II SA/Wr 332/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-10-25
Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na rozbiórkę, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu dokonania rozbiórki przed uzyskaniem pozwolenia, mimo że inwestor powoływał się na art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego i istnienie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Sąd uznał decyzję o umorzeniu postępowania za przedwczesną, ponieważ organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Brak jest ustaleń co do faktycznego zakresu i stopnia zaawansowania dokonanej rozbiórki, a organy oparły się jedynie na piśmie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nie weryfikując informacji samodzielnie ani nie przeprowadzając własnych oględzin. Konieczne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego na gruncie i ocena, czy istniały podstawy do zastosowania art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę czterech budynków, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ rozbiórka została dokonana przed uzyskaniem pozwolenia. Inwestor twierdził, że działał w oparciu o art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego z powodu zagrożenia bezpieczeństwa i że rozbiórka nie została zakończona. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, uznając je za przedwczesne z powodu braku wystarczających ustaleń faktycznych co do zakresu rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Szymańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków gospodarczych i budynku mieszkalnego jednorodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 614 zł (słownie: sześćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków gospodarczych i budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] obręb [...], gm. [...].
Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek W. D. o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę opisanych wyżej budynków. Do wniosku załączony został projekt rozbiórki, który Starosta przekazał do uzgodnienia [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków we [...] (dalej także jako DWKZ). Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. DWKZ odmówił uzgodnienia zamierzenia budowlanego w części dotyczącej rozbiórki budynku mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych (opisanych jako nr 1 i nr 2) natomiast uzgodnił natomiast rozbiórkę budynku gospodarczego stodoły oraz dobudówki do budynku mieszkalnego. W tych okolicznościach Starosta nałożył na wnioskodawcę obowiązek doprowadzenia zakresu wniosku i projektu rozbiórki do zgodności z postanowieniem DWKZ. Następnie, postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. organ zawiesił postępowanie - na wniosek inwestora - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. rozpatrzenia zażalenia na postanowienie DWKZ. W czasie zawieszonego postępowania, do akt sprawy wpłynęło pismo Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w którym zawarta została informacja, że wszystkie obiekty na działce nr [...] zostały rozebrane, co zostało ustalone przez DWKZ podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie DWKZ. Wobec ustąpienia przyczyny zawieszenia postępowania Starosta postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Następnie w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Starosta stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż rozbiórka obiektów została już samowolnie dokonana, co potwierdził DWKZ w dniu [...] grudnia 2016 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. D. zarzucając przedwczesne podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Wskazane czynności procesowe miły bowiem miejsce przed doręczeniem jego pełnomocnikowi postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2017 r. (utrzymującego w mocy negatywne postanowienie DWKZ) na które to postanowienie przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego a termin dla wykonania tej czynności jeszcze nie upłynął. W. D. stwierdził, że odmowa uzgodnienia przez DWKZ projektu rozbiórki nastąpiła z pominięciem przepisów prawa budowanego (w efekcie doszło więc do ich naruszenia), podczas gdy odwołujący się, przystępując do rozbiórki obiektów działał zgodnie z przepisami i w związku ze stanem budynków opisanym w projekcie technologii rozbiórki zagrażającym bezpieczeństwu ludzi. Rozpoczynając prace rozbiórkowe działał w oparciu o przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, który to przepis, w sytuacjach stanu wyżej konieczności, pozwala na wykonywanie prac rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę. W uzupełnieniu odwołania strona wniosła o kontrolę wraz z decyzją postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.
Wojewoda [...] zaskarżoną obecnie decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził, że wobec zabytkowego charakteru obiektów (objętych ochroną konserwatorską ze względu na zlokalizowanie na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi [...] który - wraz z budynkiem mieszkalnym bez dobudówki - został ujęty w gminnej ewidencji zabytków oraz ze względu na lokalizację w strefie B ochrony konserwatorskiej wyznaczonej w m.p.z.p. gminy [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] października 2006 r.) w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy wyłączające obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę (art. 31 ust. 1 Prawa budowalnego).
Wojewoda nie uznał zarzutu przedwczesnego podjęcia zawieszonego postępowania. Stwierdził w tym względzie, że w sprawie wystąpiła obligatoryjna podstawa zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, czyli konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jakim było toczące się postępowanie zażaleniowe w sprawie uzgodnienia z organem konserwatorskim pozwolenia na rozbiórkę. W takiej sytuacji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest fakt, że organ pierwszej instancji zawieszając postępowanie wskazał, że czyni to na wniosek strony - był bowiem zobligowany do działania z urzędu. Również podjęcie tego postępowania winno nastąpić z urzędu.
