II SA/Wr 371/08

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania H. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. i Z. S. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie robot budowlanych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi H. i Z. S. na wskazane w sentencji postanowienie. Zażalenie od tego postanowienia wniósł uczestnik postępowania H.G.. Wraz z tym zażaleniem złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i trzema synami lat 19, 25, 26. Podał, że od dnia 20 maja 2009 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co potwierdził zaświadczeniem z urzędu pracy. Wskazał, że żona otrzymuje dochód w wysokości 2500 zł brutto. Posiada mieszkanie o powierzchni 48 m2 i nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2009 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej tj.: zaświadczenia o wysokości dochodu wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie dwa miesiące, zaświadczenia potwierdzającego status osoby bezrobotnej, decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej, wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, zeznania podatkowego za 2008 r., określenia wartości ruchomości, wskazania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, czynsz i inne), wyjaśnienia czy korzysta z pomocy osób trzecich i w jakiej wysokości byłby w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia i z jakiego tytułu uzyska środki na pokrycie planowanych inwestycji, o których mowa w zażaleniu i z jakich powodów pełnoletni synowie nie podejmują zatrudnienia. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazał, że nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej, posiada samochód osobowy marki Seat Ibiza, rok produkcji 1991, dwaj starsi synowie prowadza odrębne gospodarstwa domowe, gdyż przebywają za granicą, a najmłodszy ukończył szkołę. Wyjaśnił, że obecnie jest na utrzymaniu żony i nie posiada zdolności kredytowej. Nie nadesłał wyciągu z konta bankowego i powołał się na jego "chwilowy brak". Odnośnie wyjaśnienia skąd uzyska środki finansowe na zrealizowanie inwestycji wskazanej w zażaleniu podał, że jest to pytanie dotyczące nieokreślonej przyszłości i może odnosić się do jego spadkobierców i innych osób będących właścicielami nieruchomości. Wyjaśnił, że żona ponosi wydatki związane z leczeniem i dojazdem na konsultacje lekarskie i nadesłał orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 kwietnia 2009 r., z którego wynika, że żonie przyznano świadczenie rehabilitacyjne na okres trzech miesięcy w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego żony z dnia 6 marca 2009 r. i kartę konsultacji lekarskich żony w dniu 15 czerwca 2009 r. Nadto wskazał, że ponosi następujące wydatki związane z utrzymaniem: podatek od nieruchomości 34 zł, wywóz szamba 178,90 za trzy miesiące, czyli 59,63 zł miesięcznie, wywóz nieczystości 39,08 zł, energia elektryczna czerwiec 2009 r. 51,12 zł, lipiec 2009r. 238,25 zł Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek uczestnika postępowania o zwolnienie od kosztów sadowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują jedynie wpis sądowy od wniesionego zażalenia w wysokości 100 zł nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca mimo, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną, która na bieżąco uzyskuje dochody z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 1946,60 zł netto w maju 2009 r. i 1884 zł netto w czerwcu 2009 r., co oznacza iż rodzina wnioskodawcy posiada środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych. Przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody i wydatki wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym dochody żony ze wszystkich źródeł. Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy, w tym również w zakresie kosztów postępowania sądowego prowadzonego tylko przez jednego z nich. Powyższe oznacza, że wnioskodawca jest w stanie ponieść w niniejszej sprawie koszty sądowe tj. wpis od zażalenia w wysokości 100 zł i ewentualne przyszłe koszty sądowe np. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu trzyosobowej rodziny. Ponadto z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że stan zdrowia żony rokuje odzyskanie przez nią zdolności do pracy, co pozwala przyjąć, iż pobieranie przez okres trzech miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego we wskazanych wyżej kwotach ma charakter przejściowy, a sytuacja finansowa rodziny może ulec polepszeniu. Poza tym z nadesłanych zeznań podatkowych za 2008 r. wynika, iż małżonkowie otrzymali w tym okresie dochód (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania i składki na ubezpieczenie społeczne) mąż w wysokości 5.102,39 zł, a żona 34.022,04 zł, czyli łącznie 39.124,43 zł, co wskazuje iż wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Wykazane wydatki z tytułu podatku od nieruchomości 34 zł, wywóz szamba 178,90 za trzy miesiące, czyli 59,63 zł miesięcznie, wywóz nieczystości 39,08 zł, energia elektryczna czerwiec 2009 r. 51,12 zł, lipiec 2009r. 238,25 zł nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż ich poniesienie nie uniemożliwia wnioskodawcy pokrycie kosztów sądowych. Innych zaś wydatków wnioskodawca nie wykazał, mimo że miał taką możliwość wynikającą ze wspomnianego zarządzenia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2009 r. Poza tym wnioskodawca nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego powołując się na jego "chwilowy brak", co w zasadzie uniemożliwia ocenę czy posiada on konto bankowe i jaki jest rzeczywisty jego stan. Na wnioskodawcy zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy również, że dochód wnioskodawcy znacznie przekracza kwotę 1053 zł stanowiącą kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m. in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej. Powyższe oznacza, iż rodzina wnioskodawcy nie znajduje się w takiej sytuacji. Z tych względów, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.