II SA/Wr 376/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Halina Kremis po rozpoznaniu w dniu 16 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją nr [...], na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191) oraz art. 104 i 107 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku J. O. odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej. Od decyzji tej odwołał się J. O., podnosząc, że nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej przez 10 lat od dnia złożenia wniosku, bowiem jego gospodarstwo rolne w drodze licytacji przysądzono na rzecz Agencji Rozwoju Regionalnego "A" S.A. w N. R.; nie posiada minimum 1 ha użytków rolnych na własność oraz nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Do strony została wysłana przez D. Oddział Regionalny we W. informacja w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z jego odwołaniem oraz o możliwości składania wyjaśnień i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z której strona nie skorzystała. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej orzeczenia przywołano art. 138 § 1 pkt 1 kpa, § 20 w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386). Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, iż ustalony stan faktyczny i dołączone do akt dokumenty, w tym przede wszystkim postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 16 lutego 1999 r. oraz oświadczenie wnioskodawcy o niepodleganiu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, nieposiadaniu minimum 1 ha użytków rolnych, jak również przekazaniu gruntów rolnych Agencji Rozwoju Regionalnego "A" S.A. w N. R. oraz stwierdzeniu strony, iż nie jest rolnikiem, dowodzą, iż decyzja podjęta przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. jest prawidłowa i merytorycznie właściwa. W ocenie Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż J. O. nie spełnia warunków powołanych w § 20 w związku z § 4 rozporządzenia rentowego. Wskazany akt prawny wymaga, aby wymienione przesłanki zostały spełnione kumulatywnie. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że: wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4, czyli ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników lub nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni, co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika – Kierownik Biura Powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego jest w ocenie organu odwoławczego zasadna, natomiast jej uzasadnienie może budzić wątpliwości. Jeśli chodzi o motywy prawne, to nie są one wyczerpujące, zaś uzasadnienie faktyczne w części dotyczącej powołania się na zintegrowany System Zarządzania i Kontroli ZSZiK może być dla strony niezrozumiałe. Mimo uchybień, jakie zawiera decyzja Kierownika Biura Powiatowego we W., w opinii organu odwoławczego zarówno rozstrzygnięcie, jak i zastosowanie przepisów prawa jest właściwe, co poskutkowało, iż organ podjął decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji podzielił bowiem pogląd prawny, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności przytoczone w § 20 w związku z § 4 rozporządzenia rentowego. Strona nie spełnia wymogów prawnych, wskazanych w rozporządzeniu, gdyż postępowanie dowodowe nie wykazało prowadzenia przez nią nieprzerwanie działalności rolniczej przez okres co najmniej 10 lat i posiadania minimum 1 ha użytków rolnych. J. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na ostateczną decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący wskazał, iż w 2003 r. miał ukończone 55 lat i posiadając 50,5 ha ziemi spełniał warunki ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z Sekwencji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Podniósł nadto, iż w listopadzie 2005 roku pozbył się gospodarstwa rolnego na rzecz Agencji Rozwoju Regionalnego w N. R., w wyniku czego gospodarstwo zmieniło swoją strukturę i trafiło w fachowe ręce. W uzasadnieniu skargi dodał także, iż oświadczenie ze stycznia 2006 r. niczego w jego sprawie nie zmieniło, zaś w instrukcji wypełniania wniosku na drugiej stronie pouczono, iż wniosek można składać cały rok. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może w ramach tej kontroli uwzględniać kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej "upsa"). W rozpoznawanej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględnienia. W myśl rozdziału IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), opublikowanego w Dz. U. UE seria L z dnia 26 czerwca 1999 r. i Dz. U. UE-sp.03-25-391, zatytułowanego wcześniejsze emerytury (art. 10 i 11), wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w gospodarce rolnej przyczynia się (między innymi) do zapewnienia dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania, zachęcenia do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, w miarę potrzeb, rentowność pozostawionych im gospodarstw rolnych, przy czym osoba przekazująca gospodarstwo: zaprzestaje całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymać użytkowanie budynków, ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa. Wskazać trzeba, że "renty strukturalne mają zachęcać rolników do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w wieku przedemerytalnym i przekazania posiadanych gospodarstw rolnych w sposób służący poprawie struktury obszarowej gospodarstw rolnych w Polsce oraz zmniejszeniu ich liczby. Działanie to przyczyni się także do poprawy żywotności gospodarstw rolnych w Polsce oraz zapewni wystarczające źródło utrzymania rolnikom zaprzestającym prowadzenia działalności rolniczej" (źródło: Internet). Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz stanowiące akt wykonawczy do tej ustawy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji ostatecznej w sprawie) ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczącą (między innymi) uzyskiwania rent strukturalnych. Z kolei w art. 3 ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską. Wykonując delegację ustawową Rada Ministrów wydała w dniu 30 kwietnia 2004 r. rozporządzenie, przedmiotem którego jest określenie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W paragrafie 4 normodawca postanowił, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Jak wynika z przywołanego przepisu, uprawnienie do przyznania tzw. renty strukturalnej, czyli świadczenia mającego na celu doprowadzenie do intensyfikacji produkcji rolnej, jest ściśle obwarowane szeregiem warunków, jakie kumulatywnie musi spełnić osoba fizyczna, aby to świadczenie otrzymać. Z kolei wedle § 18 omawianego rozporządzenia, postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną. Rozporządzenie w punkcie 5 ust. 1 przywołanego paragrafu wymaga, aby do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołączono dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające: 1) łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 2) okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku; 3) podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; 4) kwalifikacje zawodowe przejmującego gospodarstwo rolne. Stosownie do ustępu 2 § 19 dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 1, są: akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu; ostateczna decyzja administracyjna; wypis z księgi wieczystej; wypis z ewidencji gruntów i budynków; zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta); inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego. Dokumentami potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 2, są dokumenty wymienione w ust. 2 oraz: zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną; oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej w okresach nieobjętych ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1. Natomiast dokumentem potwierdzającym okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 3, jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dokumentami potwierdzającymi posiadanie kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej są dokumenty określone w załączniku do rozporządzenia. W § 20 ust. 1 normodawca zobowiązał Kierownika Biura Powiatowego Agencji do weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku poprzez ustalenie: 1) spełnienia warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7; 2) łącznej powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmian, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 3) stanu prawnego posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmian, jakim podlegał stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 4) spełnienia warunku posiadania kwalifikacji zawodowych przez osobę deklarowaną we wniosku jako przejmującą gospodarstwo rolne lub przejmującą użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 lub § 11 lub nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, Kierownik Biura Powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Jedyną zatem sankcją, jaką musi zastosować kompetentny organ w przypadku braku dowodu na zaistnienie po stronie wnioskodawcy łącznie wszystkich wymogów jest wydanie decyzji odmawiającej wnioskowi, o czym prawidłowo orzeczono w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego. Dołączone do odpowiedzi na skargę akta administracyjne wskazują, iż skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia wniosku w zakresie wymaganym przez prawo (a wskazanym wyżej) wniosku nie uzupełnił. W konsekwencji, o czym wcześniej powiedziano, organ decyzyjny prawidłowo przyjął, iż skarżący szeregu wymagań nie spełnił, co musiało skutkować decyzją odmowną. Już we własnoręcznym piśmie, dołączonym do wniosku (k. 4), strona wskazała, iż własność nieruchomości rolnej przeniosła na Agencję Rozwoju Regionalnego "A" w listopadzie 2000 r. Nadto do organu pierwszej instancji wpłynęło także (złożone na żądanie organu) własnoręczne oświadczenie wnioskodawcy z dnia 22 marca 2006 r., w którym skarżący oświadczył, iż nie posiada 1 ha fizycznego użytków rolnych, nie podlega ubezpieczeniu w KRUSie, całe gospodarstwo rolne strony zostało zabrane stronie postanowieniem Sądu w listopadzie 2005 r., na dzień składania oświadczenia strona nie jest rolnikiem, po całym życiu bycia rolnikiem skarżący (jak pisze) pozostaje bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Dodać jeszcze można, iż analiza wniosku o przyznanie renty strukturalnej jednoznacznie wskazuje, że strona nie wypełniła całej jego części "C", w której powinny być uwidocznione dane przejmującego użytki rolne wchodzące w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego. Powyższe niewątpliwie wynika z faktu, że brak jest przedmiotu przekazania na chwilę składania wniosku o świadczenie (14 marca 2006 r.), bowiem grunty, uprzednio stanowiące własność strony, zostały znacznie wcześniej przejęte przez inny podmiot w wyniku orzeczenia sądu powszechnego. To zaś potwierdza także część wniosku oznaczona literą "B", w której jako podmiot przejmujący została wskazana w rubryce 14 (nazwisko i imię/nazwa przejmującego) Agencja Rozwoju Regionalnego, oraz prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 16 lutego 1999 r. z którego treści wynika, iż wskutek postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela – Agencji Rozwoju Regionalnego "A" przysądzono własność całości gruntów opisanych w części "B" temuż wierzycielowi. Suma opisanych i niespornych okoliczności wskazuje jednoznacznie, iż skarżący nie spełnia niewątpliwie takich niezbędnych dla uzyskania wnioskowanego świadczenia przesłanek jak: prowadzenie na własny rachunek działalności rolniczej na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną (skarżący przyznaje, że nie jest i nie był na dzień złożenia wniosku rolnikiem), prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną (skarżący przyznaje, iż gospodarstwo zostało mu przed złożeniem wniosku – 14 marca 2006 r. – odebrane na skutek orzeczenia sądu), w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (skarżący przyznaje, że nie podlega ubezpieczeniu w KRUS-ie). Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to nie mogą one odnieść zmierzonego skutku. Dołączony do skargi łączny nakaz płatniczy z tytułu podatków nie jest niepodważalnym dowodem na posiadanie na własność przez stronę gospodarstwa rolnego, a okoliczność przeciwna wynika z orzeczenia sądu i osobistego oświadczenia strony. Reasumując, należy uznać, iż kwestionowane orzeczenia odpowiadają prawu. Nie dopatrzył się bowiem Sąd w kontrolowanym postępowaniu naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów proceduralnych w takim stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takim stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu po myśli art. 151 upsa.