II SA/Wr 335/17

Dnia 10 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant referent Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. K. J. kwotę 590,40 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100), w tym 110,40 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...].03.2016 r. wpłynęło do organu nadzoru budowlanego pismo skarżącego opisujące zły stan techniczny budynku na działce nr [...], którego jest współwłaścicielem w [...] części, oraz wykonane w tym budynku samowolnie roboty budowlane. W dniu [...].03.2016 r. skarżący w siedzibie tego organu doprecyzował, że postępowanie w sprawie samowoli powinno dotyczyć wykonania otworu w ścianie szczytowej budynku, wykonanego przez jednego z współwłaścicieli w celu uzyskania dostępu do sąsiedniego budynku na działce nr [...], którego sprawca samowoli jest właścicielem całości. Mając to na uwadze organ ten wszczął postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie poprzez wykucie otworu drzwiowego w ścianie szczytowej budynku na działce nr [...]. W toku postępowania skarżący zgłosił, że budynek sąsiedni zbyła gmina po przetargu ogłoszonym w 2000 r., przy czym według warunków przetargu budynek miał być zburzony przez nabywcę. Warunek ten nie został dotrzymany, budynek napiera na budynek sąsiedni i pogarsza jego stan techniczny. Według skarżącego organ nadzoru budowlanego powinien wymusić na inwestorze naprawienia szkód i podjąć starania o unieważnienie umowy zbycia mu budynku wobec niedotrzymania warunków przetargu. Pismem z dnia [...].06.2016 r. organ ten poinformował skarżącego, że z uwagi na przedmiot postępowania i zakres kompetencji nadzoru budowlanego, organ nie jest powołany do rozpatrzenia zgłoszonych żądań, mających charakter cywilnoprawny. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. odstąpił od nałożenia obowiązków wymienionych w tym przepisie. Organ ten ustalił, że inwestorzy około 2000 r. wykonali w ścianie szczytowej budynku otwór drzwiowy o wymiarach 83 x 203 cm, w którym osadzona jest stolarka drzwiowa. Według oceny technicznej S. Ł. dostarczonej przez inwestorów w wykonaniu postanowienia dowodowego organu, opisane roboty budowlane wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i w sposób prawidłowy technicznie. Wykonane roboty nie wpływają negatywnie na bezpieczeństwo użytkowania budynku. Nie ma potrzeby poprawienia tych robót. Zgłoszone przez skarżącego pogorszenie stanu technicznego budynku powstało w okresie jego użytkowania i bez związku z robotami wykonanymi przez inwestorów. W ocenie organu roboty wymagały pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie uzyskali. Uzasadniało to przeprowadzenie postępowania naprawczego (art. 50-51 p.b.) i rozważenie sposobu rozstrzygnięcia. Dokonane ustalenia wykluczają nałożenie na inwestorów jakichkolwiek obowiązków, co uzasadnia wydanie decyzji o odstąpieniu od tego (wyroki II OSK 1344/05, 167/06). Organ powtórzył pouczenie skarżącego, że zgłoszone przez niego dodatkowe kwestie przynależą do prawa cywilnego. W odwołaniu skarżący powtórzył dotychczasowe twierdzenia na temat stanu technicznego budynku i jego przyczyn oraz przedstawił w tym zakresie ocenę odmienną niż ocena rzeczoznawcy budowlanego. Ponownie dołączył dokumentację fotograficzną stanu budynku, dokumenty z przetargu z 2000 r. i własne szkice opisujące wpływ budynku inwestorów na sąsiedni budynek będący współwłasnością stron (w tym inwestorów). Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ opisał przebieg postępowania i przytoczył dotychczasowe ustalenia. Organ podzielił oceny prawne pierwszej instancji i zaaprobował wydane rozstrzygnięcie. Przedmiotem postępowania była sprawa samowolnego wykonania przez inwestorów otworu drzwiowego. Jak ustalono, na wykonanie tych robót nie uzyskali pozwolenia na budowę. Jednak roboty zostały wykonane w sposób zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami sztuki budowlanej, co uzasadniało odstąpienie od wydanie nakazu z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Odwołanie było bezzasadne. Ocena techniczna robót została opracowana przez osobę posiadająca wymagane uprawnienia budowlane (art. 13 ust. 4 i art. 12 ust. 7 p.b.) i odpowiedzialną za należyte wykonanie oceny (art. 12 ust. 6 p.b.). Nie ma w materiale sprawy ustaleń mogących wzbudzić