Organ odwoławczy odniósł się również do możliwości zastosowania w sprawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego w kontekście ustaleń wynikających z przedstawionego przez inwestora projektu technologii rozbiórki obiektów. Zauważył, że według tego opracowania, stan techniczny obiektów oceniono jako zły - po katastrofalny, przy czym tylko w odniesieniu do obiektu stodoły stan oceniony został jako katastrofalny. Zaznaczył także, że ani z wniosku o pozwolenie na rozbiórkę ani też z przedmiotowego opracowania nie wynika zamiar podjęcia przez stronę czynności w oparciu o art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. W efekcie organ stwierdził, że nawet jeżeli przyjąć, że faktycznie istniała przesłanka do zastosowania omawianego przepisu - polegająca za zaistnieniu bezpośredniego zagrożeniu bezpieczeństwa ludzi lub mienia, to okoliczność ta, nie uprawniała inwestora do całkowitej rozbiórki obiektów z pominięciem wymogu uzyskania pozwolenia. Zgodnie z orzecznictwem obowiązek bezzwłocznego podjęcia przez inwestora działań nie może być bowiem rozumiany tak, że w ramach tego działania może on wykonać rozbiórkę obiektu budowlanego albo jego części w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Wskazując na powyższe okolicznoścu Wojewoda stwierdził, że przestał istnieć jeden z podstawowych elementów stosunku administracyjno - prawnego w postaci przedmiotu postępowania - w tym przypadku obiektów budowlanych których miałyby dotyczyć prace rozbiórkowe. Tym samym postępowanie administracyjne w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co wobec art. 105 § 1 k.p.a. obligowało organ do jego umorzenia.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł W. D. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Kwestionując decyzję Wojewody oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o podjęciu zawieszonego postępowania zawnioskował o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszającej przepisy prawo ewentualnie o jej uchylenie ze względu na:
A) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 w związku z art. 81a i art. 79 a w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co skutkowało poczynieniem nieprawidłowych ustaleń w kwestii znaczących dla sprawy okoliczności tj. rozstrzygnięcia sprzeczności i wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w sposób niekorzystny dla skarżącego a w konsekwencji błędnym uzasadnieniem faktycznym decyzji przez:
I. brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, jaki był stan techniczny budynków będących przedmiotem decyzji zarówno w dacie orzekania przez organ I i II instancji w dacie ich wydania (żaden z organów I i II instancji w ogóle tego stanu nie badał); a w konsekwencji
II. błędne ustalenie, że skarżący dokonał całkowitej rozbiórki budynków objętych postępowaniem, gdy tymczasem zupełnie inny stan faktyczny wynika z uzasadnienia: postanowienia nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydane w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydanego w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydanego w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydanego w sprawie [...], wszystkie dotyczące zawieszenia z urzędu postępowań administracyjnych w sprawie samowolnej rozbiórki budynków położonych na objętej postępowaniem, działce [...] w [...], gmina [...], a wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...], z których wynika, że rozbiórka nie została zakończona, a skarżący wstrzymał ją wraz z otrzymaniem wydanego w sprawie postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] z dnia [...] .12.2016 r.. przeprowadził jedynie prace konieczne, o których mowa w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego;
III. brak ustalenia, czy planowane przez skarżącego prace rozbiórkowe miały na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
IV. brak dokonania ustalenia odnośnie tego czy stan budynków w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, jak również w dacie orzekania przez organ II instancji, faktycznie zagrażał lub nie zdrowiu ludzkiemu i czy faktycznie skarżący miał prawo przystąpić do rozbiórki w toku postępowania, zgodnie z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, w jakim zakresie je zrealizował i czy istnieją jeszcze elementy budynków, które nie zostały rozebrane, co za tym idzie - brak zbadania czy przedmiot postępowania istnieje na dzień wydania decyzji;
2) art. 7 i 8 k.p.a. w zw. art. 81a k.p.a. poprzez:
I. brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak wskazane w punkcie a), w szczególności brak oględzin poprzedzających wydanie decyzji, a odnośnie organu II instancji ustalanie stanu faktycznego sprawy wyłącznie w oparciu o treść uzasadnienia decyzji organu I instancji, czego skutkiem było także dokonanie nieprawidłowych ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy, często sprzecznych z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy;
II. brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, lub w razie zaistnienia sprzeczności w opisie okoliczności (np. różnice w ustaleniach co do stanu zaawansowania rozbiórki, poczynionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] i Starostę [...], który nie czyniąc własnych ustaleń opierał się wyłącznie na ustaleniach [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, sprzecznych z późniejszymi ustaleniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co za nim powtórzył Wojewoda [...]; ich interpretację na niekorzyść skarżącego, w sytuacji, gdy jej wynik skutkuje ograniczeniem prawa skarżącego do dysponowania przysługującym mu prawem własności nieruchomości, w szczególności poprzez uniemożliwienie mu legalnego wyburzenia zagrażających zdrowiu i życiu częściowo rozebranych budynków położonych na nieruchomości;
