II SA/Wr 335/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) Protokolant: Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 6 marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zmiany decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie bezodpływowego zbiornika podziemnego na nieczystości płynne uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z 6 III 2018 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej jako "organ), po rozpoznaniu odwołania M. S. oraz M. N., utrzymało w mocy decyzję Wójta J. z 3 I 2018 r. (...) zmieniającą ostateczną decyzję Wójta J. z 5 VIII 2016 r. (...), ustalającą na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej (...) (dalej jako "Wspólnota") warunki zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie bezodpływowego zbiornika podziemnego na nieczystości płynne pochodzące z budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działek nr (...) obręb J. gmina J. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, sprawa zmiany ostatecznej decyzji rozpatrywana była na podstawie art. 155 kpa z wniosku Wspólnoty. Zamiarem Wspólnoty było uzyskanie odstępstwa od wymagań określonych warunkami technicznymi w zakresie minimalnej odległości planowanego zbiornika od granic nieruchomości sąsiedniej (działki nr (...)) oraz od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Organ zwrócił uwagę, że możliwość uzyskania takiego odstępstwa na etapie ustalania warunków zabudowy przewiduje § 36 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422, ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie". Dodał przy tym, że możliwość ustalenia w decyzji o warunkach zabudowy mniejszych odległości dla planowanego zbiornika bezodpływowego wymaga porozumienia z państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym. W ocenie organu decyzja nie narusza wymagań przewidzianych przepisami szczególnymi, ponieważ organ pierwszej instancji w toku postępowania w sprawie zmiany warunków zabudowy uzyskał od właściwego organu uzgodnienie lokalizacji zbiornika w odległości 7 m od granicy sąsiedniej działki nr (...) oraz w odległości 13,1 m od granicy okien i drzwi zewnętrznych (postanowienie D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z 21 XII 2017 r., (...)). Takie też odległości zostały ostatecznie przewidziane w decyzji zmieniającej ostateczną decyzję z 5 VIII 2016 r. (...). Organ zauważył również, że za zmianą decyzji przemawiał ważny interes strony, bowiem uwzględniając powierzchnię działki objętej inwestycją i jej aktualne zagospodarowanie, nie jest możliwe usytuowanie zbiornika zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu. Co do konieczności uzyskania zgody wszystkich stron na zmianę ostatecznej decyzji organ zauważył, że dla Wspólnoty ustanowiono zarząd przymusowy. Co więcej, postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z 27 IX 2016 r. (...) zezwolono zarządcy przymusowemu na realizację inwestycji polegającej na budowie w obrębie nieruchomości wspólnej zbiornika bezodpływowego. Tym samym – w ocenie organu - zgoda stron na zmianę decyzji dotyczącej planowanej inwestycji nie była wymagana. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S. (dalej "skarżący") wskazując, że nie zgadza się on na wykonanie zbiornika w miejscu wskazanym w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że planowany zbiornik będzie za mały w stosunku do potrzeb Wspólnoty i zlokalizowany w miejscu "dołu glinianego", co narazi Wspólnotę na dodatkowe koszty dostosowania terenu do takiej inwestycji. Podniósł również, że proponował zarządcy lokalizację zbiornika w miejscu, które nie wymaga żadnych odstępstw od warunków rozporządzenia, jednak jego propozycja nie została zaakceptowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 155 kpa. Jak wynika z art. 155 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgoda strony jest więc warunkiem koniecznym dopuszczalności zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo. Zgoda strony musi być przy tym wyraźna i jednoznaczna, bowiem stanowi wyraz przyjętej w tym przypadku przez ustawodawcę ochrony praw nabytych. Organ musi zatem bezwzględnie uzależniać zmianę lub uchylenie decyzji od uzyskania zgody strony. Jest przy tym oczywiste, że w przypadku, gdy decyzja ostateczna dotyczy interesu prawnego wielu stron, zgodę na jej zmianę lub uchylenie muszą wyrazić wszystkie strony. Zaskarżona decyzja dotyczy sprawy zmiany decyzji ustalającej warunki zabudowy na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Naturalnie wspólnota mieszkaniowa, będąc na mocy art. 6 ustawy z 24 VI 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2018 r., poz. 716, ze zm.) podmiotem wyposażonym w zdolność do czynności prawnych, reprezentuje przed organem interesy właścicieli poszczególnych lokali w sprawie dotyczącej nieruchomości wspólnej. Jeśli więc, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, planowana inwestycja dotyczy budowy bezodpływowego zbiornika na ścieki mającego obsługiwać budynek wielolokalowy i zlokalizowanego na nieruchomości wspólnej, stroną takiego postępowania będzie niewątpliwie wspólnota mieszkaniowa, a nie właściciele poszczególnych lokali tworzących tę wspólnotę. To wspólnota wyraża w takim przypadku interesy właścicieli poszczególnych lokali, ona również wyraża zgodę na zmianę decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 155 kpa. Okoliczność ta nie wyklucza jednak z kręgu stron w rozumieniu art. 28 kpa tych podmiotów, których indywidualnego uprawnienia lub obowiązku dotyczy wynik postępowania. Podmiotem takim może być nawet członek wspólnoty mieszkaniowej, o ile z okoliczności sprawy wynika, że posiada on w sprawie własny, indywidualny interes prawny wypływający z przepisów prawa materialnego (podobnie NSA w motywach wyroków: z 18 IX 2009 r., II OSK 1417/08; z 29 II 2012 r., II OSK 2383/10; z 4 VII 2013 r., II OSK 583/12 – publ. CBOSA). Jak wynika z akt postępowania administracyjnego tak rozumiany indywidualny interes prawny ma skarżący oraz M. i D. N. Jakkolwiek są oni członkami Wspólnoty, to jednak przysługuje im dodatkowo prawo własności nieruchomości garażowych, tj. działki nr (...) stanowiącej wyłączną własność skarżącego i działki nr (...) będącej własnością M. i D. N. Nieruchomości te położone są na terenie nieruchomości wspólnej (działki nr (...)). Nieruchomości stanowiące ich wyłączną własność objęte są więc zakresem oddziaływania planowanej inwestycji. W konsekwencji zarówno skarżący jak i M. i D. N. występowali w postępowaniu administracyjnym obok Wspólnoty jako strony i to zarówno w postepowaniu zmierzającym do wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy jak i w postępowaniu dotyczącym zmiany tej decyzji. Wydaje się zresztą, że legitymacja procesowa tych osób nie budziła wątpliwości organu, skoro rozpatrzył on merytorycznie ich odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skoro jednak uznaje się, że zarówno skarżący jaki i M. i D. N. posiadają status stron w sprawie, to nie można twierdzić, że ich zgoda nie jest wymagana do zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 155 kpa. Organ w zaskarżonej decyzji dla uzasadnienia tezy o braku konieczności uzyskania zgody stron na zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa powołał się na postanowienie Sądu Rejonowego w J. z 27 IX 2016 r. (...) zezwalające zarządcy przymusowemu na realizację inwestycji polegającej na budowie w obrębie nieruchomości wspólnej zbiornika bezodpływowego. Sąd zwraca jednak uwagę, że funkcja postanowienia wydawanego na podstawie art. 24 ustawy o własności lokali jest ściśle związana z problematyką procesu decyzyjnego wewnątrz wspólnoty mieszkaniowej. Zarząd lub zarządca nieruchomości wspólnej może bowiem wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie w przypadku niemożności podjęcia przez właścicieli lokali stosownej uchwały upoważniającej zarząd do dokonania czynności przekraczającej zwykły zarząd. Rozstrzygnięcie sądu zastępuje po prostu taką uchwałę. Tymczasem prawo skarżącego do wyrażenia zgody na zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 155 kpa nie jest elementem uprawnień wewnątrzorganizacyjnych wynikających z przynależności skarżącego do Wspólnoty. Jest ono uprawnieniem materialnoprawnym wynikającym z posiadania przez skarżącego indywidualnego (odrębnego od Wspólnoty) interesu prawnego w sprawie w związku z własnością nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...). Przewidzianego w art. 155 kpa prawa do wyrażenia zgody na zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji nie można więc skarżącego pozbawić rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 24 ustawy o własności lokali. W konsekwencji stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 155 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało do uchylenia obu decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302, ze zm.). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpatrzy wniosek o zmianę decyzji biorąc pod uwagę wszystkie przesłanki dopuszczalności zmiany ostatecznej decyzji określone w art. 155 kpa.