II SA/Wr 344/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008r . na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2008r. ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł ( pięćdziesiąt złotych); II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uzasadnienie: Wnioskiem dnia 4 lutego 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżąca D. W. zwróciła się do tutejszego sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem Oboje małżonkowie nie mają nikogo na utrzymaniu oraz nie pozostają z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na ich miesięczny dochód składają się: emerytura D. W. w wysokości 992, 80 zł brutto i emerytura M.W w wysokości 1201,92 zł brutto. Co łącznie daje kwotę 2194,72 zł. Są współwłaścicielami nieruchomości – działki o pow. 2500 m 2 w N.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – w mieszkaniu nie ma wody i ogrzewania. W wykonaniu wezwania skierowanego do wnioskodawczyni w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżąca w piśmie z dnia 8 lipca 2008r. wskazała, że nie jest w stanie pokryć żadnej opłaty ponieważ z uwagi na działanie zarówno Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i "Nadzoru Budowlanego" ma w Sądzie po "sto procesów" z każdym z tych organów. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nigdy jej rodzina nie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej, a oprócz męża, z uwagi na trudne warunki lokalowe( brak ogrzewania i wody)nikt z nią nie mieszka. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówi skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła D. W., domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Rozpoznając zgłoszony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja materialna obojga skarżących wskazuje, iż nie są oni w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżąca D. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawców i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżąca obowiązana jest pokryć koszt 100 zł tytułem wpisu od skargi. Ponadto oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie 2194,72 zł brutto, co daje na osobę kwotę 1097,36 zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawczyni wbrew swojemu obowiązkowi nie wykazała braku dostatecznych środków Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA Sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. W tym też kontekście należy również wskazać, iż argument skarżącej dotyczący znacznej liczby postępowań toczących się przed tutejszym sądem- ponad 100 – jak wskazała wnioskodawccyni i związana z tym łączna wysokość wpisów nie może również przemawiać za przyznaniem skarżącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Każda ze spraw jest bowiem rozpatrywana oddzielnie i od każdej pobiera się wpis w innej wysokości. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem traktować jednostkowo. Wniosek o ustanowienie adwokata również nie został uwzględniony. Istotą bowiem prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy pełnomocnika z racji przejęcia przez sąd ciężaru ponoszenia kosztów związanych z tą reprezentacją. Kryterium przyznania prawa do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej adwokata jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Udział adwokata jest zatem potrzebny w takiej sprawie, w której strona wnosząc o ustanowienie adwokata jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych, a jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów związanych z czynnościami podejmowanymi przez adwokata. Taka sytuacja – w ocenie Sądu – nie zaistniała w niniejszej sprawie. Ponadto przedwczesne byłoby uzasadnianie konieczności ustanowienia adwokata np. celem wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy skarga nie została jeszcze rozpoznana. W ocenie Sądu nie ma potrzeby obciążania Skarbu Państwa kosztami zastępstwa procesowego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, ze względu na brak skomplikowanych zagadnień oraz umiejętność popierania skargi przez skarżących Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione, stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i §4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.