II SA/Wr 342/07
WyrokWSA we Wrocławiu2008-01-10
Skład orzekający: Andrzej Cisek, Anna Siedlecka, Olga Białek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa darowizny nieruchomości, a następnie aneks do tej umowy, mogą być traktowane jako dwie odrębne czynności prawne przenoszące własność nieruchomości, wpływające na możliwość przyznania zwiększeń do renty strukturalnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pierwsza umowa darowizny z 21.12.2005 r. skutecznie przeniosła własność nieruchomości na córkę darczyńcy. Kolejna umowa z 29.12.2005 r., mimo że określana jako aneks, stanowiła odrębną czynność prawną, w wyniku której skarżący ponownie nabył własność tych działek od córki. W związku z tym nabycie nastąpiło w okresie krótszym niż dwa lata przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną, co wykluczało przyznanie zwiększeń do renty zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego.Stan faktyczny
Skarżący M. K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po odmowie i uchyleniu pierwszej decyzji, organ I instancji przyznał rentę, ale bez zwiększeń. Skarżący odwołał się, domagając się zwiększeń, argumentując, że nadal jest właścicielem części gospodarstwa rolnego na mocy aneksu do umowy darowizny. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zwiększeń, uznając, że skarżący nabył sporne działki na nowo w okresie krótszym niż 2 lata przed złożeniem wniosku. Skarżący zaskarżył decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek -sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Szymon Krzyszczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznanie renty strukturalnej w wysokości [...] oddala skargę.
Umową darowizny z dnia 21.12.2005 r. zawartą w formie aktu notarialnego (nr rep. A nr [...]) M. K. i W. K. darowali działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] córce J.U. B. , natomiast działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...],[...],[...] darowali synowi, S. K.. W § 4 tego aktu zawarto informację, że wydanie przedmiotów w posiadanie stron obdarowanych już nastąpiło.
W formie aktu notarialnego z dnia [...] nr [...], sporządzono aneks do wyżej opisanej umowy darowizny. W § 2 tego aneksu zmieniono zapis §3 pierwotnego aktu notarialnego, który otrzymał brzmienie, zgodnie z którym małżonkowie K. darują córce J.B. działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...], a synowi S. K. działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...],[...],[...]. Działki o nr [...],[...],[...],[...],[...] małżeństwo K. pozostawiło sobie.
W dniu 17.05.2006r M. K. złożył do Kierownika Biura Powiatowego w G. wniosek o przyznanie renty strukturalnej.
Decyzją [...] nr [...] organ I instancji odmówił przyznania renty strukturalnej wnioskodawcy. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Biura Powiatowego w G. powołał się na niespełnienie warunku koniecznego do przyznania renty strukturalnej, zawartego w § 4 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rentowym") - określającego wymóg prowadzenia przez wnioskodawcę nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną.
Od powyższej decyzji złożył odwołanie M. K. podnosząc w nim fakt zmiany aneksem do umowy z dnia [...] nr [...] zapisu w §3 umowy darowizny z dnia [...] r., jak również fakt prowadzenia w spornym okresie hodowli bydła mlecznego i opasowego oraz posiadanie kwoty mlecznej w mleczarni w G. . Odwołujący wskazał, że aneksem do umowy darowizny zmienił brzmienie § 3, w którym pozostawia sobie działki o numerach 171, 172, 178, 182 oraz 180 o łącznej powierzchni 8,81 ha, wycofując jednocześnie zapis o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w dniu [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu [...] r. M. K. darował córce J.B. działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 8,81 ha, zaprzestając działalności rolniczej, zgodnie z rozporządzeniem rentowym. Dokument ten został przez stronę złożony w Biurze Powiatowym tego samego dnia, razem z oświadczeniem o nieposiadaniu kwoty mlecznej i zwierząt oraz o zaprzestaniu działalności rolniczej.