III. brak zastosowania zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania administracji wskazanej w art. 8 k.p.a., poprzez podjęcie orzeczenia z naruszeniem zasady proporcjonalności i z jednoczesnym naruszeniem art. 7 k.p.a., tj. bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego, jakim jest ochrona zdrowia i życia ludzkiego;
3) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie mimo braku przesłanek jego umorzenia a tym samym, uniemożliwienie skarżącemu wzięcia udziału w istotnej części postępowania w tym, w zakresie możliwości złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i wniosków dowodowych wskazujących na aktualny stan nieruchomości przy jednoczesnym braku przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a.;
4) naruszenie art. 97 § 2 k.p.a., w zw. z art. 106 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy niezaskarżalnego postanowienia Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2017r., podejmującego postępowanie w sprawie, mimo braku przesłanek jego podjęcia w dacie jego wydania;
5) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r., dotkniętej nieważnością i mimo, że wydana została:
- z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a tu w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1, § 2 i § 3 k.p.a., a nadto po co najmniej przedwczesnym podjęciu postępowania w sprawie na mocy niezaskarżalnego postanowienia Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2017, naruszającego art. 97 § 2 k.p.a., w zw. z art. 106 § 1 k.p.a.;
- bez zbadania stanu faktycznego sprawy;
- bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego kwestii ochrony dobra oczywiście ważniejszego, jakim jest życie i zdrowie ludzkie i ich ochrona oraz słusznego interesu skarżącego, jakim jest możliwość dysponowania przysługującą mu własnością w sposób chroniący jego życie i zdrowie, jak również w sposób chroniący go przed odpowiedzialnością karną za życie i zdrowie osób trzecich, poprzez umożliwienie mu legalnego rozebrania budynków zagrażających życiu i zdrowiu ludzkiemu, a tym samym grożących mu odpowiedzialnością z tytułu skutków ewentualnego zawalenia się budynków, gdy w przedmiotowej sprawie brak było przeszkód do zastosowania wszystkich w/w zasad bez pomijania, którejkolwiek z nich.
- z naruszeniem interesu prawnego skarżącego w postaci ograniczenia mu, wbrew art. 64 w zw. z art. 21 Konstytucji RP, możliwości dysponowania przysługującym mu prawem własności w sposób umożliwiający mu zachowanie ochrony życia i zdrowia jego i osób trzecich i gwarantujący skarżącemu uchronienie go od odpowiedzialności za skutki braku możliwości uniknięcia w/w zagrożeń, a nadto z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez uniemożliwienie skarżącemu uczestniczenia w istotnej części toczącego się postępowania, przy jednoczesnym braku przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez brak ich zastosowania i rozpatrzenia możliwości zastosowania w niniejszej sprawie okoliczności objętych dyspozycją art. 31. ust. 5 w/w ustawy, jako uzasadnienia dla wydania pozwolenia na rozbiórkę obiektu w stanie, w jakim się znajduje na dzień wydania decyzji, tj. w odniesieniu do pozostałych po pracach interwencyjnych elementów budynków.
W skardze zawarty został także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej oraz wniosek o dopuszczenie na podstawie art.106 § 3 u.p.p.s.a dodatkowych dowodów załączonych do skargi w postaci: 1/ dokumentacji fotograficznej obrazującej aktualny na dzień skargi stan nieruchomości; 2/ protokołu rozpoczęcia robót z dnia [...] listopada 2016 r.; czterech postanowień PINB wydanych w dniu [...] maja 2017 r. o zawieszeniu postępowań w sprawie samowolnej rozbiórki poszczególnych obiektów; 3/ dokumentu "Ocena stanu technicznego budynku gospodarczego nr 1 i nr 2"; 4/ akt sprawy toczącej się przed WSA w Warszawie ze skargi na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2017 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w związku z rosnącym zagrożeniem dla osób trzecich podjął decyzję o zbadaniu stanu przedmiotowych budynków pod kątem ustalenia czy nadają się do remontu czy też należy wobec nich uruchomić procedury rozbiórkowe. W tym celu zlecił profesjonalnie działającemu [...] we [...] wykonanie opisu stanu technicznego nieruchomości. Stan faktyczny obiektów został określony w dokumencie z dnia [...] października 2016 r. "Ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku stodoły oraz budynku gospodarczego 1 i 2." jako katastrofalny. Z dokumentu tego, wynika między innymi:
1) Odnośnie budynku mieszkalnego (str. 23):
1. "Stan konstrukcji więźby dachowej należy uznać jako awaryjny grożący wystąpieniem stanu katastrofy budowlanej w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
2. Stan pokrycia więźby dachowej należy uznać jako mało zadowalający, nieszczelny.
3. Stan techniczny konstrukcji ścian zewnętrznych można uznać jako awaryjny, zagrażający katastrofą w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
4. Stan techniczny konstrukcji ścian wewnętrznych można uznać jako awaryjny, zagrażający katastrofą w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
5. Stan techniczny konstrukcji stropów (w ok. 1/5 powierzchni budynku) można uznać jako awaryjny, zagrażający katastrofą w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
Mając powyższe na uwadze, z punktu widzenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia zasadnym staje się tylko i wyłącznie likwidacja tego obiektu."
