II SA/Wr 337/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Olga Białek Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi E Z na decyzję D Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu balustrady balkonowej. oddala skargę Decyzją z dnia 22 lutego 2010 r. organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego nakazał skarżącemu, w związku z wykonaniem pełnej drewnianej balustrady na balkonie przynależnym do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. C w J G, doprowadzenie tej balustrady do stanu poprzedniego. Według tego organu nowa balustrada powoduje dodatkowe zacienienie lokali nr [...] i [...], co potwierdziła wizja lokalna. Lokale te przede wszystkim zacienia wykonane również samowolnie przedłużenie konstrukcji dachu nad balkonem, którego dotyczy odrębne postępowanie. Organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając prawidłowe ustalenie kręgu stron, dochowanie procedury doręczeń oraz jednoznaczne ustalenie osoby inwestora. Decyzją z dnia 2 września 2010 r. organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nałożył na właścicieli balkonu obowiązek wykonania balustrady minimalizującej zacienienie południowej ściany budynku mieszkalnego. Organ odwoławczy uchylił również powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że rozstrzygnięcie nie zostało poprzedzone rozważeniem konkretnych przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, które miały zostać naruszone przez zastąpienie ażurowej balustrady balustradą pełną. Gdyby chodziło o przepisy § 13 i 57 ust. 1 rozporządzenia, to dotychczasowy materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne wykazanie ich naruszenia. Decyzją z dnia 16 lutego 2011 r. organ I instancji ponownie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego nałożył na właścicieli balkonu obowiązek wykonania balustrady balkonowej przy zastosowaniu wyrobów budowlanych minimalizujących zacienienie okien lokali mieszkalnych nr [...] i [...] usytuowanych na sąsiedniej ścianie budynku mieszkalnego przy ul. C w J G, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Według przytoczonych ustaleń, skarżący w lipcu 2009 r. wykonał w miejsce istniejącej ażurowej balustrady nową balustradę z elementów drewnianych ściśle do siebie przylegających. Taki sposób wykonania balustrady powoduje pogorszenie warunków doświetlenia światłem dziennym okien lokali mieszkalnych nr [...] i [...]. W oparciu o pomiary w terenie dokonane dnia 7 grudnia 2010 r. i wizję lokalną z dnia 3 grudnia 2010 r. sporządzono szkice uwzględniające szerokość i wysokość przesłaniania okien lokalu nr [...] na parterze i nr [...] na I piętrze budynku. Uzyskana w ten sposób bryła przesłaniania wskazuje, że balustrada balkonowa dodatkowo pozbawia dopływu światła dziennego do tych lokali, z naruszeniem § 13 rozporządzenia. Wykonanie balustrady z prętów metalowych doprowadzi ten element balkonu do stanu zgodnego z prawem. W odwołaniu skarżący zarzucił w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, wskutek czego sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. W uzupełnieniu odwołania zarzucił, że wprawdzie lokale nr [...] i [...] są zacieniane, jednak nie przez budynek skarżącego, lecz z powodu samowolnego dobudowania pomieszczenia I piętra nad wejściem do lokali nr [...] i [...]. Budynek skarżącego powstał na podstawie pozwolenia na budowę w 1988 r. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu przypomniał, że najpierw organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w sprawie samowolnego przedłużenia przez skarżącego dachu nad balkonem. Według oceny technicznej C M nowe zadaszenie wywołało pogorszenie oświetlenia słonecznego lokali mieszkalnych nr [...] i [...]. W ocenie tej wskazał, że balustrada powinna być wykonana zgodnie z § 298 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z materiałów minimalizujących zacienienie południowej ściany budynku. Postępowanie w sprawie zadaszenia zakończyło się w 2009 r. prawomocnym nakazem rozbiórki. W trakcie tego postępowania skarżący wykonał nową balustradę z elementów drewnianych, ściśle do siebie przylegających, w miejsce balustrady ażurowej. Nowa balustrada jest wyższa od poprzedniej i dodatkowo zacienia oba mieszkania sąsiednie. W dołączonej do akt dokumentacji fotograficznej sprzed przebudowy balustrady wynikało, że słupki z rur stalowej balustrady ażurowej rzucają cień. Kolejno organ powołał ustalenia przytoczone w decyzji I instancji. Dokonując oceny zgromadzonego w aktach materiału organ stwierdził naruszenie § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), związane z zastąpieniem ażurowej balustrady balkonowej przy mieszkaniu skarżącego balustradą ze ściśle przylegających elementów drewnianych. Roboty te stanowiły przebudowę (art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz. U. z 2010 r. Nr [...]3, poz. 1623), gdyż wywołały zmianę parametrów technicznych i użytkowych budynku. Roboty te naruszały przepisy (art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy) i uzasadniały przeprowadzenie postępowania naprawczego (art. 51 ust. 1 pkt 7 ustawy). Istnienie możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem uzasadnia stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy i nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót. W nin. sprawie ich celem jest doprowadzenie balustrady do stanu zgodnego z § 13 warunków technicznych, aby zapewnić naturalne oświetlenie słoneczne sąsiednich mieszkań. Zarzuty zawarte w odwołaniu organ uznał za bezzasadne. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił ogólnie, że decyzja jest sprzeczna z prawem i stanem faktycznym. W załączniku do skargi (niepodpisane uwagi fachowe) wskazano, że balustrady balkonowe nie muszą mieć prześwitów, natomiast balustrada metalowa wykonana w 1991 r. była niezgodna z przepisami budowlanymi. Dołączył zdjęcia budynku ukazujące sposób i źródła jego zacienienia o godzinie 1345. O tej godzinie mieszkania nr [...] i [...] zacienia dobudówka, nie zaś balkon skarżącego. Z treści załącznika wynika, że sporządzony został w celu wykorzystania w postępowaniu dotyczącym przedłużenia zadaszenia. Ponadto skarżący dołączył pismo prokuratora z 1987 r. potwierdzające wykonanie przez skarżącego nadbudowy w oparciu o pozwolenie na budowę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak trafnie wywodziły obie strony, rodzaj rozstrzygnięcia nin. sprawy uzależniony był od prawidłowości ustalenia, że nowa balustrada balkonowa wykonana samowolnie przez skarżącego narusza warunki techniczne, wyrażone w szczególności w § 13 powołanego rozporządzenia. Sąd oddalił skargę po dokonaniu oceny, że ustalenie organu znajdowało dostateczne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale procesowym. Nie miał przy tym racji skarżący, że stwierdzenie naruszenia warunków technicznych wymagało w tym przypadku wiadomości specjalnych i byłoby dopuszczalne dopiero po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego. Zapewnienie naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych bądź jego braku potwierdzają wyniki pomiarów dokonanych w sposób określony w § 13 ust. 1 rozporządzenia oraz uwzględnienie wymagań wynikających z § 57 i 60 rozporządzenia. W aktach administracyjnych I instancji znajdują się takie pomiary i oceny (dokument nr [...] – sześć kart), które wraz z pozostałym materiałem dowodowym (oględziny, ocena techniczna, zdjęcia) uzasadniały ustalenia prowadzące do wniosku, że nowa balustrada nie zapewnia naturalnego oświetlenia mieszkań nr [...] i [...] w sposób przewidziany w § 13 warunków technicznych. Ustaleń tych nie mogły podważyć twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, przytoczone z powołaniem się na rozkład zacienienia budynku o określonej godzinie. To raczej od skarżącego można byłoby wymagać podjęcia próby podważenia dotychczasowych ustaleń dokonanych przez organ, w oparciu o opinię biegłego. Wymaga podkreślenia, że skarżący nie tyle nie współdziałał, ile po prostu utrudniał prowadzenie postępowania wyjaśniającego, chociażby przez odmowę udostępnienia balkonu do oględzin. Skarżący dokonał samowolnej przebudowy balustrady balkonowej w toku postępowania naprawczego dotyczącego samowolnego przedłużenia zadaszenia nad tym balkonem. W postępowaniu tym podkreślał organ potrzebę zachowania dotychczasowej ażurowej konstrukcji balustrady, pozwalającej wówczas na częściowy chociażby dopływ oświetlenia do mieszkań sąsiednich. Działania te wskazują na określoną postawę skarżącego, która pozwala na uznanie jego zarzutów odnoście zupełności postępowania wyjaśniającego za próbę nadużycia przysługujących mu uprawnień procesowych. Niezależnie od zarzutów skargi Sąd rozważał, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia ma spostrzeżenie, że zacienianie mieszkań jest skutkiem kilku czynników, gdyż jak podkreśla organ konstrukcja nowej balustrady stanowi jedynie współprzyczynę tego niekorzystnego zjawiska. Mogłoby to wskazywać, że w ocenie organu samo jedynie przesłanianie mieszkań przez balustradę nie byłoby wystraczające do uznania, że narusza ona warunki techniczne. Okoliczność ta nie uzasadniała zdaniem Sądu uwzględnienia skargi, skoro obie wyróżnione przez organ źródła zacienienia, czyli zadaszenie balkonu i balustrada tego balkonu, powstały wskutek samowolnych robót budowlanych wykonanych przez skarżącego. O ile zaś zadaszenie samodzielnie prowadzi do pozbawienia mieszkań naturalnego oświetlenia z naruszeniem § 13 warunków technicznych, to prawidłowe ustalenia dokonane w nin. sprawie przekonują, że rozmiar tej dolegliwości ulega powiększeniu w wyniku umyślnego zabudowania balustrady w tym właśnie celu. Zagadnienie przyczynowości ma znaczenie przy rozważaniu podstaw odpowiedzialności w innych dziedzinach prawa. W prawie administracyjnym budowlanym nie ma ono znaczenia. Wytaczające było ustalenie, że w wyniku robót budowlanych wykonanych przez skarżącego powstał obiekt przesłaniający, którego różne elementy, poddawane ocenie w osobnych postępowaniach naprawczych nie spełniają wymagań ustanowionych w § 13 warunków technicznych. Ustalenie to uzasadniało nałożenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 prawa budowlanego na skarżącego obowiązku o treści sprecyzowanej w rozstrzygnięciu organów. Z tych względów i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. PM 27.10.2011 r.