II SA/Wr 371/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski Asesor WSA - Alicja Palus Sędzia WSA - Anna Siedlecka/sprawozdawca/ Protokolant - Kinga Kręc po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczeniu o nabyciu prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonym w Ś. w granicach działki nr [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 555,00 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt pięć) tytułem kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]Nr [...]Prezydent Miasta Ś., działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej w Ś. przy ul. K. [...] ( działka nr [...] o powierzchni [...]) ujawnionej w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Ś. przez współużytkowników wieczystych A. S. w udziale do [...]i [...]części, A. S. w udziale [...]części i G. S. w udziale do [...]części. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zabudowana budynkiem mieszkalnym działka nr [...], pozostawała w dniu [...]w użytkowaniu wieczystym A. i W. S. na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia [...]. Po zmarłej w dniu [...]W.S. spadek nabyli mąż A. S. oraz A. S. i G. S. w [...]części każde z nich. Powyższe wskazuje, że na przestrzeni okresu od [...]do [...]nastąpiła zmiana współużytkowników wieczystych, co wyklucza możliwość nabycia własności na zasadach ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Rozpoznając odwołanie A., A. i G. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., uznając stanowisko organu I instancji za wadliwe, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło o nabyciu przez A.S. w udziale [...]części, A. Sz. w udziale [...]części i Gr. S. w udziale [...]części prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, położonej w Ś. przy ulicy K. [...] oznaczonej nr [...] o pow. [...]zapisanej w KW nr [...]. Organ odwoławczy uznał bowiem, że wnioskodawcy spełniają warunki do nabycia z mocy ustawy z dnia 26 maja 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, albowiem A. S. był użytkownikiem wieczystym w obu datach, tj .zarówno w dniu [...]jak i [...], w jego przypadku zmieniły się jedynie udziały, natomiast A.S. i G. S. stali się użytkownikami w drodze sukcesji uniwersalnej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina Miasto Ś., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 26 maja 2001r. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że osobie fizycznej, która po dniu [...] stała się w drodze sukcesji uniwersalnej współużytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, przysługuje z mocy prawa prawo nabycia współwłasności nieruchomości. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca nie zgadza się z zastosowaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wykładnią rozszerzającą art. 1 ust. 2 powołanej ustawy i tym samym objęcie jej zakresem działania osób fizycznych będących następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego prawo użytkowania wieczystego tylko w dniu [...]. Ustawodawca w ust. 2 art. 1 ustawy umożliwił jedynie, zdaniem strony skarżącej, objęcie uregulowaniami ustawy osób, które są następcami prawnymi osoby będącej użytkownikiem, czy też współużytkownikiem wieczystym jednocześnie w dwóch datach , tj. w dniu [...]. i [...]. Zatem ustawodawca wykluczył stosowanie tej ustawy do osób fizycznych będących następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego to prawo jedynie w pierwszej dacie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej odrzucenie, jako złożone przez podmiot nie wymieniony w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, na co zwraca uwagę w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, legitymację skargową Gminy Miasta Ś. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zauważyć bowiem należy, że odnośnie problemu pozycji prawnej jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w literaturze przedmiotu w dalszym ciągu nie panuje jednolitość poglądów. Zarówno przed reformą sądownictwa administracyjnego, jak i w chwili obecnej wypowiadane były i nadal pojawiają się różne poglądy w tej kwestii. Zwolennicy negatywnego podglądu, co do możliwości udziału jednostki samorządu terytorialnego(j.s.t.) w postępowaniu przed sądem administracyjnym wskazują, że bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, nie jest ona stroną postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym praw osoby trzeciej, w której decyzję wydał wójt tej gminy, a w związku z tym nie może również występować w charakterze strony skarżącej w postępowaniu sądowadministracyjnym(np.wyrok NSA z 16.02.2005 sygn. FSK 1017/04 w CASUS 2005(wiosna str.12-13). Odmienne stanowisko, uznające legitymację skargową j.s.t. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakłada z kolei, że jedynie ta jednostka (jako osoba prawna), jeżeli wykaże swój interes prawny do wniesienia skargi, jest podmiotem legitymowanym do występowania w tym postępowaniu, natomiast podmiotem tym nie jest organ tej jednostki. Fakt wydania przez ten organ decyzji administracyjnej w pierwszej instancji nie pozbawia zatem wspomnianej jednostki prawa do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze skarżącej.