II SA/Wr 36/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant apl. prok. Wojciech T. Turlej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2006r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadania na współwłasność działki gruntu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 200 zł /dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym /Dz.U. Nr 10, poz. 53 z późn. zm./ i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego Starosta Ś. orzekł o nieodpłatnym nadaniu na własność na rzecz S. J. udziału wynoszącego 1/3 w działce gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni ogólnej 0,69 ha, położonej w R., gmina D . W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił, że S. J. wystąpiła w dniu [...]r. o nadanie na własność działki gruntu w udziale 1/3 części pod zabudowaniami, położonymi na działce nr [...] o powierzchni ogólnej 0,69 ha w R. gm. D . Przedmiotowa działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnego K. I., które na podstawie decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...]r. Nr [...] przejęte zostało na Skarb Państwa. Spod przejęcia wyłączone zostały zabudowania mieszkalne i gospodarcze, w udziale 1/3 części położone na działce nr [...], stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności. W wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego /postanowienie z dnia [...]r., sygn. akt [...]/ właścicielką zabudowań stała się S. J . Zgodnie z wnioskiem strony oraz na podstawie powołanych na wstępie przepisów i przedłożonych dokumentów nadaje się na własność działkę gruntu pod zabudowaniami w udziale 1/3 części /nr [...] w R . W zakończeniu uzasadnienia Starosta Ś. poinformował, że decyzja stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Odwołując się od opisanego powyżej orzeczenia S. J. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji "i oddanie należności po zmarłej mamie ..." lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania S. J. wskazała, że jej matka jako repatriantka otrzymała aktem nadania nr [...] gospodarstwo rolne położone w R. nr [...] składające się z : 1/3 budynków gospodarczych i mieszkalnych, 3,55 ha gruntów ornych, działki siedliskowej o powierzchni 0,94 ha /1/3 tj. 0,31 ha/. Nadmieniła również, że jej matka nie oddawała na Skarb Państwa ani gruntów ornych, ani działki siedliskowej, tylko wszystko zostało jej zabrane przez Naczelnika Gminy w D., w związku z czym prosi "o oddanie wszystkiego" co zostało przekazane jej jako spadkobierczyni. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 6 powołanej wcześniej ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium podało, że S. J. powołując się na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po K. I. zwróciła się wnioskiem z dnia [...]r. o oddanie działki siedliskowej o powierzchni 30 arów objętej aktem nadania. Następnie wyjaśniło, że z odpisu księgi wieczystej nr [...] z dnia [...]r. wynika, że w księdze tej jako właściciele wpisani byli: 1) K. I. w stosunku do 1/3 zabudowań; 2) Skarb Państwa w stosunku do 1/3 gruntu; 3) S. R. w 1/3; 4) S. R. i J.R. na prawach wspólności ustawowej w 1/3. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że dokonując uwłaszczenia Starosta mógł zadysponować tylko częścią działki, która stanowiła współwłasność Skarbu Państwa. Decyzja taka nie może naruszać praw osób ujawnionych w księdze jako współwłaściciele. Starosta nie może też badać, czy osoby te były prawidłowo wpisane w księdze, gdyż obowiązuje domniemanie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, że prawo jawne wpisane w Księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zaskarżona decyzja spełnia też cel postawiony w art. 6 powołanej ustawy, gdyż doprowadza do zgodności pomiędzy udziałami w nieruchomości gruntowej ze współwłasnością budynków. Kolegium zwróciło też uwagę, że wbrew twierdzeniom S. J. jej matka nigdy nie była właścicielką działki siedliskowej o powierzchni 0,31 ha, tylko współwłaścicielką działki siedliskowej w 1/3 części, a przekazanie gospodarstwa za rentę wynika z ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...]r. Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała S. J. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze zarzuciła niewłaściwe orzeczenie "odnoście oddania działek siedliskowych nr [...],[...],[...] i [...]." Wyjaśniła ponadto, że wcześniej nie dochodziła swoich roszczeń, ponieważ sprawa spadkowa trwała ponad 9 lat, a wspólnik zabronił jej wejścia na podwórko i do mieszkania, kwestionując prawo właścicielskie. Skarżąca oświadczyła też, że nabyła już prawo własności i chciałaby odzyskać wszystko, co posiadała jej matka. W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność zastosowania w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 tej regulacji. W doktrynalnym ujęciu postępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia. Gwarancją prawidłowego /tj. zgodnego z prawem/ dokonania tej czynności jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z rygorem nałożonym wpisaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej. Przestrzeganie tej zasady ze względu na jej istotę warunkuje