II SA/Wr 365/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi L. J. i G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] 2022 r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] 2022 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu zażalenia G. J. i L. J. (dalej "skarżący"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Wałbrzycha z dnia [...] 2001 r. (znak: [...]) odmawiające skarżącym wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...], obręb 2 S. w prawo własności. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że zasadne jest stanowisko organu I instancji odmawiające skarżącym wydania zaświadczenia stwierdzającego przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...], obręb 2 S. w prawo własności. Jak bowiem wynika z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 VII 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1495), z dniem 1 I 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Tymczasem wnioskiem skarżących została objęta nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] i która urządzona jest jako droga dojazdowa, w której ponadto przeprowadzono infrastrukturę wodociągowo-kanalizacyjną. W ocenie SKO taka nieruchomość nie została objęta przekształceniem na mocy art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, bowiem nie jest zabudowana budynkiem mieszkalnym ani też budynkiem mieszkalnym wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku. SKO wyjaśniło przy tym, że nie ma istotnego znaczenia powoływany przez skarżących fakt, że nieruchomość nr [...] służy jako droga dojazdowa do budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Działka nr [...] stanowi bowiem odrębną nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], tak więc nie może determinować statusu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W konsekwencji nie było – zdaniem SKO - podstaw do potwierdzenia, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], nr [...], przekształciło się w prawo własności. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podnieśli naruszenie ich interesu prawnego wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Nadmienili, że dla terenu działki nr [...] dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie rodzaju użytku wpisując w miejsce "terenu niezabudowanego" (symbol Bp) teren mieszkaniowy (symbol B). W skardze zaznaczono, że "układ komunikacyjny" stanowi istotny element zabudowy niezbędny do racjonalnego korzystania z budynku mieszkaniowego. Tym samym teren działki nr [...] należy traktować jako nieruchomość zabudowaną urządzeniami budowlanymi niezbędnymi do prawidłowego i racjonalnego korzystania z budynku mieszkalnego, co oznacza wystąpienie skutku w postaci przekształcenia w prawo własności. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Jak wynika z art. 134 ust. 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329, ze zm.) - dalej "ppsa" - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych wskazuje jednoznacznie, że kwestionowane postanowienie SKO uznać należy za przedwczesne. SKO nie zweryfikowało bowiem złożonego zażalenia pod kątem zachowania wymogów formalnych oraz zachowania ustawowego terminu do jego wniesienia. Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek z postanowienia SKO wynika, że zażalenie zostało wniesione przez G. J. i L. J., to jednak w aktach II instancji znajduje się zażalenie podpisane wyłącznie przez G. J. W takim wypadku należało przed rozpatrzeniem zażalenia umożliwić skarżącym usunięcie braku formalnego na zasadzie art. 64 § 2 kpa. Zgodnie bowiem z art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Poniechanie tej czynności przez SKO rodziło niewątpliwie skutek w postaci błędnego określenia zakresu podmiotowego zażalenia. Kontrolując zaskarżone postanowienie nie można również pominąć faktu, że w świetle nadesłanych akt skarżący odebrali postanowienie organu I instancji w dniu 17 XII 2021 r. Zażalenie zostało natomiast złożone w dniu 27 XII 2021 r., na co wskazuje data prezentaty wpływu zażalenia do organu I instancji. Taki stan rzeczy sugeruje, że zażalenie złożono po upływie ustawowego 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia, określonego w art. 141 § 2 kpa. Oczywiście nie można wykluczyć, że zażalenie zostało w rzeczywistości wniesione wcześniej, np. za pośrednictwem operatora wyznaczonego, zaś w dniu 27 XII 2021 r. zostało jedynie odebrane w siedzibie organu I instancji. W nadesłanych aktach nie ma jednak koperty potwierdzającej taką hipotezę, natomiast SKO nie poczyniło w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Brak zaś ustaleń i wyjaśnień w tej kwestii wykluczał możliwość przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. Merytoryczne rozpatrzenie środka odwoławczego jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy został on wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, ewentualnie gdy przywrócono termin do jego wniesienia. Organ odwoławczy zobligowany jest zaś wyjaśnić te kwestie na wstępnym etapie postępowania drugoinstancyjnego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten obejmuje okoliczności materialne jak i formalne, istotne do ustalenia, czy spełnione są warunki procesowe, od których ustawa uzależnia rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżone postanowienie z przyczyn wyżej wskazanych uznać należy za podjęte z istotnym naruszeniem art. 64 § 2 i art. 77 § 1 kpa, co obligowało do jego uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa. W ponownie prowadzonym postępowaniu SKO przeprowadzi niezbędne czynności celem umożliwienia skarżącym usunięcie braku formalnego zażalenia oraz ustalenia, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia zażalenia. Dopiero po przeprowadzeniu tych czynności SKO oceni istnienie podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. Z uwagi na procesowy charakter stwierdzonych uchybień bezprzedmiotowe jest odnoszenie się przez Sąd do argumentacji skargi. Podnoszone są w niej bowiem okoliczności wyłącznie o charakterze merytorycznym, kwestionujące postanowienie SKO co do istoty. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł (wpis od skargi). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.