( patrz szerzej : Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2-3(2-3)/2005 - Legitymacja skargowa j.s.t. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, L.Kiermaszek i R.Mikosz ). Nie wdając się w szerszą dyskusję, Sąd orzekający w niniejszym składzie, podziela pogląd wymieniony jako drugi, który uznaje iż podmiotem uprawnionym w trybie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest gmina, jeżeli wykaże swój interes prawny we wniesieniu skargi, nawet jeżeli jej organ wykonawczy wydał w I instancji decyzję administracyjną (np. wyrok SN z 7.06.2001r. sygn. IIIRN 104/00). Przepis ten (art. 50 § 1 p.p.s.a.) poprzez sformułowanie "...każdy, kto ma w tym interes prawny..." w sposób jak najbardziej szeroki określa krąg podmiotów , które legitymowane są do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis ten nie zawiera żadnych ograniczeń, w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego, których organ wykonawczy orzekał w I instancji w danej sprawie administracyjnej. Dlatego też nie jest uprawniony pogląd, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, jakoby powierzenie organowi j.s.t. właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Zauważyć wypada, w tym wypadku, że żaden przepis prawa nie pozbawia wyraźnie j.s.t., jakichkolwiek uprawnień do dochodzenia ochrony jej praw właścicielskich. Z powyższego wynika, że j.s.t. ( w warunkach opisanych wyżej) jako osoba prawna, nie może być pozbawiona uprawnień, które przysługują "każdemu, kto ma interes prawny". W niniejszej sprawie interes prawny Gminy Miasta Ś., wynika z przepisów materiolnoprawnych odnoszących się do ochrony własności zawartych w Kodeksie cywilnym, albowiem przedmiot toczącego się postępowania uwłaszczeniowego dotyczy działki budowlanej, która stanowi własność tej Gminy. Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowił przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Ustawodawca postanowił w tym przepisie, że osoby fizyczne będące w dniu [...] , jak i w dniu [...](data wejścia w życie ustawy), użytkownikami wieczystymi (współużytkownikami wieczystymi) nieruchomości m.in. zabudowanych na cele mieszkaniowe nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja "uwłaszczeniowa" stała się ostateczna. Tak więc obie przesłanki (odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego) muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że z uprawnienia przewidzianego tą ustawą korzystają tylko te osoby fizyczne, które jednocześnie w obu datach wymienionych w tym przepisie były użytkownikami wieczystymi. Musi zatem być zachowana tożsamość tych osób. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi, osób które zostały wymienione w § 1 art. 1 tej ustawy, a więc tych osób które zostały wymienione powyżej. Zatem owym następcom prawnym będzie tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego od osób, które kwalifikowały się w świetle art. 1 ust. 1 ustawy lipcowej do wystąpienia o przekształcenie, po dniu [...]. Z powyższego wynika, że zwrot "następca prawny" należy interpretować w taki sposób jaki ujmuje się go w prawie cywilnym, a więc dotyczy wszelkich sposobów pochodnego nabycia prawa podmiotowego ( w drodze umów sprzedaży, zamiany ale również na skutek sukcesji generalnej w drodze spadkobrania). W przypadku zmiany kręgu podmiotowego tworzonego przez współużytkowników wieczystych w ten sposób, że w miejsce niektórych z dotychczasowych współużytkowników wstępują, po dniu [...] nowe osoby, nie będące dotychczas współużytkownikami wieczystymi, wówczas tacy współużytkownicy wieczyści nie mogą domagać się nabycia prawa własności, bowiem nie spełniają warunku posiadania statusu współużytkowników wieczystych jednocześnie w obu datach, tj. [...] i [...]. Wskazać należy, że w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania taka sytuacja zachodzi, gdyż współużytkownicy wieczyści A. i G. Sz. nie spełniają jednoczesności bycia współużytkownikami wieczystymi w obu datach. W dniu [...] współużytkownikami wieczystymi nieruchomości przy ul. K. [...] w Ś. (działka nr [...]) byli bowiem A. i W. S. Również prawo współużytkowania wieczystego do spornej nieruchomości A.i G. S. nabyli po poprzedniku prawnym (zmarłej w 1992r. matce), który nie mógł spełniać - z przyczyn oczywistych – warunku art. 1 ust. 1 ustawy lipcowej. W tej sytuacji za błędny należy przyjąć pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jakoby w drodze sukcesji generalnej A. i G. S. nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości, skoro ich poprzednik prawny tego prawa nie posiadał. Nie można bowiem nabyć w drodze spadkobrania takiego prawa, którego nie posiadał spadkodawca. W tej sytuacji choć warunek jednoczesności bycia współużytkownikiem wieczystym spełniał tylko A. S., to ze względu na charakter tego prawa, nie mogło nastąpić "uwłaszczenie" na spornej nieruchomości tylko niektórych ze współużytkowników wieczystych. Wobec powyższego , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 tej ustawy.