inwestor wskazał "stosunek zobowiązaniowy – postanowienie Sygn. Akt [...]. Kopia tego postanowienia dołączona została do projektu budowalnego. Uczestniczka postępowania również złożyła je do akt sprawy, na późniejszym etapie postępowania. Dokładna treść rozstrzygnięcia przytoczona została przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji oraz w części wstępnej niniejszego uzasadnienia. Wynika z niego niezbicie, że inwestor legitymuje się uprawnieniem do służebności gruntowej, o treści odpowiadającej służebności przesyłu, na obu działkach skarżącej, zarówno w zakresie linii kablowej jak i stacji transformatorowej. Również zakres tej służebności został określony w postanowieniu sądu, zarówno w znaczeniu geograficznym (fizycznym), jak i materialnym. Z postanowienia wynika bowiem, że służebność rozciąga się na terenie wytyczonym na mapie przez biegłego i polega na prawie do utrzymania instalacji na opisanej nieruchomości, jej eksploatacji, napraw, konserwacji. Skoro, zgodnie z treścią złożonego projektu budowalnego zakres prac obejmuje przebudowę inwestycji liniowej, w tym wymianę zarówno kabli jak i samej stacji transformatorowej na nowe, o większej mocy i średnicy (kable), a więc obejmujące zmianę parametrów elementów linii, to rzeczą organów było rozważyć, czy opisana przebudowa mieści się w zakresie służebności określonej postanowieniem sądu rejonowego. Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywody orzecznictwa w zakresie służebności przesyłu i wskazał w swej decyzji m.in, że: "Obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu wiąże się przyznaniem przedsiębiorcy prawa polegającego na korzystaniu z niej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Są to uprawnienia, które polegają na wykonywaniu przez uczestnika w stosunku do nieruchomości określonych działań, mających na celu utrzymanie we właściwym stanie technicznym urządzeń niezbędnych do wykonywania działalności gospodarczej, polegającej na dostarczaniu odbiorcom energii". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela stanowisko Wojewody w tym zakresie jak i cytowane przez organ poglądy orzecznictwa. Zwrócić należy jednak uwagę, że organ nie zastosował się do stanowisko orzecznictwa, nakazującego badać zakres służebności i wskazującego, że obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu wiąże się przyznaniem przedsiębiorcy prawa polegającego na korzystaniu z niej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Są to uprawnienia, które polegają na wykonywaniu przez uczestnika w stosunku do nieruchomości określonych działań, mających na celu utrzymanie we właściwym stanie technicznym urządzeń niezbędnych do wykonywania działalności gospodarczej, polegającej na dostarczaniu odbiorcom energii. Służebność daje zatem prawo wejścia na nieruchomość obciążoną w celu eksploatacji urządzeń. W niniejszej sprawie dodatkowo zakres tej służebności wynika z postanowienia sądu i poza eksploatacją obejmuje prawo do wejścia na nieruchomość w celu konserwacji, utrzymania i napraw. Z projektu budowalnego wynika, że planowana przebudowa polegać będzie na wykonaniu prac obejmujących wymianę elementów, bez zachowania dotychczasowych parametrów. Nie jest top zatem z pewnością ani naprawa (brak usterki czy awarii), konserwacja (zachowanie w dobrym stanie) ani utrzymanie. W ocenie Sądu, przedstawione prawo służebności nie daje inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele przebudowy. Odmienne stanowisko organów w tym zakresie jest błędne. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ponownie zatem zbadają prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele planowanej inwestycji i wezwą stronę do uzupełnienia braków w tym zakresie. Zatwierdzenie projektu budowalnego i udzielenie pozwolenia na budowę, bez zgody właściciela nieruchomości w tym zakresie, nie jest bowiem możliwe. Mając na uwadze powyższe, uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy art. 35 p.b., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach wydano na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło