II SA/Wr 34/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. K. w Łęknicy na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę w całości. Postanowieniem z dnia 22 XI 2021 r. (nr WR.RUZ.4231.4.2021.ID) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu PGW Wody Polskie (dalej jako "DRZGW"), po rozpatrzeniu zażalenia Miejskiego Zakładu Komunalnego w Ł., utrzymał w mocy postanowienie postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w Zgorzelcu PGW Wody Polskie (dalej jako "DZZ") z dnia [...] r. ([...]) odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Starosty Żarskiego z dnia [...], ([...]) w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Jak wynika z uzasadnienia opisanego postanowienia, DRZGW podzielił stanowisko DZZ stwierdzające, że Miejski Zakład Komunalny w Ł. (dalej jako "skarżący") zażądał wznowienia postępowania po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. Skarżący bowiem w dniu 20 XI 2020 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją udzielającą skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego wskazując na podstawę z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. W ocenie skarżącego fałszywym dowodem był operat wodnoprawny datowany na VII 2016 r., który zawierał istotne wady. DRZGW wyjaśnił jednak, że informację o nieprawidłowościach operatu wodnoprawnego z VII 2016 r. skarżący uzyskał już w dniu 26 VIII 2020 r., kiedy to otrzymał zamówioną przez siebie opinię sporządzoną przez mgr. inż. Z. S. (upr. Nr [...]) wskazującą na wady operatu. Zdaniem DRZGW miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie należy w tym przypadku liczyć od dnia 26 VIII 2020 r., przez co wniosek złożony w dniu 20 XI 2020 r. należało uznać za spóźniony. DRZGW dodatkowo wyjaśnił, że nie można się zgodzić ze skarżącym, że podnoszona we wniosku okoliczność stanowi podstawę wznowienia z art. 145 § 1 kpa. Skarżący bowiem nie przedłożył żadnego orzeczenie stwierdzającego fałszywość operatu z VII 2016 r. jak również nie wykazał oczywistości fałszu i szczególnego interesu społecznego przemawiającego za wznowieniem postępowania. DRZGW stwierdził również, że w sytuacji gdy strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ nie ma obowiązku wznawiania postępowania z urzędu. W orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie dominujący jest pogląd, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia. Jest to raczej tylko jego prawo, a obowiązek istnieje tylko w razie znalezienia uzasadnionej przyczyny wznowienia. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucono przy tym naruszenie: 1) art. 148 § 1 kpa, poprzez błędne uznanie, iż strona uchybiła miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy faktyczny termin do jego wniesienia winien biec od dnia doręczenia opracowanego operatu wodnoprawnego przez specjalistę hydrogeologa mgr. W. H., który doręczono skarżącej dopiero dnia 23 X 2020 r., ponieważ opinia biegłego mgr. inż. Z. S. była sporządzona w oparciu o dane z VIII 2020 r., w związku z czym wyniki i obliczenia sporządzone były na dzień teraźniejszy, czyli VIII 2020 r., a nie na 2016 r., który jest rokiem kluczowym dla sprawy, wobec czego nie można było uznać tej opinii za podstawę do wznowienia postępowania, bowiem dopiero w operacie wodnoprawnym opracowanym przez mgr W. H., który jest faktyczną podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania, wskazano kompletne dane z 2016 r. skutkujące prawidłowym wyliczeniem RLM dla oczyszczalni ścieków w Ł., wykazaniem błędów, rozbieżności pomiędzy wyliczeniami, a częścią opisową zaszeregowaniem do niewłaściwych przedziałów etc. w operacie wodnoprawnym z VII 2016 r. opracowanym przez mgr inż. Ł. U., a wszczęcie postępowania kontrolnego przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") nie może być podstawą do liczenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem mielibyśmy do czynienia z sytuacjami, gdzie organy, co do których wszczęto