Decyzją [...] nr [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. , działając na podstawie art. 10-12 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/99 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji w Rolnictwie (EFOiGR), zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia Rady, art. 3 ust 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zmianami, § 17 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia rentowego, art. 5a ust 3 i 4 ustawy z dnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994r. nr 1 poz. 2 ze zmianami) i art. 104 i 107 kpa, przyznał M. K. owi od stycznia 2007 do grudnia 2016 włącznie rentę strukturalną w wysokości 1254,67 zł.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona odwołała się do Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o przyznanie zwiększeń do podstawowej wysokości renty strukturalnej. Strona zarzuciła organowi I instancji, że bezzasadnie uznał, iż skoro spełnił warunek zawarty w § 4 pkt 2 rozporządzenia rentowego, czyli prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, podlegając jednocześnie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat, to organ niesłusznie uznał, że umową darowizny z dnia [...] r. ponownie przeniesiono własność przedmiotowej nieruchomości na odwołującego się. Podkreślił przy tym, że akt ten nie przenosi własności, tylko – jak stanowi zapis w nim zawarty – jest aneksem do aktu [...] nr [...]. a w § 2 zawiera zgodne oświadczenie woli stron, zmieniające postanowienia umowy darowizny z dnia 21.[...]. Zdaniem skarżącego najbardziej istotna zmiana dotyczy tego, że § 3 tej umowy darowizny, otrzymał nową treść. W jej świetle M. K. jest dalej nieprzerwanie, wraz z żoną, właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni prawie 9 ha. Zmiana taka została dokonana mocą zgodnego oświadczenia woli stron, nie stanowiła natomiast odwołania darowizny. Strona wniosła o podanie podstawy prawnej, na podstawie której akt notarialny z dnia [...]r. jest traktowany jako nowa umowa przenosząca własność, a nie jako aneks, zmieniający zapisy w pierwotnej umowie darowizny.
Decyzją z dnia [...] nr [...]Dyrektor D. Odziału ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, oraz § 4, § 12 ust. 2 pkt. 1 i 2 oraz ust. 3 rozporządzenia rentowego, a także art. 5a ust. 3 i 4 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jak również art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 oraz z 2004r. nr 42, poz. 386), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że § 4 rozporządzenia rentowego stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie conajmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Podstawę wyliczenia wysokości renty strukturalnej stanowi § 12 rozporządzenia rentowego. Ustęp 1 powoływanego przepisu stanowi, że podstawowa wysokość renty strukturalnej stanowi 210 % kwoty najniższej emerytury, dalej w ust. 2 pkt 2 i 3 wskazano, że wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 50% kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni, co najmniej 3 ha użytków rolnych, w przypadku przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego; oraz po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy przekazany na własność pełny hektar użytków rolnych przekazywanego gospodarstwa powyżej 3 ha użytków rolnych na powiększenie innego gospodarstwa rolnego i dodatkowo po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy tak przekazany pełny hektar użytków rolnych, jeżeli przekazanie nastąpiło na rzecz rolnika będącego w wieku poniżej 40 lat, ale nie więcej niż za 20 ha użytków rolnych powyżej 3 ha tych użytków. Dalej ust. 3 stanowi, że zwiększenia, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, nie dotyczą użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, nabytych przez wnioskodawcę na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną, chyba, że użytki te pozostawały w posiadaniu wnioskodawcy w okresie dłuższym niż 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną na podstawie czynności prawnej z datą pewną lub umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub Agencją Nieruchomości Rolnych. Zgodnie z komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2006 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M. P. nr 12, poz. 166), kwota najniższej emerytury wynosi 597,46 zł. Wobec powyższego świadczenie, jakie otrzymywać będzie M. K. wynika z następującego obliczenia: 210% x 597,46 zł = 1254,67 zł. Wysokość renty strukturalnej została naliczona prawidłowo. Zdaniem organu odwoławczego analiza materiału dowodowego w sprawie potwierdza, że w dniu 21.12.2005 r. M. K. przeniósł umową darowizny na rzecz córki J.B. własność działek ewidencyjnych o nr [...],[...],[...],[...],[...]