II SA/Wr 39/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-03-21

Skład orzekający: Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia zgodności realizacji inwestycji z pozwoleniem na budowę i przepisami prawa, gdy inwestycja została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a brak było podstaw do zastosowania przepisów dotyczących samowoli budowlanej lub nakazania usunięcia nieprawidłowości?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne, ponieważ inwestycja została wykonana zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, a zebrany materiał dowodowy nie wykazał niezgodności z prawem, zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, ani nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. W takiej sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest uzasadnione.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się sprawdzenia zgodności realizacji inwestycji z pozwoleniem na budowę, w szczególności w zakresie zmiany przeznaczenia budynku gospodarczego i wykonania bezodpływowego zbiornika na ścieki. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie umarzały postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ inwestycja została wykonana zgodnie z pozwoleniem na budowę, a przeprowadzone oględziny i analiza dokumentacji nie wykazały niezgodności z prawem ani zagrożeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Protokolant Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. P. i A. P. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia zgodności realizacji inwestycji z pozwoleniem na budowę i przepisami prawa oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją (Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r.) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – orzekając po rozpatrzeniu odwołania A. i A. P., reprezentowanych przez pełnomocnika – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. umarzającą postępowanie w sprawie sprawdzenia realizacji inwestycji przy ul. [...] na działce nr [...] w [...] w stosunku do planu zagospodarowania działki, a w szczególności co do zmiany przeznaczenia budynku gospodarczego i wykonania bezodpływowego zbiornika na ścieki. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, podając że skarżący pismem z dnia [...] września 2015 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zwrócili się o sprawdzenie realizacji inwestycji przy ul. [...] na działce nr [...] w [...] w zakresie opisanym w osnowie decyzji. Powiatowy organ nadzoru budowlanego w dniu [...] października 2015 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości (po uprzednim zawiadomieniu o terminie tej czynności zainteresowane osoby), podczas których stwierdzono, że przedmiotowy budynek i szambo są użytkowane i usytuowane zgodnie z pozwoleniem na budowę, a ponadto, że w budynku gospodarczym znajduje się piec na ekogroszek, drzwi w budynku usytuowane są od strony działki wnioskodawców, natomiast szambo – jak ustalono – znajduje się w odległości ok. 2,50 m od granicy działki. Wobec takich ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] poinformował wnioskodawców pismem z dnia [...] października 2015 r. o braku podstaw do wszczęcia postępowania, bowiem byłoby ono bezprzedmiotowe z powodu braku niezgodności zrealizowanych robót z wydaną przez starostę decyzją z tym, że postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ został zobowiązany do zgodnego z porządkiem prawnym wyjaśnienia sprawy w terminie trzydziestu dni. Stosując się do postanowienia organu wyższego stopnia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadził w dniu [...] kwietnia 2016 r. ponowne oględziny w czasie których ustalono, że drzwi w budynku gospodarczym od strony działki wnioskodawców zostały zamurowane, a na podstawie dokonanych podczas oględzin pomiarów stwierdzono, że przedmiotowy budynek gospodarczy został ocieplony styropianem i usytuowany jest w odległości 2,80 m od granicy z działką wnioskodawców, a zbiornik na nieczystości ciekłe w odległości 2,13 m od niej. Organ orzekający wskazał ponadto, że uczestnicząca w oględzinach wnioskodawczyni – A. P. oświadczyła, że komin w budynku gospodarczym inwestorów – A. i D. G. jest za niski w stosunku do budynku wnioskodawców. Uwzględniając dokonane ponownie ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] umorzył przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa. Decyzja została uchylona w całości przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika działającego imieniem A. i A. P. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosował się do wskazań organu odwoławczego, który w decyzji kasacyjnej zwrócił uwagę na nieprawidłowe określenie przedmiotu postępowania, naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu oraz nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne i w dniu [...] kwietnia 2017 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie decyzją Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa. Po rozpatrzeniu wniesionego od niej przez wnioskodawców, reprezentowanych przez pełnomocnika, odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] uchylił decyzję zaskarżoną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, uznając w dalszym ciągu, że nieprawidłowo określony został przedmiot postępowania, a decyzja zaskarżona zawiera nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Z dalszej części uzasadnienia wynika, że w dniu [...] lipca 2017 r. pełnomocnik wnioskodawców złożył pismo, w którym wniósł o przeprowadzenie kontroli prawidłowości wykonania komina w ramach realizacji inwestycji przy ul. [...] na działce nr [...] w [...] w trybie określonym w art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, dopuszczenie oraz przeprowadzenie w ww. zakresie dowodu z oględzin na okoliczność ustalenia zagrożenia życia i zdrowia ludzi w związku z wykonaniem sporego komina w sposób sprzeczny z wymaganiami określonymi w § 140 ust. 1 i § 142 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2015.1422 ze zm.) oraz nakazanie Inwestorom, w drodze decyzji administracyjnej, nadbudowanie komina do wysokości zgodnej z warunkami określonymi w ww. przepisach rozporządzenia. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stosując przepis art. 105 § 1 kpa ponownie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] września 2017 r. [...], utrzymaną w mocy decyzją zaskarżoną, opisaną we wstępie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego motywując podjęte w sprawie orzeczenie wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa i gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przedmiotowa inwestycja wykonana została w oparciu o prawomocne orzeczenie tj. decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę oraz decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2015r. zatwierdzającą projekt budowlany obejmujący zmiany do wcześniejszej decyzji. Fakt, że inwestycja wykonana została na podstawie pozwolenia na budowę wyklucza możliwość zastosowania trybów zawartych w art. 48-49b Prawa budowlanego przewidzianych dla samowoli budowlanych. Pozostałymi trybami możliwymi do prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego były postępowania w oparciu o art. 50-51 Prawa budowlanego oraz regulacja zawarta w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane dotycząca utrzymania obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego: "W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie pkt 1 i 3 nie może mieć zastosowania z uwagi na uzyskane pozwolenie na budowę. Zawarte w pkt 4 istotne odstępstwa od projektu wykonane w stosunku do pierwotnego projektu zostały również zatwierdzone decyzją starosty, a więc również nie mogą być rozpatrywane. Ponadto w aktach sprawy znajduje się: - oświadczenie kierownika budowy z dnia [...] października 2015r., w którym oświadcza on, że obiekt budowlany został wykonany zgodnie z projektem budowlanych, warunkami pozwolenia na budowę, obowiązującymi przepisami i normami; - informacja uprawnionego geodety mgr inż. A. S. o wynikach geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, w której poinformowano, że przedmiotowa inwestycja zrealizowana na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego ww. decyzjami Starosty [...] usytuowana jest zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania działku lub terenu; - oświadczenie projektanta z dnia [...] maja 2016r., w którym oświadcza on, że zrealizowany budynek gospodarczy na ww. nieruchomości spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego w tym też wymóg wysokości komina, który w zakresie wysokości został zrealizowany zgodnie ze sztuką budowlaną i spełnia wymogi obowiązujących norm i przepisów związanych z prawem budowlanym. Powyższe dokumenty oraz przeprowadzone przez PINB oględziny również potwierdzają brak możliwości zastosowania ww. pkt 2 i 4. Natomiast regulacja zawarta w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zgodnie, z którą: " W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku pozostaje w ścisłej korespondencji z art. 61 Prawa budowlanego ustanawiającym po stronie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami zawartymi w art. 5 ust. 1-7 ustawy. Postępowanie dotyczące nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego niewłaściwego użytkowania zmierza do przywrócenia pełnej sprawności technicznej obiektu budowlanego oraz zapewnienia możliwości jego bezpiecznego użytkowania. Organ, który stwierdzi, że stan techniczny obiektu budowlanego lub sposób jego użytkowania nie odpowiada wymogom zawartym w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, jest zobowiązany do wydania nakazu w trybie art. 66 Prawa budowlanego celem przywrócenia stanu zgodnego z normami prawnymi w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego. Powyższe również nie ma miejsca w przedmiotowym postępowaniu. Podnoszony przez Skarżących argument zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska nie odnajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, podczas oględzin organ powiatowy również nie stwierdził żadnych zagrożeń. Brak jest dowodów jakoby właściciel obiektu budowlanego utrzymywał i użytkował obiekt niezgodnie z jego przeznaczeniem oraz doprowadzał do pogorszenia jego stanu technicznego co uzasadniałoby interwencję organów nadzoru budowlanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Następnie - odnosząc się do argumentów odwołania organ wskazał, że chybiony jest zarzut naruszenia przez organ I instancji § 140 ust. 1 i § 142 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2015.1422 ze zm.), bowiem powyższe przepisy zostały uwzględnione przez projektanta w projekcie