postępowanie przez jakąkolwiek instytucję nadrzędną i kontrolną byłyby zobligowane do wnoszenia takich wniosków, pomimo nieświadomości co do finalnego werdyktu, 2) naruszenie art. 147 w zw. z art. 145 § 2 w zw. z art. 7 kpa, poprzez odmowę wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy dane wskazane przez skarżącego w podaniu o wznowienie postępowania dostatecznie uzasadniały przypuszczenie, iż organ winien był to zrobić z powodu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. istnienia fałszywego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, która w przedmiotowej sprawie miała miejsce, a wykładnia literalna zastosowanego przez ustawodawcę zwrotu "wznowienie postępowania następuje z urzędu" oraz "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie" obliguje organ do jego wznowienia, a postępowanie winno być wznowione pomimo, że brak jest stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, bowiem sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego; 3) art. 145 § 1 pkt 1 kpa, poprzez uznanie przez organy obu instancji, że dowód przedstawiony przez skarżącego w postaci operatu wodnoprawnego z VII 2016 r. opracowanego przez mgr. inż. Ł. U. i operatu wodnoprawnego z IX 2020 r. opracowanego przez specjalistę hydrogeologa mgr. W. H. nie jest podstawą do uznania tego pierwszego operatu za fałszywy, bowiem w ocenie organu konieczne jest przedstawienie przez stronę decyzji organu lub sądu stwierdzającego fałszywość dowodu, podczas gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych za dowód fałszywy uznaje się taki dowód, co do którego poprzez poddanie go prostej analizie porównawczej, niekoniecznie przez profesjonalny podmiot, można dojść do wniosku, że został on sporządzony w sposób wadliwy, a więc fałszywy, ponadto w ocenie skarżącego przedłożone dowody są wystarczające tym bardziej, że od pierwszego pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z 21 I 1997 r. Urzędu Wojewódzkiego w Zielonej Górze znak: OS-RW-OW- 6210/1/97) po kolejne (decyzja Starosty Powiatu Żarskiego z dnia 29 XII 2006 r. znak: BO.II.6223/22/06) zobligowano stronę do wykonywania jedynie dwóch prób ścieków w ciągu roku, a w ostatniej wskazano RLM - 1387. W uzasadnieniu skargi obszernie umotywowano podniesione zarzuty, podkreślając oczywistość fałszu dowodu w postaci operatu wodnoprawnego z VII 2016 r. zawierającego niewłaściwe dane, parametry i przedziały do wyliczeń RML (równoważnej liczby mieszkańców) oraz innych wskaźników. W odpowiedzi na skargę DRZGW podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W kontrolowanej sprawie jest bezsporne, że skarżący upatruje podstawy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w okoliczności posłużenia się w postępowaniu dowodem, który – w jego ocenie – jest fałszywy. Skarżący powołuje się bowiem na nierzetelność (fałsz) operatu wodnoprawnego datowanego na VII 2016 r., który stanowił podstawę do wydania mu ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego mocą decyzji Starosty Żarskiego z dnia [...] 2016 r. ([...]). Skoro tak, to określony wyżej miesięczny termin należało liczyć od dnia, w którym skarżący dowiedział się o tej okoliczności. Materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie, że w dniu 26 VIII 2020 r. skarżący otrzymał sporządzoną na swoje zamówienie opinię, z której wynika, że operat wodnoprawny z VII 2016 r. obciążony jest określonymi nieprawidłowościami, co stanowiło bezpośrednią przyczynę zakwestionowania przez skarżącego poprawności operatu. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy tego rodzaju opinia stanowi "dokument wewnętrzny" czy też dokument o innym charakterze. Z perspektywy art. 148 § 1 kpa istotne jest, kiedy strona o podstawie wznowienia się dopowiedziała, nie różnicując z jakiego źródła pochodzi ta wiedza. Prawidłowo więc organy obu instancji przyjęły, że wobec skarżącego właśnie od dnia 26 VIII 2020 r. rozpoczął bieg termin z art. 148 § 1 kpa na złożenie wniosku o wznowienie. Termin ten upływał z dniem 26 IX 2020 r., gdy tymczasem wniosek o wznowienie złożono w dniu 16 XI 2020 r. W tej dacie nadano bowiem wniosek o wznowienie wraz załącznikami w placówce operatora wyznaczonego. Jakkolwiek organy obu instancji błędnie przyjęły jako dzień złożenia wniosku datę 20 XI 2020 r. (data prezentaty na wniosku) jednak błąd ten nie miał wpływu na kierunek rozstrzygnięcia. Wniosek o wznowienie niewątpliwie wniesiono po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. Nie można podzielić twierdzenia skargi, jakoby termin złożenia żądania wznowienia należało liczyć od daty otrzymania przez skarżącego nowego (poprawnego) operatu wodnoprawnego z IX 2020 r., tj. od dnia 23 X 2020 r. Skarżący pomija, że zlecenie wykonania nowego operatu wodnoprawnego zostało przez niego złożone w dniu 27 VIII 2020 r. jako konsekwencja nieprawidłowości stwierdzonych w opinii doręczonej skarżącemu dzień wcześniej. Taką wiedzą skarżący dysponował więc już wcześniej, zaś sporządzenie nowego operatu wodnoprawnego z IX 2020 r. stanowiło tego konsekwencję. Sąd zwraca uwagę, że argumentacja skargi sugerująca, jakoby skarżący dopiero z chwilą uzyskania nowego operatu wodnoprawnego uzyskał pewność co do nierzetelności poprzedniego operatu, koliduje z treścią wniosku o wznowienie. We wniosku tym skarżący jednoznacznie powołuje się na przedmiotową opinię jako źródło wiedzy o nieprawidłowościach operatu z VII 2016 r. podkreślając, że w związku z tym "zmuszony" był do zlecenia opracowania nowego operatu. Trafnie zresztą podniósł DRZGW, że na nieprawidłowości operatu z VII 2016 r. skarżący powoływał się jeszcze przed otrzymaniem nowego operatu z IX 2020 r., co wynika chociażby z pisma z dnia 2 X 2020 r., które skarżący kierował do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Jeleniej Górze. Nie sposób w takich okolicznościach uznać, że dopiero z chwilą otrzymania operatu wodnoprawnego z IX 2020 r. skarżący dowiedział się o wadliwości operatu z VII 2016 r. W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały art. 149 § 3 kpa wydając postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Złożenie wniosku o wznowienie po terminie określonym w art. 148 kpa stanowi podstawę do odmowy wznowienia. W powyższych okolicznościach już drugorzędne znaczenie mają zawarte w postanowieniu DRZGW rozważania dotyczące charakteru podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 kpa i kwestionujące możliwość uznania podnoszonej we wniosku okoliczności za przesłankę wznowienia w postaci fałszywego dowodu. Z całą jednak pewnością unormowana w art. 145 § 1 pkt 1 kpa instytucja wznowienia postępowania z powodu fałszu nie może być interpretowana w kierunku umożliwienia przeprowadzenia ponownej weryfikacji wiarygodności dowodu rozumniej jako jego zgodność z zasadami wiedzy specjalnej. Sąd podkreśla, że w powołanej przesłance chodzi wyłącznie o przypadek posłużenia się dowodem sfałszowanym, a więc dowodem celowo podrobionym lub przerobionym. Nie bez przyczyny więc ustawodawca wprowadził w art. 145 § 2 kpa obowiązek wykazania fałszu odpowiednim orzeczeniem. Skarżąca z tym poglądem obszernie polemizuje, jednak jak wyżej zasygnalizowano, nie mają one w sprawie istotnego znaczenia. Co do zawartego w skardze stwierdzenia, że nawet w przypadku spóźnionego wniosku uzasadnione byłoby wznowienie postępowania z urzędu, Sąd zwraca uwagę, że tego rodzaju argumenty nie mogą podważyć prawidłowości kwestionowanego skargą orzeczenia. Niezależnie bowiem od tego, czy podnoszona przez skarżącego okoliczność może być kwalifikowana jako przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, żądanie wznowienia postępowania wniesione po upływie ustawowego terminu musiało implikować wydanie postanowienia z art. 149 § 3 kpa, a więc postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania na wniosek skarżącego. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa. Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.