II SA/Wr 344/05

IISA/WR 344/05 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2008 r. Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i uzyskiwany przez nich dochód wynosi łącznie (netto) 1.959, 45 zł. Dodała, iż z ww. dochodu utrzymują córkę, a w zajmowanym przez nich lokalu nie ma wody i ogrzewania. W piśmie z dnia 7 lipca 2008 r. wnioskodawczyni poinformowała, iż "nie jest w stanie zapłacić żadnej kwoty w niniejszej sprawie i jej rodzina nie korzysta z pomocy społecznej". Z załączonych do pisma "odcinków emerytur" wynika, iż dochód skarżącej i jej męża wynosi łącznie (netto) 2.200, 80 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Odmowa uwzględnienia wniosku jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawców. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 214 u.p.s.a. i stanowi "kredytowanie" kosztów sądowych z budżetu Państwa. Zaznaczyć należy, iż skarżąca nie określiła czy jej córka osiąga jakiekolwiek dochody (np. z tytułu stypendium, itp.) i nie wykazała, że ponosi jakiekolwiek niezbędne wydatki (w zasadzie skarżąca wskazała tylko jakich wydatków nie ponosi np. za wodę, ogrzewanie etażowe, czynsz itd.). W tej sytuacji mając na uwadze wysokość dochodu rodziny skarżącej (2.200, 80 zł.) i jedyny wymagany na tym etapie postępowania koszt jakim jest wpisu sądowy od skargi (100 zł) uznać, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie, bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki, tym bardziej że postępowanie sądowe w niniejszej sprawi toczy się od trzech lat. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpią ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt organu będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.