budowlanym i skontrolowane przez organ architektoniczno-budowlany w procesie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Dodatkowo organ odwoławczy przywołał prezentowany w orzecznictwie i podzielany przez organ pogląd zgodnie z którym, o ile inwestor wykona roboty budowlane zgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia oraz okresie ważności pozwolenia budowlanego, nie można mu zarzucić realizacji tych robót niezgodnie z przepisami. W zakończeniu uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie - przeprowadzone zgodnie z regulacjami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego - postępowanie wykazało, że przedmiotowa inwestycja zrealizowana została legalnie oraz brak jest podstaw do stwierdzenia wadliwości wykonanych robót budowlanych, to zasadnym było umorzenie niniejszego postępowania, stosownie do art. 105 § 1 kpa, ponieważ w takiej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, LEX nr 201507). Zdaniem organu zebrany w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy wykazał brak podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowali A. i A. P. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W petitum skargi działający imieniem skarżących pełnomocnik zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to w szczególności: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy i dokonania na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona a nadto poprzez dowolne przyjęcie, iż sporny komin na datę wydania zaskarżonej decyzji nie stanowi zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi pomimo zaniechania przez organ podjęcia czynności ukierunkowanych na zebranie w toku postępowania materiału dowodowego w tym zakresie; - art. 8 kpa poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z prawem przeprowadzenie postępowania oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; - art. 75 § 1 i art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pomimo nie przeprowadzenia przez organ I instancji dowodu wnioskowanego przez stronę na okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 kpa poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pełnego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej znajdującym się w aktach sprawy dowodom dotyczącym niezgodnej z prawem wysokości komina i jego wpływu na zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi a w konsekwencji naruszenie zasady przekonywania; - art. 105 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe; art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290) poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie; - § 140 ust. 1 i § 142 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1422) poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie. Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik A. i A. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiona została szczegółowa argumentacja, w której przywołano obszerne fragmenty wyroków sądów administracyjnych, stanowiąca rozwinięcie zarzutów zawartych w skardze i zmierzająca do wykazania ich zasadności. W doręczonej Sądowi w dniu [...] stycznia 2018 r. odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podając w uzupełnieniu, że skarga nie zawiera podstaw do jej uwzględnienia w trybie samokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowane w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowaniu instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego lub przepisów prawa procesowego, obligujących do uwzględnienia skargi, mimo rozważenia w toku podjętych czynności rozpoznawczych przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej właściwy w sprawie tzn. działający zgodnie z przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i procesowymi kompetencją jest zobligowany do załatwienia sprawy w sposób w tym przepisie określony tzn. decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji. Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty następuje poprzez konkretyzację uprawnienia lub obowiązku podmiotu, legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa, którego sytuacja prawna zostaje skutkiem tego ukształtowania w inny sposób. Wszelka ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do stosowania których uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą /decyzyjną/. Ustawodawca dopuścił jednak inny tzn. niemerytoryczny sposób załatwiania sprawy administracyjnej określając jego warunki m.in. w przepisie art. 105 § 1 kpa. Przepis ten nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono w całości albo w części bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i niekwestionowanymi poglądami nauki bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a poprzez to oznacza niemożność skonkretyzowania prawa lub obowiązków określonego podmiotu, która obliguje do zakończenia postępowania w sprawie administracyjnej w inny sposób niż poprzez wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, Warszawa 1983r.; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996r., sygn. art. SA/Ka 2493/95 niepubl.). Oznacza ona brak legalnej możliwości ingerowania właściwego organu w sferę prawną jednostki. W doktrynie i judykaturze rozróżnia się aspekt podmiotowy bezprzedmiotowości, dotyczący sfery podmiotowej danej sprawy administracyjnej (np. strony, organu) i aspekt przedmiotowy, dotyczący szeroko rozumianego przedmiotu sprawy. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania o charakterze przedmiotowym będzie sytuacja polegająca na tym, że właściwy organ w okolicznościach faktycznych istniejących w konkretnym przypadku nie ma podstaw prawnych do działania w formach władczych w sposób merytoryczny. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej podporządkowane są ustrojowej zasadzie praworządności zawartej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, które w sposób bezwzględny wymaga od nich działania na podstawie przepisów prawa. Jednym z aspektów zasady praworządności jest stosowanie prawa materialnego i procesowego, które obejmuje m.in. subsumpcję faktu uznanego za udowodniony pod stosowną normą prawną. Wymaga to uprzedniego stwierdzenia, że dany fakt ustalony przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zawiera się w zakresie uregulowanym stosowaną normą prawną. Inaczej mówiąc sytuacja ustalona przez organ jako zaistniała czyli rzeczywista - odpowiadająca sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej - uzasadnia wykorzystanie dyspozycji zawartej w tej samej normie (por. J. Wróblewski: Stosowanie prawa przez organy administracji, OMT 1972, Nr 12). W tych okolicznościach istotne jest, że stwierdzona przez organy właściwe instancyjnie bezprzedmiotowość odnosi się do postępowania prowadzonego w sprawie – jak wynika z zawiadomienia skierowanego do stron przez organ pierwszej instancji w dniu [...] lutego 2017 r. – sprawdzenia realizacji inwestycji przy ul. [...][...] na działce nr [...] w [...]w stosunku do planu zagospodarowania działki, a w szczególności co do zmiany przeznaczenia budynku gospodarczego i wykonanego usytuowania bezodpływowego zbiornika na ścieki. Czynności wyjaśniające podjęte w toku postępowania przez właściwy w sprawie organ, których prawidłowości Sąd nie kwestionuje, nie doprowadziły do dokonania takich ustaleń faktycznych, które umożliwiłyby organowi administracji publicznej (w przypadku tej sprawy organowi nadzoru budowlanego) zastosowanie – w sposób legalny – dyspozycji uwzględnionej w normie prawa materialnego, istniejącej w obowiązującym porządku prawnym. Z materiału zebranego w sprawie wynika w sposób jednoznaczny, że zrealizowane przez A. i D. G. na działce nr [...] przy ul. [...][...] w [...], stanowiącej ich własność, roboty budowlane nie spowodowały stanu niezgodności z prawem. Do takich stwierdzeń uprawniają starannie przez organy, w tym przede wszystkim organ pierwszej instancji, zanalizowane i ocenione dokumenty dotyczące tej inwestycji oraz ustalenia dokonane w czasie oględzin przeprowadzonych na terenie przedmiotowej nieruchomości. Z materiału sprawy wynika, że inwestorzy realizowali przedmiotowe roboty na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę udzielone decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...], z której treścią zgodne jest usytuowanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe oraz roboty budowlane przeprowadzone w obrębie budynku gospodarczego, którego przeznaczenie nie zostało zmienione. W dokonywanej w sprawie ocenie organy uwzględniły również zmianę pierwotnie udzielonego pozwolenia na budowę, dokonaną decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], którą zatwierdzono zmiany w zakresie źródła ciepła, usytuowania zewnętrznej instalacji wody, elektroenergetycznej, kanalizacyjnej i sanitarnej oraz kształtu schodów wejściowych, a ponadto rozszerzono pozwolenie o montaż zewnętrznej instalacji centralnego ogrzewania. Okolicznością nie budzącą wątpliwości jest również fakt zamurowania przez inwestorów otworu drzwiowego w budynku gospodarczym, usytuowanego pierwotnie w sposób naruszający przepisy techniczno-budowlane. Zgodność z prawem zrealizowanych przez A. i D. G. robót budowlanych potwierdziły również: oświadczenie projektanta dotyczące parametrów komina i kotła grzewczego na ekogroszek uzupełnionego załączonymi świadectwami technicznymi, informacja uprawnionego geodety dotycząca zgodności usytuowania budynku gospodarczego z projektem zagospodarowania działki, oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonanych robót z pozwoleniem na budowę. Czynności wyjaśniające przeprowadzone w sprawie nie potwierdziły też naruszenia przez wykonany na budynku gospodarczym komin przepisów § 140 ust. 1 i § 142 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a Sąd – orzekający na podstawie akt sprawy – nie znajduje podstaw do zakwestionowania tej oceny. Zdaniem Sądu – podzielającego ocenę przyjętą przez organy właściwe instancyjnie w tej sprawie – w takich okolicznościach i wobec oznaczenia przedmiotu sprawy, brak było podstaw do interwencji organu nadzoru budowlanego. Konsekwencją braku możliwości merytorycznego orzekania w sprawie przez organ nadzoru budowlanego była konieczność zakończenia postępowania w inny sposób tzn. poprzez orzeczenie niemerytoryczne, czyli umarzające postępowanie. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa – stosownie do przepisu powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Dodatkowo Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że wobec przedmiotu sprawy podstawy prawnej ewentualnych orzeczeń nie mógł stanowić przepis art. 66 ustawy – Prawo budowlane.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło