II SA/Wr 3324/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Asesor sądowy Marta Wojciechowska-(spr) Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. R. i R. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...]., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącej kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], wydanym na podstawie art. 97 i 1 pkt 4 kpa, zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego kiosku spożywczego przez C. P. W uzasadnieniu Inspektor wskazał, że po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej przyjął, iż kiosk spożywczy wraz z płytą fundamentową, usytuowany na działce wspólnoty mieszkaniowej w [...] w N., został wybudowany 28 marca 1996r. Powyższe twierdzenie Inspektor uzasadnił zeznaniami świadków - współwłaścicieli nieruchomości, zeznaniami poprzedniego właściciela kiosku S. M., zeznaniami A. P. i C. P. dodatkowo popartymi umową kupna sprzedaży wskazanego kiosku, zawartą w dniu 28 marca 1996r. Przyjmując te dowody za wiarogodne, Inspektor nie podzielił stanowiska R. R., podtrzymanego na rozprawie administracyjnej przez jej pełnomocnika D. C., w kwestii wybudowania wskazanego kiosku jesienią 1997 r. Uwzględniając zatem fakt wybudowania kiosku spożywczego 28 marca 1996 r., Inspektor uznał zgodnie z treścią art. 49 ust. 1 i 2 prawa budowlanego, iż nie można nakazać rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, a dopiero gdy nie uzyska wskazanego pozwolenia stosuje się przepis art. 48 o rozbiórce obiektu. Nie godząc się z powyższą decyzją J. i R. R., działając poprzez pełnomocnika, wnieśli zażalenie. W zażaleniu podkreślili, że umowa kupna – sprzedaży kiosku została przedłożona przez stronę dopiero przed rozprawą administracyjną i nie uiszczono od niej opłaty skarbowej, co zdaniem składających zażalenie świadczy o jej niewiarygodności. J. i R. R. wskazali również na fakt rozpoczęcia działalności gospodarczej przez C. P. dopiero 1 kwietnia 1997r. oraz przedstawili nazwiska pięciu świadków, którzy mogą potwierdzić fakt wybudowania kiosku w 1997r., wnosząc jednocześnie o ich przesłuchanie. Zdaniem J. i R. R. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie określił datę wybudowania kiosku spożywczego, gdyż od chwili jego wybudowania nie minęło jeszcze 5 lat. Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie dotyczyło samowolnie wybudowanego kiosku spożywczego. Organ I instancji w oparciu zebrany materiał dowodowy, słusznie przyjął jako datę wybudowania kiosku – wiosnę 1996 r. i stwierdził, że od dnia zakończenia jego budowy upłynęło 5 lat. W tej sytuacji właściciel obiektu może ubiegać się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu, zgodnie z treścią art. 49 prawa budowlanego. Sprawa realizacji przez A. P. i C. P. tego uprawnienia stanowi kwestię wstępną, od której uzależniony jest dalszy tok postępowania z zakresu nadzoru budowlanego i rozbiórki obiektu na podstawie art. 48 prawa budowlanego. Jednocześnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w czasie gdy rozpatrywano zażalenie w niniejszej sprawie, organ administracji architektoniczno – budowlanej wydał decyzję zezwalającą na użytkowanie obiektu. Od powyższej decyzji J. i R. R. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący, zastępowani przez pełnomocnika podnieśli, że w toku postępowania nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne i prawne. Ich zdaniem organy niesłusznie przyjęły, iż od wybudowania kiosku spożywczego upłynęło 5 lat, co mogą potwierdzić wskazani i zawnioskowani przez nich świadkowie. Skarżący wskazują także na zmienność stanowiska C. P. w kwestii daty wybudowania kiosku oraz brak daty na przedłożonej jako dowód umowie kupna – sprzedaży, podkreślając jednocześnie, że nie uiszczono od wskazanej umowy opłaty skarbowej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację wskazując, iż zaskarżone postanowienie nie załatwia sprawy co do istoty, jest jedynie postanowieniem incydentalnym. Sprawa co do istoty zostanie rozpatrzona przez organ administracji architektoniczno – budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. Zaznaczyć jednak należy, że zgodnie z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawieszenie postępowania następuje wówczas, gdy rozpatrzenie i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Muszą być zatem spełnione trzy przesłanki, od których uzależnione jest zawieszenie postępowania, a mianowicie: - postępowanie jest w toku - rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - zagadnienie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 powinien, stosownie do treści artykułu 100 § 2 k.p.a., wystąpić równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, albo wezwać stronę do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie. Wezwanie strony będzie zbędne, gdy strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Wystąpienie takiej sytuacji powinno być udokumentowane i udowodnione w aktach sprawy. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami organ administracji w wydanym postanowieniu o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 i 1 pkt 4 k.p.a. powinien wskazać na związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym oraz określić obowiązek strony do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, chyba że strona wykaże, że już sama zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu. Wykazanie przez stronę tego faktu może nastąpić poprzez przedłożenie kopii stosownego wniosku bądź innych dowodów świadczących o podjęciu przez stronę inicjatywy zmierzającej do uzyskania rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Organ może również sam wystąpić do właściwego organu lub sądu, jednakże pamiętać należy, że organ ograniczony jest obowiązującymi przepisami prawa i nie zawsze może zainicjować postępowanie z urzędu. Przenosząc powyższe rozwiązania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie oraz wydane postanowienia przez organy obu instancji nie odnoszą się do wskazanych kwestii. Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] w ogóle nie odnosi się do art. 100 k.p.a. Zarówno w sentencji postanowienia, jak i w uzasadnieniu pominięto kwestię nałożenia obowiązku na właściciela w postaci uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i nie wyznaczono terminu do realizacji tego obowiązku. Na dzień wydania postanowienia nie wykazano, że strona zwróciła się już w tej sprawie do właściwego organu. Również organ I instancji nie uznał za stosowanie wystąpić o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego do właściwego organu. Także organ drugiej instancji w wydanym postanowieniu nie uwzględnił treści art. 100 k.p.a., pomijając podobnie jak organ I instancji, wyżej wymienione obowiązki. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził co prawda w uzasadnieniu swojego postanowienia, że w toku postępowania odwoławczego organ administracji architektoniczno - budowlanej wydał decyzję zezwalającą na użytkowanie obiektu, to jednak nie wskazał kiedy decyzja została wydana i czy jest decyzją ostateczną. W toku postępowania odwoławczego dołączono do akt sprawy informacje dotyczące zebrania wspólnoty mieszkaniowej w N. w sprawie wyrażenia zgody przez wspólnotę na lokalizację wskazanego kiosku na części nieruchomości wspólnej. Powyższe informacje przesłano faksem datowanym na dzień 6 listopada 2001r. W aktach znajduje się również kserokopia decyzji Starostwa Powiatowego w G. z dnia 15.11.2001r. nr [...], zezwalającej C. i A. P. na użytkowanie kiosku handlowego. Wskazane wyżej dowody nie były przedstawione organowi I instancji, jednocześnie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek innych dowodów dokumentujących fakt zwrócenia się strony o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Z treści art. 100 § 1 kpa wynika obowiązek, równoczesnego z zawieszeniem postępowania, podjęcia działań tj. wystąpienia do wyższego organu lub sądu, wezwania strony do wystąpienia w oznaczonym terminie bądź wykazania przez stronę, że już zwróciła się do właściwego organu w tej sprawie. W niniejszej sprawie organ I instancji nie wypełnił obowiązków wynikających z treści art. 100 § 1 k.p.a., co stanowi naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy jednocześnie pokreślić, że organ odwoławczy rozpatrując zażalenie strony, w którym zawnioskowano świadków mających potwierdzić fakt wybudowania kiosku spożywczego w 1997 r., nie ustosunkował się do tych wniosków. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Natomiast w myśl art. 78 § 2 k.p.a. organ może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Zgłoszone jednak przez stronę żądanie przeprowadzenia dowodu organu winien rozpatrzyć i ocenić. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił. Podkreślenia wymaga fakt, że pomimo wydania przez organ tylko postanowienia incydentalnego, przed wydaniem którego organ zobowiązany był ustalić okres jaki minął od wybudowania obiektu, to dokonując ustaleń dotyczących czasookresu organ winien wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy dotyczący tej kwestii. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego stanowi uchybienie przepisowi art. 77 k.p.a. Tylko zebranie pełnego materiału dowodowego pozwoliłoby na obiektywną ocenę i ustalenie faktycznej daty wybudowania kiosku spożywczego przez A. i C. P. Dopiero wówczas organ administracyjny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniłby, zgodnie z art. 80 k.p.a., czy od dnia zakończenia budowy kiosku spożywczego upłynęło 5 lat, a zatem czy będzie miał zastosowanie art. 49 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zmianami). Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.