II SA/Wr 389/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych obowiązków w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym w budynku mieszkalnym I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi D. K. – Sz. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w. działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. A.G. [...] w W., w skład której wchodzą Gmina W., T.K. i K. K. usunięcie w budynku wspólnoty przy ul. A. G. [...] w W. stwierdzonych nieprawidłowości poprzez naprawę instalacji kanalizacji deszczowej o średnicy 150 mm przynależnej do budynku na odcinku od rur spustowych odprowadzających wody opadowe z dachu budynku do pierwszej studzienki od strony budynku. W osnowie decyzji organ orzekający postanowił ponadto, że powyższe roboty należy wykonać w terminie do 30 kwietnia 2010r. oraz pouczył, że napraw należy dokonać pod kierownictwem i według wskazań osób spełniających wymagania art. 12 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, a o wykonaniu nakazu należy powiadomić wydającego decyzję przedstawiając: oświadczenie kierownika robót o wykonaniu robót zgodnie z przepisami, a także o uporządkowaniu terenu oraz protokoły badań i sprawdzeń. W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w. podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek członka Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A. G.[...] w W., w którym opisany został nieprawidłowy stan techniczny instalacji deszczowej na tej nieruchomości. W toku postępowania (w dniu [...] r.) przeprowadzone zostały oględziny, podczas których ustalono na podstawie map i znajomości stanu sprawy i terenu, że przykanalik odprowadzający wody deszczowe z dachu budynku przy ul. G. [...] w W. został uszkodzony w wyniku wnikania do rurociągu korzeni lipy, która rosła przy budynku w pasie drogowym ul. G.oraz w czasie usuwania (wycinki i karczowania) lipy. Stwierdzono, że rury spustowe odprowadzające deszczówkę z budynku są w znacznym stopniu uszkodzone i brak jest łączności między rynną a rurami spustowymi co pokazują wykonane w czasie oględzin zdjęcia. W przebiegu oględzin T. K. okazał i dołączył do protokołu powiększoną kserokopię mapy zasadniczej datowanej na dzień [...] r. z naniesionymi kolorem zielonym przebiegami sieci kanalizacji deszczowej odwadniającej teren działki sąsiadującej oznaczonej nr [...] będącej własnością Gminy W. T. K. wskazał, że wody opadowe i wody z topniejącego śniegu na działce nr [...] zalegają na tej działce z tego powodu, że pokazana przez niego na mapie kanalizacja przechodząca pod budynkiem i kanalizacja odprowadzająca wodę do sieci kanalizacji deszczowej w ul. [...] są niedrożne. Ustalone w toku postępowania administracyjnego wady elementów budynku -znajdujące się w nieodpowiednim stanie technicznym rynny i rury spustowe oraz odcinek kanalizacji deszczowej od połączenia z rurą spustową do pierwszej studzienki od strony budynku nie gwarantują spełnienia podstawowych wymagań w zakresie odpowiednich warunków usuwania wody opadowej z budynku o czym mówi art. 5 ust. 1 pkt 2 lit b oraz art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Opisana powyżej decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona przez T. K. i Gminę W., reprezentowaną przez Prezydenta Miasta W.. T. K. w odwołaniu zarzucił, że budynek przy ul. A. G. [...] w W. nie spełnia podstawowych wymogów technicznych określonych dla możliwości użytkowania go jako budynek mieszkalny, ponadto wskazał na zaniedbania jakich dopuścił się Zarząd Dróg i Komunikacji Spółka z o.o. w W. przy usuwaniu lipy z przedmiotowej nieruchomości i karczowaniu jej korzeni oraz na ograniczenie przez organ orzekający problemów związanych z odprowadzaniem wód opadowych z nieruchomości do nakazu wykonania czynności opisanych w zaskarżonej decyzji. Natomiast Gmina W. wniosła odwołanie w zakresie dotyczącym terminu wyznaczonego przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej w tej części decyzji i w uzasadnieniu odwołania zwróciła się o przedłużenie tego terminu do dnia [...] r. wskazując przy tym na przepis art. 199 kodeksu cywilnego i nieuczestniczenie przez T. K., dysponującego udziałem 55,7% w nieruchomości wspólnej w ponoszeniu kosztów utrzymania części wspólnych tej nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołań D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2010r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z założeniami przepisów zawartych w rozdziale 6 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, obiekty budowlane winny być utrzymywane w należytym stanie technicznym. Za właściwe utrzymanie obiektów