2) Odnośnie budynku stodoły (str. 27):
1. "Stan konstrukcji więźby dachowej należy uznać za katastrofalny w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz awaryjny w ocenie ogólnej.
2. Stan ceramicznego pokrycia więźby dachowej należy uznać jako awaryjny, grożący wystąpieniem niekontrolowanej destrukcji lub uszkodzenia ciągłości pokrycia z ciągłymi odpadnięciami pojedynczych dachówek i gąsiorów.
3. Stan techniczny konstrukcji ścian zewnętrznych można uznać jako awaryjny, zagrażający katastrofą w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
Mając powyższe na uwadze, z punktu widzenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia zasadnym staje się tylko i wyłącznie likwidacja tego obiektu."
3) Odnośnie budynku gospodarczego 1 i 2 (str. 31):
1. "Stan konstrukcji więźby dachowej należy uznać za katastrofalny w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz awaryjny w ocenie ogólnej.
2. Stan ceramicznego pokrycia więźby dachowej należy uznać jako awaryjny, grożący wystąpieniem niekontrolowanej destrukcji lub uszkodzenia ciągłości pokrycia z ciągłymi odpadnięciami pojedynczych dachówek i gąsiorów.
3. Stan techniczny konstrukcji ścian zewnętrznych można uznać jako awaryjny, zagrażający katastrofą w ocenie bezpieczeństwa konstrukcji oraz zły w ocenie ogólnej.
Mając powyższe na uwadze, z punktu widzenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia
zasadnym staje się tylko i wyłącznie likwidacja tego obiektu."
Katastrofalny opis stanu nieruchomości dokonany przez profesjonalistę był dla skarżącego podstawą do zlecenia wykonania projektu budowlanego rozbiórki zabudowań i do wystąpienia o wydanie pozwolenia na jej wykonanie.
W dniu [...] listopada 2016 r. skarżący złożył wniosek, wraz ze stosowną dokumentacją, celem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę budynków zlokalizowanych na działce nr [...].
W dalszej kolejności z uwagi na katastrofalny stan budynków (ściany budynków groziły zawaleniem się), [...] listopada 2016 roku działając w oparciu o wnioski z przedstawionej wyżej opinii i na podstawie art.31 ust.5 Prawa budowlanego rozpoczął prace zabezpieczające i rozbiórkowe. Prace zostały wszczęte na podstawie protokołu rozpoczęcia robót z dnia [...] listopada 2016 r. i były prowadzone na podstawie opisu przyjętej technologii prac budowlanych zawartego w projekcie rozbiórki nieruchomości (w aktach sprawy).
Autor skargi wyjaśnił dalej, że już po przystąpieniu do realizacji w/w prac otrzymał pismo od Starosty datowane na [...] listopada 2016 roku, w którym został poinformowany o przekazaniu projektu rozbiórki do uzgodnienia [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków. Dopiero z treści w/w pisma po raz pierwszy dowiedział się, że nieruchomość jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z [...] maja 2006 roku i znajduje się w strefie B - ochrony konserwatorskiej oraz, że znajduje się na obszarze wyznaczonym zgodnie z art. 7 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W związku z powyższym poprzestając na wykonaniu prac koniecznych do uchronienia budynków przed zawaleniem, wstrzymał prace rozbiórkowe. W dniu [...] lutego 2017 r. otrzymał zawiadomienie o wszczęciu wobec niego administracyjnych postępowań w sprawie samowolnej rozbiórki poszczególnych budynków.
Argumentując zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 2 i art. 106 § 1 i 105 § 1 k.p.a. skarżący stwierdził, że organ I instancji nie miał podstaw do podjęcia i umorzenia postępowania przed doręczeniem mu orzeczenia stanowiącego rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w tejże sprawie, jakim było ostateczne stanowisko organów konserwatorskich w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia budowlanego. Do czasu ich doręczenia stronie nie mogło ono bowiem wywołać żadnych skutków procesowych, w tym stanowić podstawy do podjęcia, a tym bardziej umorzenia postępowania w sprawie. Odmienne jego orzeczenia naruszyły więc art. 105 § 2 i art. 97 § 2 w zw. z art. 106 § 1 k.p.a.
Zarówno niezaskarżalne postanowienie Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania, jak i decyzja tego organu umarzającą to postępowanie, zostały w jego ocenie wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tu odpowiednio art. 97 § 2 k.p.a. i art. 106 § 1 k.p.a. Nadto w takich okolicznościach doszło do naruszenia zasady prawnej wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a, poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia po podjęciu postępowania z urzędu wniosków dowodowych i wniosku o jego zawieszenie na podstawie art. 98 k.p.a., mimo istnienia przesłanek po temu, przy braku przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a. i mimo nie wypełnienia obowiązku z art. 10 § 3 k.p.a.