właściwe dokonanie subsumpcji, dlatego pozostaje ona w ścisłym i bezpośrednim związku z zasadą praworządności, zawartą w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie i ustalenie w ten sposób prawidłowej podstawy faktycznej dla orzekania powinien być realizowany poprzez czynności określone w przepisach regulujących postępowanie dowodowe w tym m.in. w art. 77, art. 80 i art. 81 kpa. Zważyć przy tym należy, że wszystkie czynności podejmowane w tym zakresie muszą być dostosowane do przedmiotu sprawy, wynikającego z wniosku uprawnionego podmiotu, na podstawie którego nastąpiło wszczęcie postępowania i w zawiadomieniu kierowanym przez właściwy organ administracji publicznej w trybie art. 61 § 4 kpa. Istotne przy tym, jest, że przedmiot sprawy, rozumiany jako sformułowanie, które go określa, zwykle jest wprowadzony do treści samego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a poprzez to stanowi składnik konstytutywnego elementu decyzji. Musi być zatem prawidłowo oznaczony, bowiem w ten sposób ustalone zostają granice sprawy, do załatwienia której w sposób wymagany przez art. 104 kpa zobligowany jest właściwy organ administracji publicznej, od momentu wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu działania procesowe organów uprawnionych do prowadzenia postępowania w tej sprawie i do podejmowania orzeczeń nie były prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wymieniona została jako nieruchomość, której dotyczyło żądanie S. J. zawarte we wniosku z dnia [...]r., działka gruntu oznaczona numerem [...], położona w R., gmina D., natomiast w decyzjach wydawanych przez organy właściwe instancyjnie w sprawie, wskazywana jest w rozstrzygnięciu działka gruntu oznaczona numerem [...] położona w R., gmina D . Żaden z organów nie wyjaśnia w uzasadnieniu swojego orzeczenia tej rozbieżności, nie podaje też, czy zmiana oznaczeń geodezyjnych wynika z wcześniejszego podziału działki siedliskowej, czy też jest wynikiem innych czynności orzeczniczych lub materialno-technicznych. W materiału sprawy wynika wprawdzie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w toku prowadzonego postępowania podjęło działania zmierzające do ustalenia na jakiej podstawie organ pierwszej instancji przyjął, że wnioskodawczyni zwróciła się o nadanie jej na własność 1/3 części działki nr [...], położonej w R. /pismo skierowane do Starostwa Powiatowego w Ś. w dniu [...]r./, ale poprzestało na udzielonej odpowiedzi, mimo, że nie wyjaśniała ona kwestii wskazanej w piśmie z dnia [...]r. Organ odwoławczy nie odniósł się też w uzasadnieniu swojej decyzji do żądania S. J. zawartego w odwołaniu, które dotyczy nadania 1/3 działki gruntu o numerach [...],[...] i [...]. Sąd zwrócił też uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...]r. wynika, że działka siedliskowa /zabudowana/, której współwłaścicielką była K. I. – poprzednik prawny wnioskodawczyni, oznaczona jest numerami [...] i [...] i posiada powierzchnię 0,94 ha. /Sąd nie dysponował odpisem księgi wieczystej Nr [...] z dnia [...]r., na który powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego orzeczenia, ponieważ nie włączono go do materiału sprawy/. W decyzjach wydanych w tej sprawie wielkość działki siedliskowej określona jest jako 0,69 ha. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd uznał – nie przesądzając o treści rozstrzygnięcia, że w prowadzonym postępowaniu naruszone zostały przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zważyć – na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji w swoim orzeczeniu, że decyzja wydana w tym przedmiocie stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności /współwłasności/ w księdze wieczystej, zatem wszystkie elementy rozstrzygnięcia powinny być prawidłowe i wynikać ze stanu faktycznego obiektywnie istniejącego i ustalonego w sposób wymagany prawem. Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ ustali zgodnie z istniejącym stanem faktycznym oznaczenie geodezyjne działki siedliskowej, zabudowanej budynkami stanowiącymi współwłasność poprzednio K. I., a obecnie S. J. oraz powierzchnię tej działki i podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Uprzednio organ powinien rozważyć czy treść żądania S. J. sformułowana we wniosku z dnia [...]r. nie budzi żadnych wątpliwości, czy też wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Niezależnie od powyższego Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że niezasadny i nieistotny w sprawie jest podnoszony przez skarżącą zarzut o zabraniu jej matce przez Naczelnika Gminy D. działki siedliskowej i gruntów ornych, bowiem wiążąca dla organów jest prawomocna decyzja Naczelnika Gminy D. z dnia [...]r. Nr [...] orzekająca o przejęciu za rentę gospodarstwa rolnego należącego do K. I., położonego we wsi R., gmina D. w granicach działek o numerach [...],[...],[...],[...]. Wobec przedstawionych wcześniej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej poprzednio ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Klauzula zawarta w pkt. II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, z którego wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.