II SA/Wr 3370/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Asesor sądowy Marta Wojciechowska-(spr) Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 i art. 43 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 4 oraz art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej , Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. postanowił nie przyznać J. K. zasiłku celowego z pomocy społecznej. Jako przyczynę odmowy przyznania zasiłku wskazano ograniczone możliwości finansowe Ośrodka. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Ośrodka wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby starającej się o taką pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego Kierownik Ośrodka ustalił, że J. K. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Otrzymał dwie propozycje pracy z Powiatowego Urzędu Pracy, jednak ich nie przyjął z uwagi na swój zły stan zdrowia. Jednocześnie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał na fakt dysponowania przez Ośrodek ograniczonymi środkami finansowymi, które nie wystarczają na realizację pomocy w formie zasiłków celowych. W pierwszej kolejności Ośrodek realizuje zadania obowiązkowe w postaci: udzielania posiłków dla dzieci, wyprawek dla niemowląt. Według ustalonego planu Ośrodek dysponuje miesięcznie kwotą 8.510,00 i kwota ta nie wystarcza na pokrycie kosztów związanych z realizacją zadań obowiązkowych gminy w zakresie zasiłków i pomocy w naturze. Roczny plan Ośrodka dotyczący zasiłków stałych i okresowych ustalono na kwotę 1.287.000 zł, z czego w pierwszej kolejności realizowane są zadania obowiązkowe w postaci zasiłków stałych, gwarantowanych zasiłków okresowych, rent socjalnych, świadczeń z tytułu ochrony macierzyństwa oraz świadczeń społecznych. Przewidywana dla Ośrodka dotacja na realizację zadań w miesiącu wrześniu 2001 r. miała wynieść 82.463,00 zł, podczas gdy realizacja zobowiązań Ośrodka w tym miesiącu wymagała dofinansowania kwotą 108.574,40. W tej sytuacji Ośrodek nie dysponował funduszami na realizację zadań w formie zasiłków okresowych czy też celowych. J. K. odwołał się od wskazanej wyżej decyzji, podkreślając, że jest chory i odmowa przyznania mu zasiłku celowego pozbawiła go możliwości zakupu leków. W odwołaniu J. K. wskazał również na fakt pozostawania bez pracy oraz nie zgodził się z ustaleniami wywiadu środowiskowego dotyczącymi odmowy podjęcia przez niego pracy i wyjaśnił, że z powodu cukrzycy nie może wykonywać pracy fizycznej. Decyzją z [...] nr [...] , wydaną na podstawie art. 1 i 18 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 1 ust 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i ich rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ramach określonych powyższymi zasadami, przyznanie świadczenia pieniężnego uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch warunków: • wysokości dochodu rodziny nieprzekraczającego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, • występowania w rodzinie okoliczności wymienionych w ustawie z powodu których pomoc ta winna być udzielona. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji przyjmując, że J. K. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i bez żadnego dochodu, spełnia wymogi uprawniające do przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, iż J. K. dwukrotnie odmówił przyjęcia oferty pracy tłumacząc się złym stanem zdrowia i przeciwwskazaniami lekarskimi. Jak wynika jednak z ustaleń poczynionych przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej J. K. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności został uznany za zdolnego do pracy i niepełnosprawnego w stopniu lekkim, a z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z 4 października 2001 r. wynika, że J. K. z powodu chorób przewlekłych wymaga stałego i systematycznego pobierania leków. Jednocześnie ustalono, iż J. K. nie wykazał żadnego zainteresowania proponowaną pracą i nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niemożność podjęcia proponowanej pracy. Ponieważ Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował ograniczonymi możliwościami finansowymi, zarówno na wypłatę zasiłków celowych z budżetu gminy, jak i na wypłatę zasiłków obligatoryjnych finansowanych z budżetu państwa, nie był w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb. Środki, którymi dysponował Ośrodek wystarczyły na pokrycie kosztów dożywiania dzieci w szkole, zakup opału, wyprawki dla niemowląt, wykup leków, dofinansowania wypoczynku, zasiłków stałych, rent socjalnych, stałych zasiłków wyrównawczych. Dlatego też pomimo spełnienia przez J. K. wymogów uprawniających do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w sytuacji gdy Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponował środkami na zaspokojenie wszystkich potrzeb, a dodatkowo J. K. bezzasadnie odmówił przyjęcia propozycji pracy, Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową. Z decyzją tą nie zgodził się J. K. i wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że przytoczone w uzasadnieniu fakty nie miały miejsca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W związku z reorganizacją Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejsza sprawa, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1260) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami) celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i ich rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 cytowanej ustawy). Podstawowym kryterium przyznawania zasiłków są niskie dochody, które nie wystarczają na utrzymanie siebie i rodziny, a pomoc społeczna ma umożliwić osobom znajdującym się w takiej sytuacji, jej przezwyciężenie. Według wskazań art. 2 ust 4. cytowanej ustawy, potrzeby osób i rodziny ograniczone są możliwościami pomocy społecznej; w tym możliwościami finansowymi. W rozpatrywanej sprawie organy w sposób należyty zbadały sytuację życiową skarżącego. Przeprowadzony wywiad środowiskowy, poparty informacjami z Powiatowego Urzędu Pracy w B. – Filii w G., potwierdziły fakt pozostawania przez J. K. bez pracy i odmowy przjęcia propozycji pracy. Skarżący spełnił kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o uzyskanie pomocy społecznej, a organy w sposób prawidłowy wykazały i uzasadniły przesłanki stanowiące podstawę odmowy przyznania świadczenia. W sposób szczegółowy zostały opisane i wskazane potrzeby Ośrodka Pomocy Społecznej w G. oraz jego możliwości finansowe z określeniem kwotowym i liczbowym przeznaczenia tych środków. Jak wykazano potrzeby osób i rodzin kwalifikujących się do korzystania z pomocy społecznej są dużo większe niż możliwości finansowe Ośrodka, który otrzymuje określone środki pieniężne z budżetu gminy i budżetu państwa. Środkami tymi Ośrodek musi racjonalnie gospodarować, realizując niezbędne potrzeby lokalnej społeczności kwalifikującej się do korzystania z pomocy społecznej. Organy obowiązane są, zgodnie z art. 6 ust 1a cytowanej ustawy, brać pod uwagę czy osoby ubiegające się o pomoc społeczną, współdziałają w rozwiązywaniu trudnych sytuacji, a nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. (porównaj wyrok NSA z 9.02.2001 r., sygn. akt. I SA 2116/00 wybór LEX 79609, wyrok NSA z 17. 04.2002 r., sygn. akt II SA/Gd 4332/01 wybór LEX 77665, wyrok NSA z 8.09.1998 r., sygn. akt I SA 307/98 wybór LEX 45781). W niniejszej sprawie również te okoliczności zostały rozważone w uzasadnieniu decyzji podjętych przez organy obu instancji. Zebrane dowody, w szczególności przeprowadzony wywiad środowiskowy, karta referencyjna z Powiatowego Urzędu Pracy w B. – Filii w G., uzasadniały takie wnioskowanie. W tym stanie rzeczy zasadnym było oddalenie skargi, co uczyniono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).