. Zapis w § 4 umowy darowizny stanowi, że wydanie przedmiotów umowy darowizny już nastąpiło. Zgodnie z art. 155 § 1 kc umowa darowizny przenosi własność na nabywcę. W związku z tym organ uznał, że darczyńcy nie byli właścicielami działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] przez okres 8 dni, tj. do momentu zawarcia aktu notarialnego w dniu 29.12.2005r, w przedmiocie zmiany umowy darowizny. Zatem organ I instancji prawidłowo uznał datę 29.12.2005 r. za datę nabycia użytków rolnych na podstawie czynności prawnej, jaką było podpisanie w dniu 29.12.2005 r. aktu notarialnego, co oznacza, że grunty te zostały nabyte na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną. Wobec powyższego, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie ma podstaw prawnych do zastosowania zwiększeń do renty strukturalnej, ponieważ nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego. Organ odwoławczy za całkowicie bezpodstawne uznał zarzuty strony podniesione w odwołaniu, zgodnie z którymi, skoro uznano, że wnioskodawca prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie 10 lat bezpośrednio przerzedzającym dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, to należało także uznać, że data nabycia działek ewidencyjnych o nr [...],[...],[...],[...],[...] była wcześniejsza niż data [...]r. Jako podstawę uznania nieprzerwanego okresu działalności rolniczej w ciągu co najmniej 10 lat przed dniem złożenia wniosku był fakt, że M. K. w okresie 21.12.2005 r. - 29.12.2005 r. pomimo braku posiadania użytków rolnych, prowadził działalność rolniczą. Zgodnie bowiem z § 2 ust 1 rozporządzenia rentowego, który stanowi, że przez działalność rolniczą rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Działalność rolnicza została potwierdzona faktem, że w powyższym okresie M. K. był właścicielem zwierząt gospodarskich i oddawał mleko do mleczarni, jednakże nie posiadał w tym czasie użytków rolnych, których powierzchnia mogła być podstawą naliczenia zwiększeń renty strukturalnej.
W skardze z dnia 22.05.2007 r. wniesiono o uchylenie decyzji obydwu instancji, zarzucając decyzji organu II instancji naruszenie przepisów postępowania, tj art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 § 1 kpa, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych będących przedmiotem rozstrzygnięcia, w szczególności przez nieodniesienie się do dowodów w postaci odpisu z księgi wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gł. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w G. , z dnia 5 maja 2006r., zawiadomienia tegoż Sądu dnia 1 lutego 2007r., zawiadomienia Sądu z dnia 14 lutego 2007r., dokonanie błędnej wykładni treści umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] nr [...] oraz aneksu do umowy darowizny z dnia 21 grudnia 2005r., sporządzonego w formie aktu notarialnego w dniu [...] nr [...], co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący w okresie od dnia 21 grudnia 2005r. do dnia 29 grudnia 2005r. nie był właścicielem działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...], położonych w D. , gmina J., a w konsekwencji uznaniem, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego, do zastosowania zwiększeń z § 12 ust. 2 pkt 2 i 3 powołanego rozporządzenia do przyznanej skarżącemu renty strukturalnej. Zarzucono również decyzji organu II instancji naruszenie art. 15 kpa poprzez zwracanie się przez organ I instancji przed wydaniem merytorycznej decyzji, o wydanie opinii dotyczących stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy do organu II instancji. Kolejny zarzut polega na naruszeniu przepisów art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niedokładne powołanie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do oświadczeń skarżącego, zgodnie z treścią których, w okresie od dnia 21 grudnia 2005r. do dnia 29 grudnia 2005r. działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...] były własnością skarżącego i znajdowały się w jego posiadaniu, jak i nieuwzględnienie odpisu z księgi wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w G. , z dnia 5 maja 2006r., zawiadomienia tegoż Sądu z dnia 1 lutego 2007r., zawiadomienia Sądu z dnia 14 lutego 2007r. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 rozporządzenia rentowego poprzez nie przyznanie skarżącemu zwiększeń do renty strukturalnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał zajmowane dotychczas stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej u.p.s.a.).
Zakres kontroli działalności administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego, zarówno decyzje administracyjne uchybiające prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotknięte wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydane bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Z kolei art. 147 § 1 przywołanej powyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, do stwierdzenia nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Podstawę do przyznania skarżącemu renty strukturalnej stanowiła ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Natomiast podstawę do określenia szczegółowych warunków przyznania takiej renty oraz wyliczenia jej wysokości stanowiło rozporządzenie rentowe wydane na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy. Na podstawie § 4 rozporządzenia rentowego rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Co do zasady zarówno decyzja pierwszej, jak i drugiej instancji została wydana po myśli skarżącego, ponieważ organy przyznały skarżącemu rentę od stycznia 2007 do grudnia 2016 włącznie rentę strukturalną w wysokości 1254,67 zł. Skarżący nie godzi się jednak ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż nie przysługuje mu zwiększenie przyznanej renty na podstawie § 12 ust. 2 rozporządzenia rentowego. W świetle tego przepisu wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 60 % kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i spełnione są następujące warunki przekazane gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków, oboje małżonkowie w dniu przekazania gospodarstwa rolnego spełniają warunki określone w § 4, małżonek wnioskodawcy nie posiada własnych źródeł dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, i nie ma ustalonego prawa do emerytury albo renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego (pkt 1). Wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 50 % kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych, w przypadku przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (pkt 2). Wysokość renty strukturalnej zwiększa się po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy przekazany na własność pełny hektar użytków rolnych przekazywanego gospodarstwa powyżej 3 ha użytków rolnych na powiększenie innego gospodarstwa rolnego i dodatkowo po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy tak przekazany pełny hektar użytków rolnych, jeżeli przekazanie nastąpiło na rzecz rolnika będącego w wieku poniżej 40 lat, ale nie więcej niż za 20 ha użytków rolnych powyżej 3 ha tych użytków (pkt 3). Z § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego wynika wyłączenie, w świetle którego, powyższe zwiększenia nie dotyczą użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, nabytych przez wnioskodawcę na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną, jeżeli takie użytki nie pozostawały w posiadaniu wnioskodawcy w okresie dłuższym niż 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną na podstawie czynności prawnej z datą pewną lub umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub Agencją Nieruchomości Rolnych. Kwestią sporną pomiędzy stronami w niniejszej sprawie było, czy skarżący spełnił warunek zawarty w § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego w odniesieniu do działek nr [...],[...],[...],[...],[...] tj. czy skarżący był właścicielem tych działek w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną. Czy też, jak twierdził organ, skarżący nabył własność tych działek na podstawie umowy darowizny w okresie krótszym, niż dwa lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną, co doprowadziło do wyłączenia możliwości zwiększenia renty strukturalnej dotyczącej wyżej wskazanych działek.
Skarżący utrzymywał, że zawarta umowa darowizny z dnia [...] r. nie przenosiła własności spornych działek i że wraz z małżonką był nadal właścicielem tych działek, gdyż treść umowy została zmodyfikowana (sprostowana) aneksem zawartym również w formie aktu notarialnego, z dnia [...] r. W świetle tego aneksu M. K. jest nadal, nieprzerwanie, wraz z żoną, właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni prawie 9 ha, a zmiana taka została dokonana mocą zgodnego oświadczenia woli stron, które nie stanowi odwołania darowizny.
Organ odwoławczy natomiast podkreślał, że sporne użytki rolne zostały nabyte przez skarżącego na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną, tj. w dniu 29.12.2005 r. Wobec tego nie było podstaw prawnych do zastosowania zwiększeń do renty strukturalnej, skoro nie został spełniony warunek z § 12 ust. 3 rozporządzenia rentowego, tj. przekazywane przez skarżącego użytki rolne nie zostały nabyte przez niego na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną a jednocześnie nie pozostawały w posiadaniu wnioskodawcy w okresie dłuższym, niż 2 lata przed dniem złożenia takiego wniosku. Drugą z zawieranych umów bowiem (określaną przez skarżącego jako "aneks") doszło do ograniczenia przedmiotu darowizny a organy uznały, że było to w rzeczywistości nabycie użytków rolnych na podstawie czynności prawnej, jaką była umowa z dnia 29.12.2005 r.
Zgodnie z przepisem art. 888 kc przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Zgodnie z treścią art. 155 kc umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Należy zatem podkreślić, że umowa o przeniesienie własności nieruchomości jest umową konsensualną, co znaczy, że skutek prawny w postaci przejścia na własności następuje solo consensu – z mocy samej umowy. Jest tak zaś dlatego, że nieruchomość ze swej natury jest zawsze rzeczą oznaczoną co do tożsamości.
Umowa darowizny nieruchomości jest zatem umową o podwójnym skutku, zobowiązująco – rozporządzającym, o ile nie zostało to wyłączone przepisem szczególnym lub wolą stron (np. art. 157 kc). Mając powyższe na uwadze należało uznać, że mocą umowy z dnia 21.12.2005 r. skarżący wyzbył się wraz z małżonką wszystkich działek, które wcześniej stanowiły jego własność pod tytułem darmym na rzecz swoich dzieci. Z chwilą zawarcia tej umowy działki o nr: [...],[...],[...],[...],[...]stały się własnością J. U. B. , córki skarżącego.