wątpliwości odnośnie rzetelności oceny. Skarżący nie przedstawił dowodów podważających ocenę techniczną, zatem jest ona miarodajna i wiarygodna (por. wyrok II SA/Go 46/11). W skardze do sądu administracyjnego skarżący powtórzył dotychczasowe twierdzenia i zarzuty. Przedmiot sprawy został zawężony do wykucia otworu drzwiowego. Postępowanie powinno objąć kwestię stanu technicznego budynku, nieprawidłowości po przetargu, oddziaływania budynku inwestorów na budynek stron. Skarżący powtórzył krytykę oceny technicznej S. Ł. Wprawdzie został pouczony o możliwości zlecenia ponownej oceny, jednak nie ma na to pieniędzy. Należy dokonać wizji mieszkania skarżącego i obu budynków, lub powołać innego rzeczoznawcę. Do skargi ponownie dołączył dokumenty, szkice i fotografie znajdujące się w aktach administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Skarżący uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym. Ustanowiony adwokat podtrzymał argumentację skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę administracyjną wyodrębnia zespół okoliczności faktycznych uzasadniających stosowanie określonych norm lub instytucji prawnych prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu. Po ujawnieniu sprawy organ wszczyna postępowanie w jej przedmiocie, co nie wyklucza szerszego określenia jego przedmiotu w ramach kilku rodzajowych postaci sprawy, jak przykładowo sprawa samowoli budowlanej mogąca początkowo wymagać stosowania art. 48 albo art. 50-51 p.b., albo sprawa zgłoszenia robót mogąca uzasadniać stosowanie rozmaitych podstaw sprzeciwu itp. Jednak z pewnością jednej sprawy nie tworzą okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stosowanie art. 51 i jednocześnie art. 66 p.b., bowiem tak rozbieżne elementy prawne oznaczają istnienie dwóch różnych spraw i wymagają przeprowadzenia dwóch postępowań kończących się wydaniem dwóch decyzji. Dlatego w pierwszej instancji trafnie wydzielono z przytoczeń skarżącego elementy wyczerpujące sprawy stanu technicznego budynku i samowoli budowlanej. Sam skarżący doprecyzował, że w nin. sprawie nadzór budowlany ma zająć się samowolą w postaci wykonania otworu drzwiowego bez pozwolenia na budowę. Skarżący nie zgłaszał w toku postępowania potrzeby rozszerzenia zakresu sprawy samowoli budowlanej na inne jej przejawy. W ramach tej sprawy organ nie miał powinności zajmowania się innymi sprawami o różnym charakterze, które zgłaszał skarżący. Organ nadzoru budowlanego nie mógł zająć się wywarciem presji na gminę, aby unieważniła umowę zbycia nieruchomości na rzecz inwestorów. Nie mógł w ramach sprawy samowoli budowlanej wyjaśniać i rozstrzygać sprawy stanu technicznego budynku inwestorów lub budynku stanowiącego przedmiot współwłasności. W ramach tej innej sprawy nadzór budowlany i tak nie bada zazwyczaj okoliczności, przyczyny i sprawców złego stanu technicznego budynku oraz nie rozstrzyga o odpowiedzialności odszkodowawczej za doprowadzenie do tego stanu. Organ w ramach innej jeszcze sprawy może badać potrzebę rozbiórki obiektu nienadającego się do remontu, ale w zupełnie wyjątkowych okolicznościach i na pewno nie w ramach sprawy samowoli. Skarżący nie mógł skutecznie podważać mocy dowodowej oceny technicznej rzeczoznawcy budowlanego w oparciu o własne argumenty polemiczne, nie konkretyzujące uchybień rzeczoznawcy. Sąd administracyjny nie prowadzi dowodów z oględzin lub opinii biegłego (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Organy nie miały w materiale procesowym sprawy podstawy do przeprowadzenia z urzędu dowodów ukierunkowanych na podważenie oceny technicznej. Ocena ta nie budziła uzasadnionych wątpliwości lub zastrzeżeń. Z tych względów Sąd nie stwierdził uchybień procesowych organu, szczególnie w zakresie postępowania wyjaśniającego. Jak organowi zapewne wiadomo, według tut. Sądu postępowanie bezprzedmiotowe nie uzasadnia wydania rozstrzygnięcia o odmowie lub odstąpieniu od decyzji merytorycznej, jednak orzecznictwo innych sądów rzeczywiście dopuszcza taką postać umorzenia postępowania lub decyzji hybrydowej udającej rozstrzygnięcie merytoryczne przy braku do niego podstaw. Dlatego taki sposób załatwienia sprawy nie uzasadnia stosowania art. 145 p.p.s.a. Z tych względów oraz zgodnie z art. 15 i art. 250 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.