Wojewoda [...] wobec odwołania skarżącego, miał więc obowiązek w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, stwierdzić nieważność zarówno w/w postanowienia, jak i decyzji, czego nie zrobił.
Zdaniem strony, umarzając postępowanie w sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy art. 105 § 1 k.p.a., także bowiem przesłanka umorzenia postępowania - jego bezprzedmiotowości nie została w niniejszej sprawie spełniona. Nie jest bowiem zgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie, że rozbiórka budynków została zakończona. Jest to teza przyjęta przez organy obu instancji a priori, wbrew stanowi faktycznemu sprawy, bez przeprowadzenia w tej kwestii postępowania wyjaśniającego, co stanowi naruszenie kolejnych przepisów postępowania.
Wbrew twierdzeniom organów obu instancji, rozbiórka budynków nie została zakończona, a nadto stan budynków był stanem katastrofalnym i awaryjnym (co potwierdza projekt rozbiórki). Świadczy to o tym, że postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę nie stało się bezprzedmiotowe. Fakt, że strona korzystając z uprawnienia wskazanego w art. art. 31 ust. 5. Prawa budowlanego, przeprowadziła prace zabezpieczające, dokonując częściowej rozbiórki obiektów, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym co do całości. Organ w toku postępowania miał obowiązek ustalić dokładnie, w jakim zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a w jakim nie i co do tej drugiej części wydać decyzję merytoryczną w sprawie, z uwzględnieniem obowiązku ustalenia czy wystąpiły przesłanki z art. 31 ust. 5 Prawa Budowlanego, a nie decyzję umarzającą postępowanie. Postępując odmiennie naruszył art. 105 § 2 k.p.a. Organ nawet nie wezwał strony do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie.
Argumentując dalej skarżący wywodził, że stwierdzone przesłanki nieważności decyzji organu I instancji i organu odwoławczego, w postaci "nieprzeprowadzenia w ogóle postępowania wyjaśniającego zmierzającego do zbadania tejże sprawy," stanowią także o naruszeniu przez organ przepisów z art. 7 k.p.a.
Organ, który wydał skarżoną decyzję ustalając stan faktyczny sprawy oparł się w tym okresie wyłącznie o stan faktyczny podany przez Starostę w uzasadnieniu skarżonych orzeczeń, który zresztą nie został przez organ prowadzący postępowanie główne ustalony samodzielnie, a jedynie w oparciu o pismo/zapytanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w którym ten, znowu nie ustalając samodzielnie stanu faktycznego sprawy stwierdził, że z pisma [...] Konserwatora Zabytków wynika, że przeprowadzono w całości rozbiórkę obiektów, będących przedmiotem postępowania.
Tymczasem ustalenia DWKZ w tej kwestii powtarzane przez organy bez przeprowadzenia własnych postępowań wyjaśniających w tej sprawie, są sprzeczne z późniejszymi ustaleniami organów nadzoru budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] w wydanych po ich przeprowadzeniu, postanowieniach nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. stwierdził bowiem, że prace rozbiórkowe nie zostały zakończone, a stan budynków objętych postanowieniami, kwalifikuje je do dokonania rozbiórki w trybie art. 31 ust. 5. Prawa budowlanego. W postanowieniach tych odnotowano między innymi: "Podczas oględzin ustalono, że na przedmiotowej działce rozebrano budynek mieszkalny, pozostawiono jedynie fragmenty ścian w północnej i wschodniej części budynku. Od strony wschodniej pozostawiony fragment budynku grozi zawaleniem. Z opisu tego oraz dokumentacji zdjęciowej wynika, że na nieruchomości w dalszym ciągu znajdują się części budynków które nie zostały rozebrane (w istocie bowiem skarżący dokonał rozbiórki wyłącznie tych elementów, które stanowiły bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego). Biorąc pod uwagę oczywistą sprzeczność w/w ustaleń [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] , na których oparły się organy ze stanowiskiem i ustaleniami organów nadzoru budowlanego, należało ten stan ustalić, i sprzeczność, lub co najmniej nieścisłość pomiędzy tymi stanowiskami rozstrzygnąć na korzyść skarżącego zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a. i art. 81 a § 1 k.p.a. Tymczasem ani Wojewoda [...] , ani Starosta [...], nie poczynili tym zakresie żadnych własnych ustaleń.
W opinii skarżącego te, wynikające, także z naruszenia art. 80 k.p.a., błędne ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, doprowadziły do decyzji wadliwej, wydanej z naruszeniem zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
W dalszych wywodach skargi stwierdzono, że organy obu instancji naruszyły także przepisy art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez brak rozpatrzenia możliwości zastosowania okoliczności objętych dyspozycją ww. przepisu, jako uzasadnienia dla wydania pozwolenia na rozbiórkę obiektu w stanie w jakim się znajduje na dzień wydania decyzji, tj. co do nie rozebranej części budynków. Organ w ogóle nie ustalił, nawet nie dokonał analizy okoliczności, czy stan techniczny budynków nie zagraża życiu lub/i zdrowiu ludzkiemu co uzasadniałoby decyzję o ich wyburzeniu i rozpoznanie sprawy w pozostałym zakresie. Tymczasem zastosowanie w/w przepisu było jak najbardziej zasadne, zważywszy okoliczności sprawy jak i treść zgromadzonych w sprawie dokumentów, np. znaczącą dla sprawy konkluzję zawartą na stronie 14 projektu budowlanego zgodnie z którą, obiekty budowlane będące przedmiotem postanowienia są w stanie tak złym (awaryjnym i katastrofalnym), że nie jest możliwa ich rozbiórka metodami tradycyjnymi a tylko mechanicznie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie popierając w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podtrzymał ocenę, że rozebranie budynków przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę uczyniło to postępowania bezprzedmiotowym. Okoliczność, że skarżący działał w ramach art. 31 ust. 5 P.b nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym w szczególności we wniosku o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę. Przepis ten nie uprawniał też inwestora do całkowitej rozbiórki obiektów.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2018 r. stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, pełnomocnik skarżącego podtrzymał wszystkie wnioski i twierdzenia skargi. Poparł w szczególności twierdzenie, że skarżący dokonał jedynie rozbiórki częściowej a organy podjęły rozstrzygnięcie nie dokonując w tym zakresie samodzielnych ustaleń lecz oparły się na piśmie organów nadzoru konserwatorskiego, który co prawda wskazał, że dokonał lustracji w dniu [...] grudnia 2016 r. ale skarżący nie został o niej powiadomiony. Organy nie przeprowadziły też samodzielnie oględzin nieruchomości dla ustalenia, czy istotnie dokonano rozbiórki. Skarżący zgadza się z tezą, że art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego nie stwarza możliwości całkowitej rozbiórki obiektu ale forsowana przez organy teza, że dokonał on całkowitej rozbiórki nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy i pozostaje w sprzeczności z późniejszymi ustaleniami organu nadzoru budowlanego.
Na rozprawie w dniu 28 października 2018 r. Sąd uwzględnił zawarty w skardze wniosek o dopuszczenie dowodów w postaci dokumentacji fotograficznej i czterech postanowień PINB z dnia [...] maja 2017 r. o zawieszeniu postępowań w sprawie samowolnej rozbiórki poszczególnych budynków. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej jest wydana w trybie odwoławczym decyzja utrzymująca w mocy decyzję wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu, wszczętego na wniosek strony skarżącej, postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków gospodarczych i jednego budynku mieszkalnego zlokalizowanych na działce nr [...] w [...].
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje niemożliwością wydania rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty, w tym wypadku w przedmiocie wydania pozwolenia na rozbiórkę obiektów. Przyczyny bezprzedmiotowości dzielą się na podmiotowe i przedmiotowe. Mogą powstać na skutek faktów naturalnych oraz zdarzeń prawnych. Wymienić tu można śmierć osoby fizycznej, utratę przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu osoby prawnej, zmiana tytułu własności rzeczy czy też jej zniszczenie. Wykładnia przepisu art. 105 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że w razie wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości organ jest zobligowany do umorzenia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowość postępowania organy wywodzą z przesłanek przedmiotowych wskazując na brak przedmiotu postępowania wynikający z całkowitego rozebrania budynków przed uzyskaniem pozwolenia. Zauważyć przy tym należy, że materialnoprawną podstawę działania w kontrolowanej sprawie stanowił przepis art. 31 Prawa budowlanego. Trafnie bowiem organy oceniły, że rozbiórka budynków zlokalizowanych na działce nr [...] – jako objętych ochrona konserwatorską - nie mieści się w kategorii wskazanej w art. 31 ust. 1 Prawa budowalnego, co oznacza, że konieczne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na wykonanie tych robót budowalnych. Co do zasady udzielenie pozwolenie na rozbiórkę winno nastąpić przed przystąpieniem do wykonania robót budowlanych. Ustawodawca przewidział jednak odstępstwo od tej zasady. Zgodnie bowiem z art. 31 ust. 5 ustawy, roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy, gdyż oparta jest na swoistym stanie wyższej konieczności. Istnienie tego stanu inwestor powinien wykazać w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę, przedstawiając organowi na tę okoliczność niezbędne dowody. Z powyższego przepisu wynika zatem, że możliwie jest uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę, pomimo rozpoczęcia robót rozbiórkowych i zabezpieczających, a czasami nawet po ich