budowlanych ustawa uznaje ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przez "należyty stan techniczny" należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nie posiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. W celu skorygowania stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektów budowlanych, w zależności od ustalonych potrzeb, organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie stosownych robót budowlanych, mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu, wyposażenie obiektu w urządzenia techniczne, dokonanie okresowej kontroli lub rozbiórkę obiektu. Decyzja administracyjna wydana w tym zakresie skierowana jest do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność). Skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z powołaną regulacją organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym nakazuje w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. W ocenie organu odwoławczego, że z akt sprawy jednoznacznie wynika że organ pierwszej instancji przeprowadził czynności wyjaśniające na podstawie przywołanej regulacji, których efektem było niesporne, wobec istniejących dowodów, ustalenie konieczności orzeczenia nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez naprawę instalacji kanalizacji deszczowej o średnicy 150 mm przynależnej do budynku na odcinku od rur spustowych odprowadzających wody opadowe z dachu budynku do pierwszej studzienki od strony budynku, w terminie do 30 kwietnia 2010 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu T. K. organ odwoławczy stwierdził, iż pozostają ona bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Zauważył przy tym, iż celem przedmiotowego postępowania jest usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego obiektu budowlanego, którym zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekty małej architektury. Wobec powyższego kwestia odpowiedniego zakwalifikowania przedmiotowego budynku nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, istotą sprawy jest usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego obiektu. Nadto organ orzekający wyjaśnił, iż przedmiotowy obiekt stanowi współwłasność Gminy W.i Państwa K. i T. K., zatem wszelkie obowiązki mające na celu usunięcie obiektu budowlanego spoczywać będą na współwłaścicielach, natomiast pozostałe zarzuty dotyczące kwestii własnościowych i odszkodowawczych wykraczają poza zakres właściwości organów nadzoru budowlanego. Odnosząc się do treści odwołania Gminy W., w którym skarżący nie kwestionuje zasadności nałożonych obowiązków, a jedynie wnioskuje o przedłużenie terminu do wykonania obowiązku organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest zasadne przedłużenie tego terminu do dnia 31 grudnia 2010 r., bowiem kwestia ustanowienia przymusowego zarządcy nie zmieni zasad uczestnictwa członków wspólnoty mieszkaniowej w utrzymaniu obiektu budowlanego. Zobowiązanymi do usuwania nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu będą nadal współwłaściciele. W zakończeniu uzasadnienia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał dodatkowo, że w jego ocenie zaskarżone rozstrzygnięcie nosi wszelkie cechy zgodności z prawem, jednak z uwagi na znaczny upływ czasu wyznaczony zaskarżoną decyzją dla wykonania obowiązków organ ten korzystając z możliwości reformacyjnych przyznanych mu w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz mając na względzie zapis art. 8 tej regulacji zmienił termin wykonania nałożonych obowiązków, wyznaczając go do dnia 30 czerwca 2010r. Decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym została zaskarżona przez T. K., który w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zwrócił się o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej udziału 55,70% należącego do T. K. i K. K. i utrzymanie w mocy decyzji w części dotyczącej Gminy W. W uzasadnieniu skargi oraz w doręczonym Sądowi w dniu 24 listopada 2010r. piśmie procesowym skarżący podtrzymał argumenty i zarzuty podnoszone w toku postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w sprawie, a ponadto zarzucił Gminie W. nadużywanie uprawnień właściciela i uprawnień organu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] r. D..Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej, zwracając uwagę na to, że skarżący nie kwestionuje nałożonych obowiązków lecz ich adresata, a do tego zarzutu organ odniósł się w orzeczeniu podjętym w postępowaniu odwoławczym. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2010r. działający z urzędu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podtrzymuje skargę i wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, wskazanym w decyzji orzekającej o nakazie wykonania określonych czynności, "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku". Oznacza to, że w razie stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, że stan techniczny obiektu budowlanego nie odpowiada wymaganiom technicznym określonym w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, organ ten jest obligowany do nakazania w drodze decyzji wykonania określonych czynności, których celem jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Łd 758/07, Lex nr 610934). W rozpoznawanej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości – a skarżący prawidłowości tych ustaleń nie kwestionuje, że przykanalik odprowadzający wody deszczowe z dachu budynku usytuowanego przy ul. A.G. [...] w W., stanowiącego współwłasność Gminy W. oraz T. K. i K.K., został uszkodzony. Uszkodzenia powstały na skutek wnikania do rurociągu korzeni lipy, rosnącej w pasie drogowym ul. A.G. oraz w czasie usuwania tego drzewa i jego korzeni. Ponadto stwierdzono jednoznacznie, że rury spustowe, odprowadzające wody deszczowe są w znacznym stopniu uszkodzone i brak jest łączności między rynną, a rurami spustowymi. Stwierdzony stan – niesporny – nie odpowiada wymaganiom art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 2 ustawy – Prawo budowlane oraz nie spełnia warunku wynikającego z przepisu § 122 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), na co prawidłowo wskazano w uzasadnieniu decyzji wydanych w tej sprawie w postępowaniu instancyjnym. Zważyć bowiem należy, że użyte w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane pojęcie "nieodpowiedni stan" jest określeniem nieostrym i brak jest jego legalnej definicji. Nakładanie więc przez organ administracji publicznej określonych obowiązków na podstawie wskazanego przepisu musi wynikać ze ściśle określonej normy prawnej, a określenie "nieodpowiedni stan" techniczny należy odnieść do sytuacji, w której ustalony stan techniczny obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2007r., sygn. akt II SA/Po 427/07, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie istotne również jest, że stosownie do treści art. 61 ustawy – Prawo budowlane obowiązki dotyczące utrzymania i użytkowania obiektów budowlanych zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 wskazanej ustawy obciążają właściciela lub zarządcę obiektu. Zarówno wskazany powyżej przepis art. 61, jak i przyjęty jako podstawa prawna przedmiotowych obowiązków przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajdują się w rozdziale 6 powoływanej powyżej ustawy – Prawo budowlane, oznaczonym jako "utrzymanie obiektów budowlanych". W związku z tym należy uznać, że również nakazy przewidziane w art. 66 ust. 1 omawianej ustawy muszą być kierowane do właściciela lub zarządcy obiektu, a w przypadku, gdy właścicieli jest więcej niż jeden, a nie został wyznaczony zarządca, nakaz taki musi być kierowany do wszystkich współwłaścicieli. (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 czerwca 2008r., sygn. akt I SA/Ke 227/08, Lex nr 510186). Dodatkowo należy również wyjaśnić, że ocena tego, kto ponosi winę na zaistniały nieodpowiedni stan techniczny tzn. stan wyczerpujący dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji. Intencją uregulowania zawartego w art. 66 ustawy – Prawo budowlane jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w aspekcie przepisów prawa administracyjnego. W sytuacji, gdy nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest efektem działań osób trzecich np. takich, na jakie wskazuje skarżący (zaniedbania Zarządu Dróg i Komunikacji w W. przy usuwaniu i karczowaniu lipy), adresatom nakazów orzeczonych na podstawie art. 66 powoływanej ustawy przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Ponadto w toku podjętych w sprawie czynności Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, w tym wskazywanego przez skarżącego naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa. Sąd akceptuje w całości argumentację D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odnoszącą się do zarzutu naruszenia powołanego powyżej przepisu procesowego, przedstawioną w odpowiedzi na skargę. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając prawidłowość podjętych w sprawie przez organy właściwe instancyjnie czynności orzeczniczych – stosownie do przepisu art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu uzasadnione jest treścią art. 250 wskazanej powyżej ustawy oraz treścią § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). H.B. 22.12.2010r.