II SA/Wr 374/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego we W. z dnia [..]r. nr [...] w przedmiocie nakazu zamurowania otworów wentylacyjnych w pomieszczeniu kuchni i łazienki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł skarżąca złożyła na urzędowym formularzu z dnia 23 czerwca 2017 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (rubryka nr 4.1 formularza). W jego uzasadnieniu podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie, co potwierdziła aktualną decyzją z dnia [...] r. ustalającą wysokość emerytury. We wniosku tym podała także, że świadczenie emerytalne otrzymuje od [...] r. i że [...] r. zmarł jej mąż. W [...] r. kominiarz pozbawił jej mieszkanie wentylacji. Sprawa wentylacji trwa już 7 lat i w związku z tym pozostała sama z problemami finansowymi i jedynym dochodem, który jest mały w porównaniu z dwoma pensjami. Okoliczności te zaważyły na jej zdrowiu, gdyż obecnie leczy się na [..], a w [..] r. miała operowane [..]i i w dalszym ciągu leczy się u specjalistów. W [...] r. skręciła kończynę i rehabilitacja nie przyniosła pełnej sprawności. Często korzysta więc z usług TAXI. Wiosną bieżącego roku zmuszona była wymienić instalacje elektryczną w mieszkaniu i pomalować mieszkanie. Do każdych takich prac, nawet najmniejszych, zmuszona jest wynajmować robotnika, którego musi opłacić. Znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i dlatego wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych Podała, że wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: linia na karcie kredytowej [...] zł, raty 60 zł i 248,76 zł, kredyt gotówkowy 55,27 zł, koszty mieszkaniowe 138,14 zł, media 93,70 zł, polisa 64,50 zł, ubezpieczenie mieszkania 379 zł, podatek 244 zł, zakup 2 ton węgla 1800 zł, drzewo opałowe 120 zł, leki 80 zł. Ponadto wskazała, że posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni [..] m2 o wartości [...] zł według polisy, nieruchomość rolną (grunt rolny) o powierzchni [...] ha o wartości [...] zł. Na koncie osobistym posiada na dzień złożenia wniosku kwotę [...] zł oraz jednostki uczestnictwa w funduszu [...] o wartości [...] zł i nie posiada innych nieruchomości i wierzytelności. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. wezwano stronę skarżącą na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania w terminie 7 dni kopii dokumentów źródłowych i informacji dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: kserokopii zeznań podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2015 i 2016 wraz z załącznikami ewentualnie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy albo informacji o dochodach uzyskanych w roku 2015 i 2016 albo za ostatni rok, za które takie zeznanie, obliczenie, informacja zostały sporządzone; wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz informacji o posiadanych lokatach oszczędnościowych i innych formach gromadzenia środków pieniężnych; szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek - bankowych i prywatnych, podatki, alimenty, zajęcia komornicze, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania ( należało załączyć dowody opłat); kopii odcinka emerytury za czerwiec 2017 r.; informacji o korzystaniu z pomocy społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 18 lipca 2017 r. k-47. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na powyższe pismo referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej rzeczywista pełna sytuacja dochodowa i czy sytuacja ta pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca w niniejszej sprawie przedłożyła jedynie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, opisaną wyżej, aktualną decyzję organu rentowego ustalającą wysokość jej emerytury, z której wynika, że od dnia [...] r. bieżącego roku wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł miesięcznie. Jednakże udokumentowana aktualna wysokość emerytury nie pozwala na pełną ocenę sytuacji dochodowej skarżącej, na której ustalenie wpływ mają także dane zawarte w zeznaniach podatkowych, czy też w informacjach o rocznych dochodach uzyskanych od organu rentowego, których skarżąca nie przedłożyła. Dane te miały na celu ustalenie jak kształtował się dochód skarżącej w dłuższym okresie czasu ze wszystkich źródeł dochodów zawartych np. w zeznaniach podatkowych lub z tytułu emerytury na podstawie rocznych informacji organów rentowych zwłaszcza, że skarżąca podała we wniosku o prawo pomocy, iż emeryturę otrzymuje od [...] r. Skarżąca nie przedłożyła także wyciągów z kont bankowych, lokat bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Przedłożenie opisanych wyżej wyciągów miało zaś na celu ustalenie pełnej, rzeczywistej sytuacji dochodowej skarżącej z uwzględnieniem stanu i historii rachunków bankowych i ewentualnych lokat bankowych. Sytuacji tej nie odzwierciedla również twierdzenie skarżącej, iż na koncie osobistym posiada na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy oszczędności w kwocie [...] zł. Brak danych potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem nie pozwala na wiarygodną ocenę, czy wydatki te kształtują się w kwotach podanych we wniosku o prawo pomocy i czy po ich poniesieniu skarżąca dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych. Na stronie skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca bowiem winna wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony, tylko wszystko, co wątpliwe strona skarżąca winna wyjaśnić, bo to po jej stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. To do strony ubiegającej się przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach o prawie pomocy (por. post. NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GZ 275/10, LEX nr 741268). W tej sytuacji nieprzedłożenie wymaganych dokumentów i informacji wymienionych w piśmie referendarza sądowego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Natomiast wybiórcze udokumentowanie sytuacji finansowej poprzez nadesłanie wraz z wnioskiem o prawo pomocy wspomnianej decyzji ustalającej wysokość emerytury także nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, ponieważ nie odzwierciedla pełnej sytuacji finansowej wnioskodawcy na którą składają się dochody, oszczędności, majątek i wydatki na utrzymanie. Zauważyć należy, iż skarżąca podała we wniosku, że posiada działkę rolną o powierzchni [...] ha i jednostki uczestnictwa w opisanym wyżej Funduszu. Jednakże nie wykazała, czy uzyskuje z tego tytułu dodatkowe dochody np. z tytułu dopłat do gruntów. Nie nadesłała także dokumentów potwierdzających wysokość zadeklarowanych środków i jednostek w Funduszu, pomimo iż wspomnianym pismem referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. wezwano ją m. in. do przedłożenia informacji dotyczących innych from gromadzenia środków pieniężnych. Dodać należy, że opisane wyżej pismo referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W świetle powyższego powołane przez skarżąca argumenty dotyczące złego stanu zdrowia, prac remontowych w mieszkaniu nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Przyjąć zatem należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów należało odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.