Skarżący wskazywał, że kolejna umowa z dnia 29.12.2005 r. stanowiła modyfikację – sprostowanie pierwszej, z zawartych umów. Tymczasem, w wyniku zawarcia umowy z dnia 21.12.2005 r. nastąpił solo consensu skutek rzeczowy, doszło do przeniesienia własności spornych działek na córkę skarżącego. Kolejna umowa z dnia 29.12.2005 r. nie mogła zatem stanowić "aneksu" w potocznym rozumieniu tego słowa, tj. uzupełnienia, dodatku, sprostowania, a w rzeczy samej stanowiła kolejną umowę darowizny, o identycznym, co pierwsza z umów skutku.
Sąd podkreśla, że umowa z 29.12.2005 r., która zdaniem skarżącego zawierała "sprostowanie" polegające na pozostawieniu sobie spornych działek stanowiła odrębną, kolejną czynność prawną. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że skutku tej czynności w postaci – jak to określał organ I instancji – "pozostawienia działek o nr [...],[...],[...],[...],[...] skarżącemu i jego małżonce" nie kwestionowała żadna ze stron.
Skoro zatem, w chwili zawierania tej umowy skarżący nie był już właścicielem spornych działek (co jak wskazano powyżej było skutkiem zawarcia pierwszej z umów) to w konsekwencji zawarcia tej umowy ponownie, pod tytułem darmym nabył własność tych działek, tym razem od swojej córki J. U. B. .
Należało zatem przyznać rację organom administracji publicznej, które uznały, że skarżący nabył sporne działki w dniu 29.12.2005 r. Konsekwencją takiego stanowiska jest zaś uznanie również, że nabycie tych działek nastąpiło w okresie 2 lat przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną (17.05.2006 r. – data złożenia wniosku), w związku z czym niemożliwe było zwiększenia skarżącemu renty w myśl § 12 rozporządzenia rentowego.
W świetle powyższego nie można się zgodzić z argumentem podnoszonym, przez pełnomocnika skarżącego, że skutek rzeczowy w postaci przeniesienia własności spornych działek na córkę skarżącego dopiero w dniu 29 stycznia 2007 r. Nie ma przy tym znaczenia data, ani treść wpisu dokonanego przez Sąd Rejonowy w G. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych, skoro wpis taki ma charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny, natomiast o przeniesieniu własności nieruchomości przesądza umowa. Skuteczne rozporządzenie prawem następuje bowiem niezależnie od wpisu do księgi wieczystej. Z drugiej strony, nabycie prawa następuje na podstawie czynności prawnej lub innego zdarzenia prawnego, również niezależnie od wpisu. Ewentualny brak późniejszego wpisu powoduje jedynie sprzeczność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Za nieuzasadnione Sąd uznał również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art. 6, 7, 8 i 77 § 1 kpa. Zaskarżona decyzja znajduje swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który został przez organ administracji publicznej wszechstronnie rozpatrzony i oceniony w sposób niebudzący zastrzeżeń Sądu. Organ odwoławczy nie naruszył również art. 15 kpa, albowiem – jak to wynika z treści rozstrzygnięcia – po raz kolejny przeprowadził postępowanie wyjaśniające nie ograniczając się tylko do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, o czym świadczy chociażby przyjęcia oświadczenia skarżącego i jego córki, złożone w postępowaniu odwoławczym, z którego w dniu 2.04.2007 r. sporządzono adnotacją (określoną jako notatka służbowa) w trybie przewidzianym w art. 72 kpa, albowiem była to czynność mająca znaczenie dla toku postępowania, z której to jednak czynności na podstawie art. 67 § 2 kpa nie sporządza się protokołu. Również niezasadny był zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa, skoro ze sporządzonego samodzielnie przez skarżącego odwołania oraz tym bardziej ze sporządzonej przez pełnomocnika skargi, nie wynika, by rozstrzygnięcia organu nie były zrozumiałe dla skarżącego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 u.p.s.a. skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło