II SA/Wr 38/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Cz. o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. i R. Cz. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu zamurowania otworu okiennego postanawia pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. A.i R. Cz. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. (Nr[...]) w przedmiocie nakazu zamurowania otworu okiennego. Pismem z dnia [...]r. A. Cz. wniosła o zwolnienie z opłaty sądowej wskazując, iż współskarżący (syn – R. Cz.) jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie partycypuje w kosztach związanych z utrzymaniem domu. Dochód wnioskodawczyni stanowi zaś łączna kwota 1.249.14 zł stanowiąca świadczenie pieniężne wypłacane przez polskie i czeskie organy ubezpieczeniowe. Nadto A.Cz. wskazała, iż zobowiązana jest do ponoszenia wydatków związanych z: zakupem lekarstw - ok. 250 zł miesięcznie, opłatą podatku od nieruchomości – 117 zł za rok 2009, opłatą za telefony – 57, 43 zł, rocznym ubezpieczeniem domu – 204 zł, opłatą za ścieki – 27, 51 zł (kwartalnie), opłatą za energię elektryczną – 130 zł (miesięcznie), zakupem butli gazowej – 45 zł miesięcznie, wynagrodzeniem opiekunki społecznej – 128, 40 zł, opłatą za usługi kominiarskie – 85,60 zł rocznie, zapłatą raty za kołdrę i materac zdrowotny – 110, 24 zł, zakupem opału na zimę – ok. 2.730 zł. Pismem z dnia [...]r. (doręczonym –[...]r.) wezwano A. Cz. do wypełnienia i przesłania do tutejszego Sądu w terminie 7 dni formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej "PPF" pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] r. oświadczyła, że właścicielem domu jest jej syn, który nie mieszka z nią od 4 lat i pozostaje na utrzymaniu konkubiny, a jej samej przysługuje służebność mieszkania. Wyjaśniła także, że złożenie wspólnego wniosku z synem jest niemożliwe, gdyż ten, nie interesuje się sprawami domu. Podniosła także, iż R. Cz. nie podpisze oddzielnego wniosku. Nadto skarżąca ponownie wskazała do ponoszenia jakich wydatków jest zobowiązana, wyjaśniając przy tym, iż również ponosi koszty związane z opłatą za wywóz śmieci – 72, 41 zł. (za 3 m-ce), a na leki co miesiąc przeznacza kwotę ok. 250-270 zł. A.Cz. podkreśliła nadto, że "nie miała wiedzy, iż wniesienie skargi wiąże się z obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł i dlatego wnosi o udzielenie jej informacji jak może uniknąć zapłaty". Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca nie przesłała jednak do Sądu na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] r. (doręczonym wnioskodawczyni w dniu [...]r.) pozostawiono bez rozpoznania wniosek A. Cz. o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. skarżąca A.Cz. złożyła sprzeciw od powyższego zarządzenia, wskazując, iż powodem niewypełnienia wniosku o pomoc było niewłaściwe zrozumienie formularza, który był wspólny dla skarżącej i syna – R. Cz., który odmówił współpracy w wypełnieniu i podpisaniu tegoż wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.s.a.). Art. 245 § 4 u.p.s.a. normuje zaś częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 u.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Po myśli art. 252 § 1 u.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie z § 2 tego artykułu, wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie zaś z przepisem z art. 257 powyższej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Mając więc na względzie to, że A.Cz. pomimo wezwania nie przesłała na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym możliwym do podjęcia rozstrzygnięciem jest w niniejszej sprawie pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Niedopuszczalne jest bowiem merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku, który nie został złożony w przewidzianej prawem formie. Argument wnioskodawczyni, że powodem niewypełnienia wniosku było niewłaściwe zrozumienie treści formularza i odmowa współpracy w jego wypełnieniu i podpisaniu przez syna, pozostaje bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić bowiem należy, iż z treści wezwania z dnia [...] r. wynika, że w sytuacji gdy skarżący prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, to każdy z nich winien przesłać wniosek na odrębnym formularzu z opisem swojej sytuacji materialnej. Wobec tego brak współpracy ze strony syna A. Cz. nie zwalniał wnioskodawczyni od złożenia we własnym imieniu wniosku w prawem przewidzianej formie wskazującego sytuację materialną uzasadniającą przyznanie zwolnienia z wpisu sądowego. Mając zatem na względzie wskazane powyżej okoliczności stanu faktycznego i kierując się dyspozycją art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.