wykonaniu, jeżeli takie roboty były wykonane natychmiast. Postępowania prowadzone w takiej sytuacji ma na celu weryfikację przez organ, czy faktycznie istniała przesłanka zastosowania omawianej normy prawnej, polegająca na zaistnieniu bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Obowiązkiem właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej przed udzieleniem pozwolenia na rozbiórkę, będzie więc dokonanie oceny, czy do prac rozbiórkowych przystąpiono po spełnieniu powyższych warunków. Przepis ten zezwala tylko na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych, zatem inwestor nie może na jego podstawie wykonać jakichkolwiek innych robót budowlanych. Przepis ten nie może być również rozumiany w ten sposób, że w ramach tego działania inwestor może przekroczyć granice wyznaczone tym przepisem i wykonać bez pozwolenia rozbiórki obiektu budowlanego albo jego części w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2011 r., II OSK 1366/10, LEX nr 1151853). Z treści art. 31 ust. 5 wynika, że zastosowanie omawianej instytucji wymaga spełnienia kilku warunków, a mianowicie: a) zagrożenie bezpieczeństwa musi być bezpośrednie, co oznacza, że nie można, ze względu na grożące bliskie niebezpieczeństwo, zastosować zwykłego trybu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia; b) niebezpieczeństwo to musi zagrażać dobrom szczególnie chronionym, tj. zdrowiu lub życiu ludzi oraz mieniu; c) rozpoczynając roboty, inwestor ma obowiązek bezzwłocznie, tj. natychmiast, kiedy dokonanie odpowiednich czynności będzie możliwe, uzyskać pozwolenie lub dokonać zgłoszenia (Kosicki, Artur. Art. 31. W: Prawo budowlane. Komentarz. LEX, 2014). Nie ma zatem przeszkód aby pozwolenie na rozbiórkę w wyjątkowych sytuacjach wydane było po rozpoczęciu robót budowlanych, z wszystkimi tymi zastrzeżeniami które przytoczono powyżej.
Odnosząc przedstawione wyżej regulacje do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynikających z przedstawionych akt administracyjnych, Sąd uznał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę za przedwczesną. Jak już zaznaczono umorzenie postępowania nastąpiło ze względu na przesłankę o charakterze przedmiotowym wynikającą z rozbiórki obiektów przed uzyskaniem stosownego pozwolenia. W świetle przedstawionych wyżej regulacji prawnych realiach niniejszej sprawy, nie można jednak przyjąć, że istnienie powyższej przesłanki bezprzedmiotowości postępowania zostało przez organy w dostateczny sposób wykazane. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wiąże się bowiem z koniecznością wykazania, że wykluczona jest możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia. To zaś wymaga uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu organy nie uczyniły jednak zadość wymogom wynikającym z przywołanych przepisów i nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim organy nie wyjaśniły zakresu oraz stopnia zaawansowania dokonanej przez skarżącego rozbiórki. Między stronami nie jest bowiem sporne to, że inwestor przystąpił do prac rozbiórkowych obiektów pomimo, że nie uzyskał jeszcze stosownego pozwolenia, ale to, czy w wyniku tych prac zaistniał na gruncie stan który pozwoliłby kwalifikować postępowanie o udzielania pozwolenia na rozbiórkę jako bezprzedmiotowe ze względu na brak obiektów których miałoby dotyczyć pozwolenie.
Wyjaśnienie tej okoliczności wymagało przeprowadzanie stosownych dowodów łącznie z oceną sytuacji na nieruchomości. Organy architektoniczno - budowlane przyjmując, że brak jest przedmiotu postępowania (gdyż dokonano rozbiórki budynków), oparły się tylko na piśmie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w którym stwierdzono, że wszystkie obiekty objęte wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę zostały już rozebrane a fakt tej rozbiórki został ustalony podczas wizji lokalnej DWKZ z dnia [...] grudnia 2016 r. Starosta i Wojewoda zaniechały zatem poczynienia we własnym zakresie ustaleń co do stanu faktycznego na gruncie i nie dokonały weryfikacji przekazanej przez Ministra informacji. Co istotne, w aktach brak nawet protokołu z oględzin przeprowadzonych przez organ nadzoru konserwatorskiego w dniu [...] grudnia 2016 r. i dokumentacji fotograficznej z tych oględzin, które to dowody według pisma Ministra, powinny być w załączeniu przesłane organowi pierwszej instancji. Starosta pomimo braku tych dokumentów nie wystąpił jednak o ich nadesłanie. W istocie nie wiadomo nawet jakiego rodzaju spostrzeżenia poczynił podczas oględzin DWKOZ co do zakresu prac rozbiórkowych i ich zaawansowania. W konsekwencji stwierdzenie, że dokonano całkowitej rozbiórki obiektów, nie zostało poparte praktycznie żadnymi dowodami obrazującymi jaki jest stan faktyczny nieruchomości oraz nie zostało zweryfikowane przez organ orzekający w sprawie.
Również Wojewoda nie zbadał powyższej okoliczności - pomimo, że wobec treści art. 31 ust. 5 Prawa budowalnego - ma ona kluczowe znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia a organ II instancji działając zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania zobowiązany jest do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w pełnym zakresie. Organ II instancji winien zatem zweryfikować dotychczas zgromadzony materiał dowodowy oceniając, czy potwierdza on istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne i czy jest wystarczający dla obiektywnego i miarodajnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W razie braków winien zaś zażądać ich uzupełnienia (o ile mieści się ono w granicach określonych art. 136 k.p.a).
Wyjaśnienie powyższych kwestii w sposób nie budzący wątpliwości było tym bardziej konieczne, skoro z twierdzeń inwestora, popartych ustaleniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego poczynionymi podczas oględzin przeprowadzonych przez w marcu 2017 r. - czyli w dacie późniejszej niż oględziny DWKZ - wynika, że stan faktyczny odbiega od tego, który przyjęty został przez organ pierwszej instancji. Z ustaleń poczynionych przez organ nadzoru budowalnego wynika bowiem, że nie doszło do całkowitego rozebrania obiektów, gdyż pozostały ich fragmenty (części).
W świetle powyższego, uznać należy, że stwierdzenie organów, że doszło do całkowitego rozebrania obiektów, na którym to stwierdzeniu oparto rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym który uznać można za kompletny. Organy nie wyjaśniły bowiem stanu faktycznego jaki w rzeczywistości występuje na gruncie, choćby przez pozyskanie protokołu z oględzin przeprowadzonych przez konserwatora wraz z dokumentacją fotograficzną, czy też dowodów z oględzin przeprowadzonych przez PINB (o toczącym się przed PINB postępowaniu mógł mieć już wiedzę organ odwoławczy), celem ich oceny i porównania; nie przeprowadziły też w tym zakresie własnych ustaleń w postaci choćby oględzin.
Wobec braków w zgromadzonym materiale dowodowym, podjęte orzeczenia o umorzeniu postępowania oparte na twierdzeniu, że doszło do całkowitej rozbiórki obiektów należy uznać za przedwczesne. Organy powinny w pierwszym rzędzie w sposób bezsporny ustalić jaki jest faktyczny stan na gruncie - co do stopnia zaawansowania i zakresu przeprowadzonych robót rozbiórkowych - a następnie ocenić, czy prawidłowo ustalony stan faktyczny uprawnia do przyjęcia, że brak jest przedmiotu postępowania. Jeżeli nie, właściwy organ winien wydać orzeczenie merytoryczne rozstrzygające sprawę co do istoty (także przy uwzględnieniu stanowiska organu nadzoru konserwatorskiego) oceniając możliwość zastosowania w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. W tym zakresie organ powinien także odnieść się do twierdzeń inwestora i przedstawionych przez niego dowodów. Wydanie decyzji merytorycznej w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w związku z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego możliwie jest bowiem w sytuacji, gdy w chwili wydawania decyzji obiekt ten lub jego część, jeszcze istniał. Przekonująca ocena odnosząca się do tej materii powinna być zawarta w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art. 107§ 3 oraz art. 11 k.p.a.
W konsekwencji, zasadne okazały się zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów prawa procesowego zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., powodujące brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przez co rozstrzygnięcie sprawy oparte zostało na budzącym wątpliwości stanie faktycznym. Tym samym umorzenie postępowania uznać należy za przedwczesne.
Wobec wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy i w związku z brakiem należytej oceny materiału dowodowego, które to uchybienia muszą być usunięte w postępowaniu administracyjnym, Sąd uznał, że na obecny etapie przedwczesnym byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Kwestia możliwości zastosowania art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego zależna bowiem będzie od ustaleń faktycznych jakie zostaną poczynione w ponownym postepowaniu przed organem.
Sąd nie uwzględnił natomiast zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa ze względu na jej przedwczesność (wydanie przed doręczeniem stronie ostatecznego postanowienia organu nadzoru konserwatorskiego). Skarżący wskazuje, że rażąco naruszono art. 97 § 2 k.p.a. i art. 106 § 1 k.p.a. Zarzuty skargi zmierzają zatem do wykazania, że decyzja wydana została bez wymaganego prawem stanowiska innego organu i bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego ostatecznym postanowieniem. Wskazane przez stronę naruszenia prawa (nawet gdyby wystąpiły) nie są jednak kwalifikowanym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tego rodzaju naruszenia nie stanową bowiem wady tkwiącej w samej decyzji lecz są wadami postępowania, które winny być eliminowane w trybie zwykłym odwoławczym (lub w przypadku decyzji ostatecznej przez wznowienie postępowania). Nadto nie doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów. Nie ulega wątpliwości, że Starosta podjął zawieszone postępowania po doręczeniu mu ostatecznego postanowienia Ministra. Postanowienie to weszło zatem do obrotu prawnego, co świadczy o ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania. Organ uzyskał tym samym wymagane prawem stanowisko innego organu. Fakt, że stronie doręczono je później niż organowi, pozostaje bez wpływu na te czynności procesowe – skoro nie jest kwestionowane, że do doręczenia doszło. Sama zaś możliwość wniesienia skargi na ostateczne postanowienie Ministra nie wstrzymuje jego wykonalności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 u.p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach swoje wsparcie znalazło w art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło